Met een pennenstreek uit de canon van Nederland geschrapt: de gasbel verkeert in goed gezelschap

In februari 2017 werd in Groningen massaal gedemonstreerd tegen de gaswinning. Archief DvhN

De gasbel is met een pennenstreek uit de Canon van Nederland verdwenen. Een schande of een wijs besluit?

De gasbel van Slochteren. De ontdekking ervan in 1959 was een mijlpaal in de geschiedenis. Vanaf dat moment begon het zwarte goud te stromen. Het was niets minder dan ‘de kruk waarop de Nederlandse economie en welvaart drijven’, zo staat het als een van de vijftig ‘vensters’ in de - vorige - canon van Nederland omschreven. De oorspronkelijk geschatte voorraad van 300 miljard kubieke meter bleek in werkelijkheid 2800 miljard kubieke meter!

Met een pennenstreek uit de canon

Er zit nog steeds gas in de Groninger grond, maar de winning nadert met rasse schreden zijn einde. Als de bestuurders tenminste doen wat ze beloven. Voor de gedupeerden is de winning van het zwarte goud al lang veranderd in doffe ellende.

Alsof het niets is wordt de gasbel door wetenschappers nu ook nog met een pennenstreek uit de Canon van Nederland verwijderd. Toegegeven, de gasbel verkeert in goed gezelschap. Ook de Grachtengordel, de Republiek en De Stijl worden bij de straat gezet. Tien vensters maken plaats voor tien nieuwe iconen, zodat de canon meer diversiteit vertegenwoordigt. Dat de geschiedenis niet in steen is gebeiteld, zullen we weten ook.

Energievraagstuk

Willekeur lijkt te overheersen, maar er is volgens commissievoorzitter en hoogleraar moderne geschiedenis James Kennedy goed over nagedacht. Voor ‘Gasbel’ is het venster ‘Kolen en Gas’ teruggekomen. Reden? ,,Daarmee behandelen we de energietransitie. Zowel kolen als gas hebben Nederland veel opgeleverd, maar we hebben er wel een prijs voor betaald, zoals milieuvervuiling en aardbevingen. Met name in Limburg is er ook sprake geweest van sociale ontwrichting. We hebben dus het energievraagstuk centraal gesteld.’’

Gaswinning in bredere context

Maarten Duijvendak, hoogleraar sociale en regionale geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen, haast zich te zeggen dat hij zelf niet betrokken is geweest bij de vernieuwing van de canon. Het is volgens hem logisch dat naarmate de tijd voortschrijdt er aanpassingen in komen . ,,De gasbel is nu in een bredere context geplaatst, waarin ook de problemen een plaatsje hebben gekregen. In zoverre is het pure winst voor Groningen. Het is alleen jammer dat de bubbel die het aardgas voor de Nederlandse economie heeft veroorzaakt eruit is verdwenen.’’

Tijdsbeeld

Ook Jacques Wallage, PvdA-bestuurder en oud-burgemeester van Groningen, is zich ervan bewust dat de canon een tijdsbeeld vertegenwoordigt. ,,Dat Drees uit de canon is geschrapt geeft al aan dat er toch wel een en ander verschuift. De gasbel is lange tijd heel belangrijk geweest voor Nederland. Nu het einde van de aardgaswinning is aangekondigd, wordt het belang ervan kleiner. Maar het is buitengewoon wrang dat de gasbel uit de canon verdwijnt op een moment dat de consequenties van de winning nog moeten worden opgelost.’’

Middenin

Dat vindt ook Susan Top van het Groninger Gasberaad. ,,Die canon gaat over geschiedenis, maar anticipeert ook op de toekomst. Het beeld is toch: dikke deken erover en we hebben het er niet meer over. Het gevoel wordt overgebracht dat we de problemen in Groningen net als in Limburg achter de rug hebben. Dat is niet onze beleving. Wij zitten er nog middenin.’’

Het afschaffen ervan stimuleert Marc Ruygrok, maker van het kunstwerk Het Slochter Molecuul in de berm van de A7 bij Kolham, tot ‘het schieten vanuit de heup’, zoals hij het zelf omschrijft. ,,Nou, zeg. Superhypocriet! Dat de gaswinning veel schade heeft toegebracht moge duidelijk zijn. Maar het heeft Nederlanders ook enorm veel welvaart bezorgd. Dat ga je dus nu ineens ontkennen. Typisch 2020 puriteins denken. Dit slaat helemaal nergens op.’’

Wat vindt de NAM ervan?

En wat vindt de NAM er eigenlijk van? Die laat het bij een reactie via de mail. ‘Met het laten vervallen van de gasbel kiest de commissie deze keer, na aandacht voor de opbrengsten voor de Nederlandse samenleving, voor de keerzijde van de gaswinning, namelijk de aardbevingen in Groningen. Binnen het thema ‘Kolen en Gas’ wordt hier aandacht aan geschonken. De aardbevingen hebben een grote impact op mensen in het aardbevingsgebied en verdienen dus ook aandacht in het Nederlandse onderwijs.’

menu