Uniek tijdsbeeld van Groningen in de jaren zestig en zeventig. Groninger Archieven digitaliseren 500.000 foto's

Fotografen D. van der Veen en Frank Straatemeier op het binnenplein van de Martinihal. Foto: Groninger Archieven/persfotobureau D. van der Veen

Meer dan 500.000 negatieven omvat de collectie van Persfotobureau D. van der Veen, dat in de jaren zestig en zeventig het Groningse leven vastlegde. De Groninger Archieven zijn bezig met een monsterklus om alle foto’s digitaal beschikbaar te maken en van context te voorzien. Dagblad van het Noorden helpt mee via de rubriek Het beeld van Groningen. Tijd voor een gesprek met projectleider Dineke van der Wal.

Hoe zijn de Groninger Archieven aan deze enorme fotocollectie gekomen?

,,Derk van der Veen richtte zijn persfotobureau op in 1963. Twee decennialang was hij hofleverancier voor het Nieuwsblad van het Noorden, daarnaast werkte het bureau ook voor andere kranten. Na zijn dood in juli 1980 heeft het bureau nog een halfjaar bestaan, daarna ging het ter ziele. De negatieven stonden jarenlang in dozen in een schuurtje bij de weduwe van Derk. Het Groningse gemeentearchief had al snel interesse in de collectie. In 1988 kwamen de negatieven in het bezit van de gemeente en zo bij ons. ’’

500.000 negatieven in dozen. Blijft dat wel goed?

,,De negatieven zaten in mappen. De stroken werden bewaard tussen bladen pergamijn, wat je ook vaak in fotoalbums ziet. Dat pergamijn verkleurt en scheurt naar verloop van tijd. Om de stroken toch goed te bewaren, hebben we ze allemaal opnieuw verpakt in albumpagina’s gemaakt van Secol, een speciaal polyester. Zes man zijn een jaar bezig geweest met ompakken.’’

Waarom zijn jullie aan de monsterklus begonnen om die negatieven allemaal te digitaliseren?

,,De wens om de collectie te ontsluiten was er eigenlijk in 1988 al. De collectie van Derk van der Veen geeft een uniek tijdsbeeld van Groningen in de jaren zestig en zeventig. Neem bijvoorbeeld de historische afsluiting van de Lauwerszee. De enige foto’s die wij hadden, waren luchtfoto’s van het moment van afsluiting. In de collectie vind je ook foto’s die gaan over de voorbereiding van de afsluiting en op de dag zelf waren de fotografen overal bij. Elke stap van Juliana hebben ze vastgelegd.’’

Eigenlijk is het persfotobureau zelf ook een soort geschiedenis

,,Geld en mankracht waren het probleem. Inmiddels zijn de technologische en digitale ontwikkelingen natuurlijk een stuk verder. In 2017 zijn we begonnen met de voorbereidingen van het project, sinds het najaar van 2018 zijn we los. We hebben een eigen scanafdeling om alle negatieven in te kunnen scannen. Maar alle foto’s moeten ook beschreven worden. Dat doen we deels zelf, maar we hebben ook de hulp van het publiek ingeroepen met het project Het beeld van Groningen . Via crowdsourcingwebsite VeleHanden kan iedereen meehelpen om context bij de foto’s te geven.’’

Geven de fotografen zelf niet ook informatie bij hun foto’s?

,,Wel iets. Om de negatieven terug te kunnen vinden, gebruikte het persfotobureau logboeken. Daarin schreven de fotografen op wat er op de negatieven staat en in welke map de stroken zijn opgeborgen. Die informatie is heel summier. Wel heb je zo goede aanknopingspunten om foto’s te koppelen aan krantenartikelen, en zo te weten wat en wie er precies opstaan. Maar ook dat biedt niet altijd uitkomst: niet alle foto’s zijn ook gepubliceerd, en soms matchen de logboeken niet met foto’s. ‘’

Hoe staat het nu met het project?

,,We hebben nu zo’n 180 mensen die zich aangemeld hebben via VeleHanden. Daar zit een harde kern bij die heel veel werk verzet. Als je eenmaal de smaak te pakken hebt, is het een sport om bij een foto een goede beschrijving te krijgen. De kennis van de inwoners van de stad en de provincie Groningen is daarbij onmisbaar: die herkennen vaak mensen op de foto. Maar we zijn er nog lang niet. Het is ons uiteindelijke doel om alle foto’s in de Beeldbank Groningen beschikbaar te stellen. We zitten nu op 2700 fotoreportages .’’

Wat kun je als Groninger met die foto’s?

,,Wanneer de beelden op de Beeldbank staan, kan iedereen ze gebruiken. Er is zoveel mogelijk met de collectie. Voor de Dag van de Groninger Geschiedenis hebben we bijvoorbeeld een foto omgezet naar een levensgrote kleurplaat. Maar je kunt ook een wijkwandeling aan de hand van de oude foto’s organiseren, of een fotocolumn schrijven voor het clubkrantje met historische foto’s van de voetbalclub. We gaan nog workshops houden, maar dat wordt door de coronacrisis waarschijnlijk pas na de zomer.’’

menu