Academiegebouw Rijksuniversiteit Groningen Broerplein. Foto DvhN

De Rijksuniversiteit Groningen en Yantai: Hoe publiek en eigen geld bij de RUG door elkaar lopen

Academiegebouw Rijksuniversiteit Groningen Broerplein. Foto DvhN

De RUG moet vanwege onvolledige urendeclaratie voor het project Yantai 669.000 euro terugbetalen uit eigen geld. De scheidslijn tussen privaat en publiek geld is vaag.

De Rijksuniversiteit Groningen moet vanwege onvolledige urendeclaratie voor het project Yantai 669.000 euro terugbetalen uit eigen geld. De scheidslijn tussen privaat en publiek geld is vaag.

De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) heeft onrechtmatig Nederlands belastinggeld uitgegeven aan de voorbereiding van een campus in de Chinese stad Yantai, bleek donderdag uit onderzoek. Er zijn meer uren in het project gestoken dan is gedeclareerd.

Publiek geld mag via onderwijs niet naar het buitenland

Dat wekt verbazing. De minister van Onderwijs heeft altijd glashelder gezegd dat er geen publiek geld van onderwijsinstellingen naar buitenlandse vestigingen mag gaan. De vorige collegevoorzitter van de universiteit, Sibrand Poppema, verzekerde minister en universiteitsraad dat dat niet zou gebeuren.

Hoe kan dat dan toch zijn misgegaan? Volgens Leendert Klaassen, die het onderzoek leidde, was er vanuit de wet- en regelgeving te weinig sturing op de manier waarop de uren verantwoord moesten worden. Onduidelijkheid was er bijvoorbeeld over vergaderingen die deels over Yantai gingen en het compenseren van Yantai-overuren in reguliere werktijd.

Klaassen stelt dat de complexiteit het probleem was en dat het universiteitsbestuur niet verwijtbaar heeft gehandeld. Dat is de meerderheid van de universiteitsraad niet met hem eens. De raad vermoedt dat de RUG halverwege de voorbereidingen overstapte op een ander urenregistratiesysteem om de kosten van het vertraagde project te drukken. Bovendien legde het bestuur vragen over de uren in eerste instantie naast zich neer.

Scheiding publiek en privaat geld bij universiteiten is al langer onduidelijk

Een onderliggend probleem is dat de scheiding tussen publiek en privaat geld bij universiteiten al langer onduidelijk is. De onderwijsinspectie constateerde in 2015 dat universiteiten zich over de private activiteiten ‘slechts zeer beperkt en niet transparant verantwoorden’. Die private middelen komen voornamelijk uit ondernemingen die vanuit de RUG worden gestart, bijvoorbeeld op het gebied van onderzoek, advies of ontwikkeling van technieken of instrumenten.

 Geld dat daarmee wordt verdiend, kan de universiteit besteden aan private activiteiten. Eerder liet de universiteit weten dat geld voor de voorbereiding voor Yantai komt uit opbrengsten van UOCG Market (de leverancier van studentvolgsysteem Progress), de RUG Houdstermaatschappij (waaronder diverse ondernemingen vallen) en de Stichting Academische Opleidingen Groningen (die contractonderwijs biedt).

Dat is niet zo transparant als het klinkt, bleek uit onderzoek van toenmalig universiteitsraadslid Jasper Been. Hij stelde dat de RUG publiek geld via een truc in de private pot sluisde. Het Financieele Dagblad publiceerde zijn bevindingen en de Onderwijsinspectie stelde een onderzoek in. Dat verschijnt waarschijnlijk in juni.

Ondernemingen van universiteiten worden in eerste instantie vaak (deels) gefinancierd met publiek geld. Van de winst die dat oplevert moet die publieke investering weer worden afgetrokken. Daardoor staan er geen duidelijke muren tussen privaat en publiek geld.

De RUG hoopte die scheiding voor de campus in Yantai te kunnen maken door met de University of Groningen Yantai snel een eigen rechtspersoon op te richten, waardoor geldstromen niet meer door elkaar zouden kunnen lopen. Maar door vertraging in wetgeving vanuit het ministerie en weerstand in de eigen gelederen kwam dat er nooit van, waardoor geschipper met privaat en publiek een probleem werd.

menu