„Vrijheid komt met een verantwoordelijkheid en bestaat bij de gratie van begrenzing”, zegt Dieuwertje Blok. Foto: Henry Faber

College van Dieuwertje Blok: 'Je hoeft niet hetzelfde te denken als je ouders'

„Vrijheid komt met een verantwoordelijkheid en bestaat bij de gratie van begrenzing”, zegt Dieuwertje Blok. Foto: Henry Faber

Dieuwertje Blok geeft maandag 550 basisschoolkinderen in Groningen en Stadskanaal college over vrijheid. „Vakantie bestaat omdat je het ook heel vaak niet hebt.”

Stel je nou voor, zegt presentatrice en actrice Dieuwertje Blok, dat je verplicht door het leven gaat met een grote G op je jas. Alleen omdat je in Groningen bent geboren. Dat iedereen je kan herkennen zonder dat je daar zelf iets over te zeggen hebt. En dat je allemaal dingen niet meer mag. Niet op vakantie bijvoorbeeld, of niet meer naar je werk. Niet meer met je vrienden en vriendinnen omgaan, omdat zij ergens anders zijn geboren.

„Zo probeer ik voorstelbaar te maken hoe het voelt om onvrij te zijn”, zegt Blok. „Vrijheid is iets heel groots. Wij nemen het hier vaak for granted , maar dat is het helemaal niet.”

Zo vrij als wij hier nu zijn waren haar Joodse moeder en haar grootouders niet. Zij moesten onderduiken in de Tweede Wereldoorlog. Blok vertelt maandag hun verhaal, tijdens de allereerste Vrijheidscolleges voor kinderen van groep 7/8, onderdeel van een serie van 45 colleges die in aanloop naar 5 mei in het hele land worden gegeven door verschillende sprekers.

Heeft u vaker college gegeven?

„Nee, nog nooit, dus ik ben benieuwd. Ik houd het dichtbij mezelf en dan hoop ik dat het bij kinderen gaat leven. Ik begin klein, bij wat vrijheid hier kan betekenen voor kinderen. Dat je vakantie hebt bijvoorbeeld en niet naar school hoeft. En dan zeg ik: maar dat is niet de vrijheid waar ik het vandaag over wil hebben. Dat is iets veel groters.”

Om wat voor vrijheid gaat het dan?

„Die van mijn moeder en mijn grootouders. Maar ook die van het jonge echtpaar met een kindje, dat er voor koos om mijn grootouders te laten onderduiken. Zij mochten er niet zijn, net als mijn moeder. Die moest zich verstoppen. Ik wil het hebben over het contrast: hier heb je altijd een keuze. Je kunt meedoen, je verzetten of je afwenden en niets doen. Het is goed om jezelf de vraag te stellen: wat zou ik om zo’n geval doen? Ook als je daar het antwoord niet op hebt. Je kunt je toch proberen te verplaatsen.”

Wat wilt u de kinderen meegeven?

„Dat het goed is om je eigen pad te kiezen en dat je niet altijd hetzelfde hoeft te denken als de autoriteiten, je ouders, of je vrienden. Wat ik zo mooi vind aan mijn moeder is dat ze ons niet heeft grootgebracht met slachtofferschap en haat, maar met levensopdracht om de vrijheid te vieren. Om mee te doen in de samenleving, door te kiezen. Want zo vrij zijn we hier. Maar dat is niet vrijblijvend. Vrijheid komt met een verantwoordelijkheid en bestaat bij de gratie van begrenzing. Vakantie bestaat en is fijn omdat je het ook heel vaak níet hebt.”

Hoe geeft u zelf het voorbeeld?

„Ik heb natuurlijk nooit een oorlog gekend, dus mijn verzet speelt zich af op een ander niveau. Ik heb niet altijd de makkelijkste keuzes gemaakt. Zo ben ik gestopt met programma’s en heb als freelancer en rechtszaak aangespannen tegen RTL 4, waarna ik een tijdje persona non grata was in Hilversum. Dat was niet gemakkelijk. Maar ik heb liever dat, dan dat iemand tegen mij kan zeggen: je moet dit of dat. Ik doe geen dingen waar ik me niet goed bij voel of voor het geld. Dat kan ik niet. Ik ben altijd in gesprek met mijn eigen geweten.”

De colleges van Dieuwertje Blok in het Groningern Forum zijn om 09.30 en 11.00 uur. In Stadskanaal begint de les om 13.30 uur in Theater Geert Teis. Het is dit jaar de zevende keer dat er in het hele land Vrijheidscolleges worden gegeven in samenwerking met Bevrijdingsfestivals in het hele land. Andere sprekers zijn onder meer Özcan Akyol, Charles Groenhuijsen en Natascha van Weezel.

menu