Chun, de man die niet bestaat. Het gaat steeds slechter met hem.

Chun, de man die niet bestaat, is vandaag jarig. Hij leeft als een zombie. Het gaat steeds slechter met hem

Chun, de man die niet bestaat. Het gaat steeds slechter met hem. Foto: Duncan Wijting

Het verhaal over Chun Sheng Yan, de man die niet bestaat maar er wel is, stond begin januari in deze krant. Hij ademt, hij leeft en hij woont in Groningen. Er zijn twee maanden verstreken en er is niets veranderd, anders dan dat Chun vandaag 32 jaar is geworden.

Het artikel in DVHN leidde tot veel meelevende reacties. Chun was gast aan tafel bij het televisieprogramma Op1, Tweede Kamerleden stelden vragen over de schrijnende situatie waarin hij zich buiten zijn schuld om bevindt. Toch verbeterde er niets.

De man die door de bureaucratie is uitgeveegd, is de wanhoop nabij. En af en toe is hij de wanhoop voorbij.

Het verhaal van Chun Sheng Yan

Een lang verhaal in het kort. Chun Sheng Yan valt als 14-jarige in China in handen van mensenhandelaren. Hij wordt meegenomen (ontvoerd) en via een lange weg belandt hij met anderen in Europa, in Nederland.

Mensensmokkel vanuit China komt in die tijd - de eerste jaren van het nieuwe millennium - op grote schaal voor. In een rapport van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (Mensensmokkel in beeld, 2001) staat dat Chinese smokkelaars goedgeorganiseerde bendes zijn ‘die in staat zijn om de complete smokkel vanuit China naar enig Westers land te organiseren en te beheersen’.

In datzelfde rapport van de IND staat dat Chinese autoriteiten ‘redelijk coöperatief’ zijn, maar dat de bereidheid gering is om onderdanen terug te nemen van wie de identiteit niet is vastgesteld.

loading

Chun belandt in Nederland, een land waar hij nog nooit van heeft gehoord

Eenmaal in Nederland valt Chun in handen van een eigenaar van een Chinees restaurant, in het zuiden van het land. Chun heeft geen idee waar hij is. Van het bestaan van Nederland heeft hij nooit gehoord.

Hij werkt onder dwang in de keuken van het restaurant en maakt lange dagen. Werkt hij niet, dan zit hij opgesloten op een zolderkamer.

Op een dag weet hij te ontkomen en meldt hij zich op een politiebureau. Na twee dagen wordt hij naar een opvang in Leek gebracht waar hij de status krijgt van een jonge asielzoeker.

Het is dan 2008. Pogingen terug te keren naar China zijn mislukt. Terugkeer vereist medewerking van de Chinese autoriteiten. Die werken consequent niet mee. Ze geloven niet dat Chun een Chinees is.

Nederland heeft een vergelijkbare opstelling: Chun mag hier niet zijn, hij heeft geen status. Want Nederland gelooft hem niet. Omdat hij het land niet kan verlaten, wordt zijn bestaan ontkend. En daarmee is er voor de overheid geen probleem.

loading

Chun bestaat niet meer, al twaalf jaren lang

Deze situatie sleept zich nu al twaalf jaar voort.

Het is een mensonterende situatie. Chun leeft nog omdat een aantal mensen die hij in zijn strijd gaandeweg tegenkwam hem steunt. Hij bewoont via via een kamer in een portiekflat en krijgt om de huur te kunnen betalen maandelijks wat geld van de stichting Inlia. De vorig jaar vertrokken burgemeester van Groningen Peter den Oudsten bemoeide zich persoonlijk met de kwestie en zette zijn (Haagse) netwerk in om de schrijnende zaak onder de aandacht te brengen van personen die iets zouden kunnen doen. Het levert niets op.

Daarover gaat het verhaal ‘Chun, de man die niet bestaat’ van begin dit jaar in deze krant. Het artikel leidde onder meer tot vragen in de Tweede Kamer, gericht aan de verantwoordelijk staatssecretaris Ankie Broekers-Knol. De vragen werden ingediend door het SP-kamerlid Jasper van Dijk. Chun putte hoop uit het feit dat zijn zaak aandacht krijgt in de Tweede Kamer.

Ook stille diplomatie levert vooralsnog niets op

Eerder werd de zaak van Chun via de ‘stille diplomatie’ onder de aandacht gebracht van Broekers-Knol toen zij op werkbezoek was in Groningen.

Een van de Kamervragen aan de staatsecretaris: Erkent u dat de heer Chun geen humaan leven kan leiden zolang China hem niet terugneemt en Nederland hem geen recht geeft op verblijf?

