Begin jaren 30 werd druk gewerkt aan de uitbreiding van de Polakfabriek in Groningen.

Nieuwe documentaire toont de geschiedenis van de beroemde puddingfabrieken van Polak in Groningen en Weener

Begin jaren 30 werd druk gewerkt aan de uitbreiding van de Polakfabriek in Groningen. Foto: Collectie Groninger Archieven

Historica en filmmaker Liefke Knol heeft een documentaire vervaardigd over de beroemde puddingfabrieken Polak. Donderdag werd die voor het eerst getoond.

De puddingfabrieken van Polak gaven in de vorige eeuw lang kleur en geur aan Groningen en Weener. In de documentaire Polak Pudding wordt dat duidelijk.

De documentaire is gemaakt door historica Liefke Knol, als onderdeel van een studie naar het Joodse leven in de grensstreek van Groningen en Ostfriesland. De Stichting Synagoge Folkingestraat en de Landkreis Leer namen het initiatief voor de studie en organiseerden ook de (online)-bijeenkomst, donderdag, waarop deskundigen over het onderwerp spraken. Op die bijeenkomst ging de docu in première.

De film begint bij het begin, bij Abraham Nathan Polak. Een Jood die vanuit Ostfriesland naar Wildervank verhuist. Zijn nazaat Abraham Josef woont daar ook, drijft er handel en vindt er het puddingpoeder uit, aan te maken met melk.

Terug naar de wortels

Zijn zonen Eduard en Moritz openen de puddingfabriek in Groningen, in het begin van de vorige eeuw, en noemen hem AJP, de initialen van hun vader. In 1912 openen ze een tweede fabriek in het Ostfriese Weener waarmee ze terugkeren naar de wortels van hun familie.

Het poeder is een hit, de fabrieken floreren. Ze geven veel mensen werk en omwonenden ook iets anders: een heerlijke geur. Albrecht Weinberg, een Ostfries op leeftijd, vertelt in de documentaire dat zijn oma vlakbij de fabriek in Weener woonde. ,,Als we bij haar logeerden, rond de feestdagen, rook heel Weener naar die lekkere pudding.’’

Alles wordt anders als de nazi’s de macht hebben. De zonen van Eduard en Moritz, die dan de baas zijn, verkopen hun aandelen in de fabriek in Weener en moeten de fabriek in Groningen opgeven. Ze overleven de Tweede Wereldoorlog niet.

Na de bevrijding krijgen erfgenamen van de Polaks de Groninger vestiging weer in handen. Die krijgt dan ook weer een Joodse directeur, Benjamin van Hasselt. Diens zoon Ron speelt een centrale rol in de film; hij leidt de kijkers er als het ware doorheen.

Het doek valt in de jaren 60

In de jaren 60 valt het doek voor de fabriek in Groningen, de instantpudding wint terrein. Die in Weener blijft nog enkele decennia langer open. In Duitsland wordt nog altijd AJP-puddingpoeder verkocht door een ander bedrijf dat het recept heeft verworven. Met die hedendaagse poeder, nog altijd aan te maken met melk, eindigt de met veel liefde gemaakte docu.

Wie hem wil zien, moet nog even geduld hebben. ,,Hij maakt in de loop van dit jaar deel uit van een reizende expositie over het Joodse leven in de grensregio, als corona dat toelaat’’, zegt manager Geert Volders van de synagoge in Groningen. ,,En uiteindelijk krijgt hij een permanente plek in onze synagoge.’’

menu