Digitaal vergaderen: 'De rand opzoeken is er niet meer bij'

Online besturen. Illustratie: Job van der Molen

De digitale raadsvergadering is een worsteling. Een zoektocht naar toch een levendige carousel van besluitvorming, die nu inhoudelijk veel weg heeft van saaie zendtijd voor politieke partijen.

Politici missen de confrontatie. Ze moeten hun punt snel maken en dat is het dan. Digitaal vergaderen is van het ene schermpje naar het andere flitsen, afhankelijk van welk systeem gebruik wordt gemaakt. Het is behelpen en vooral houterig door het gestuntel met beeld en geluid. Daarmee heeft de gedachtewisseling het karakter van een slechte vergadering.

Weinig tijd voor gekloot-viool

Het speelse aspect wat de politiek leuk maakt, namelijk de rand opzoeken in een debat, is er niet meer bij. Mimiek is daarbij van groot belang. Het wordt er uitgeslagen. Daarbij zijn volksvertegenwoordigers die tussentijds scherpe opmerkingen plaatsen of meester zijn in het ontregelen van vergaderingen in het nadeel. Of zoals een lid van een coalitiepartij bij de provincie gelukzalig opmerkte: ‘Er is weinig tijd voor gekloot-viool’. Te pas en te onpas interrumperen is eigenlijk ‘ not done ’.

Bestuurspartijen hebben er veelal belang bij dat besluiten die door hun colleges zijn voorbereid, zonder al te veel gedoe worden overgenomen door de volksvertegenwoordiging. Aan de andere kant willen oppositiepartijen alle mogelijke middelen aangrijpen om in hun ogen onzalige plannen te torpederen. Ze ruiken bloed als een bestuurder ongemakkelijk op zijn stoel schuift of begint te hakkelen. Die (non)verbale communicatie is er niet. Iedereen kan ongestoord op beeld zijn verhaal houden. De vergadering is daarmee een ongestoorde invuloefening.

Vermoeidheid slaat snel toe

Een rondje langs de velden leert dat veel leden van gemeenteraden en Provinciale Staten vinden, dat er digitaal geen volwaardig debat te voeren valt. Zeker niet als bij een plenaire vergadering alle raads- of Statenleden zijn ingelogd. De vermoeidheid slaat snel toe. Het valt niet mee om uren voor een beeldscherm te zitten als je geen woordvoering hebt en alleen je stem uit mag brengen. Ter illustratie, de raad van Oldambt vergaderde eerder deze week liefst vier uur en vooral het stemmen over moties nam veel tijd in beslag.

Maar hoe dan wel? Mogelijk dat besturen om efficiënt te vergaderen een selectie maken van voorstellen die veel of weinig politiek vuurwerk geven. De vraag is dan wel of de coalitie die beter geïnformeerd is omdat ze dichter op het bestuur zit, politiek lastige onderwerpen op een soort c-lijst plaatst waardoor er weinig debat is.

Uitwijken naar een sporthal

Provincie en veel gemeenteraden zijn zoekende. In Delfzijl zit iedereen ver uit elkaar in een raadszaal die daarvoor groot genoeg is. Om zoveel mogelijk de op de oude voet verder te kunnen gaan, overweegt de gemeente Pekela om naar de sporthal te gaan. Daar is ruimte genoeg om alle raadsleden en mogelijk ook publiek op veilige afstand te zetten. De gemeente Groningen vergadert fysiek met een afvaardiging van raadsleden die namens hun collega’s optreden. De provincie laat alle Statenleden inloggen en geeft ze de kans tijdens een digitale vergadering hun zegje te doen. Dat laatste wordt gezien als een grondrecht. Een mengvorm waarbij een deel van de leden buitenspel is gezet, wordt gezien als aantasting van dat recht.

De provincie volgt daarmee Douwe Elzinga, hoogleraar Constitutioneel Organisatierecht aan de RUG, die niet te veel wil experimenteren met het proces van besluitvorming. Iedereen moet mee kunnen debatteren en stemmen. Wat hem betreft is het samen uit, samen thuis, ook als de digitale weg wordt bewandeld.

menu