Een andere vraag: Bent u van mening dat het Nederlands vreemdelingenbeleid niet bedoeld is om dit soort onmenselijke situaties jarenlang te laten voortduren?



Buitengewoon teleurstellende antwoorden van de staatssecretaris

De antwoorden op de Kamervragen kwamen deze week. Ze zijn voor Chun buitengewoon teleurstellend. De staatssecretaris gaat niet in op individuele gevallen. Op de andere vragen zijn de antwoorden zakelijk en algemeen van aard.

Niet veel soeps, concludeert Kamerlid Van Dijk.

De staatssecretaris meldt dat voor schrijnende gevallen zoals die van Chun er het buitenschuldbeleid is. Om in aanmerking te komen voor een buitenschuldvergunnning moet de vreemdeling serieuze pogingen ondernemen om het land te verlaten. Als Chun z’n best doet, is er dus geen probleem, luidt de boodschap.

Het feit is dat Chun al 12 jaar bezig is met die serieuze pogingen, maar zonder enig resultaat. China werkt nog steeds niet mee. Van de politiek heeft Chun nu ook niets meer te verwachten.

De ambtenaar zonder naam

De sleutel ligt in handen van de IND. De uitvoerende dienst kwam deze week in het nieuws als een stuurloze organisatie waar van alles mis is, waar de achterstanden zo hoog zijn opgelopen dat iedere week een miljoen euro aan schadevergoedingen moet worden betaald. Uitgerekend deze dienst bepaalt de toekomst van Chun. Als die hem al is gegund.

De ambtenaar die het dossier Chun beheert, dan wel daar verantwoordelijk voor is, wil niet reageren.

Waarom niet?

„Wij gaan niet in op individuele gevallen.”

De ambtenaar waarschuwt wel: „Ik wil mijn naam niet terugzien in uw epistels. Ook vanwege mijn eigen privacy.”

Waarom ontkent de Nederlandse overheid het bestaan van een levend mens?

Maar wie kan dan wel iets zeggen? De verantwoordelijk ambtenaar zonder naam: de afdeling voorlichting van het ministerie van justitie en veiligheid waar de IND onder valt. Op deze afdeling zijn de ambtenaren allervriendelijkst, maar ook daar worden vragen over individuele gevallen niet beantwoord.

De vraag is of er iemand is die kan uitleggen waarom Chun niet wordt geholpen, waarom de Nederlandse overheid het bestaan van een levend mens ontkent, waarom de overheid een inhumane situatie laat ontstaan en die jaren laat voortduren? En waar de menselijke maat is gebleven.

Hoe lang kun je leven als zombie?

Hoe lang kan een mens het aan om als een zombie te moeten leven? Chun mag en kan niets. Buiten op straat kan hij zich niet identificeren, buiten is het voor hem niet veilig. Werken is verboden, niet alleen voor hem, maar ook voor hen die hem werk aanbieden. Voor onderdak en eten is hij afhankelijk van de vrijgevigheid van anderen. Ziek worden is geen optie.

Hoe lang kan een mens leven zonder de ingrediënten die leven tot leven maken?

Bertus Jeronimus, ontwikkelingspsycholoog en verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen, heeft de verhalen over Chun gelezen. Hij zegt: „Zijn leven wordt bepaald door hopeloosheid, verveling en uitzichtloosheid. Dat maakt een mens murw. Het is knap dat hij in deze situatie nog een beetje hoop heeft, en belangrijk want die hoop beschermt hem.”

Jeronimus vindt de situatie uit oogpunt van welbevinden onmenselijk. „Chun heeft niet de kans gehad een leven op te bouwen en hij kan zijn eigen leven niet vormgeven. Hij kan niets bijdragen, niet betekenisvol zijn. Hij kan niet de mens worden die in hem zit, dat wordt onmogelijk gemaakt. Dat maakt een mens kwetsbaar voor neerslachtigheid en depressies.”

Chun wordt ten dode opgeschreven

Als de overheid een mens jarenlang in een onmenselijke situatie laat zitten en niets doet wat kan bijdragen aan een acceptabele oplossing, is dat dan niet in strijd met het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens?

Dat was ook een van de Kamervragen. Het antwoord luidt: nee, dat is het niet. Nederland kent immers het ‘buitenschuldbeleid’ dat is bedoeld om schrijnende gevallen tegen te gaan.

De cirkel is daarmee rond. Chun is buiten zijn schuld in Nederland, doet uiterst zijn best, maar wordt ten dode opgeschreven. En er is niemand die dat kan veranderen.

***

Chun en verslaggever Rob Zijlstra te gast bij Tims Talkshow in Groningen

loading

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu