De spagaat van Haren

Het gemeentebestuur van Haren heeft zichzelf in een onhoudbare positie geturnd. Een fusie lijkt onontkoombaar en is nauwelijks nog uit te leggen aan het volk.

Annexatie. Inlijving. Overname. Voor veel Hareners heeft de mogelijke fusie van hun gemeente met buren Groningen en Ten Boer een veel heviger connotatie dan het kale woord ‘herindeling’ – eenwording – doet vermoeden.

Groot Groningen

Het onbehaaglijke gevoel van de angstdroom die werkelijkheid wordt – het opslokken van klein Haren door groot Groningen – is geen sentiment dat exclusief (een deel van) het huidige gemeentebestuur en de inwoners toebehoort.

Van oudsher voelt Haren weerstand tegen Groningen. Die is politiek, met een sterke emotionele onderstroom. Zo leidde het verzet tegen het ‘linkse bolwerk’ Groningen in het verleden al eens tot een boos telefoontje naar het gemeentehuis over de aanwezigheid van rode vuilniswagens in de Harener straten.

Het is al vaak geroepen en geschreven: een fusie met Groningen zou een einde maken aan alles wat Haren lief is; de gemoedelijke schaal, de groene aanblik, de korte lijnen tussen burger en bestuur.

Betrokken inwoners

Van dat laatste maakt de Harener maar al te graag gebruik. Vermoedelijk weinig gemeenten kunnen rekenen op zo’n volle publieke tribune en zo veel insprekers tijdens raadsvergaderingen. De gemiddelde Harener is hoogopgeleid (en mondig) en laat dat weten ook. Het gevolg: een aarzelend bestuur. De keren dat de voorbije twee jaar een besluit in de raad werd opgeschort wegens burgerreuring, zijn talrijk.

Over de reikwijdte van de burgerdaadkracht trok adviesbureau B&A begin maart harde conclusies. In een notendop: Hareners zetten zich met liefde in voor hun sportclub of gezelligheidsvereniging, maar actieve inzet voor doelen met een breder maatschappelijk belang blijft uit.

Deze bevinding was een dolksteek in het hart van menig betrokken inwoner. Logisch, indachtig de vrijwilligers die zich opwierpen – en dat nog steeds doen – om zwembad Scharlakenhof van de verdrinkingsdood te redden. Of de groep mensen die de noodlijdende boekhandel Boomker nieuw leven inblies door er een coöperatie van te maken.

Dan is er dat andere beeld van Haren: de welvarende gemeenschap die liever een cateraar inhuurt voor de buurtbarbecue dan zelf in de keuken te staan. Die eerder een tuinman belt dan zelf de heggen van de hockeyclub te snoeien.

Burgerthemagroepen

In Beterr Haren, het uitgebreide rapport waar in staat hoe Haren met vertrouwen een zelfstandige toekomst tegemoet ziet, oppert de gemeente de oprichting van burgerthemagroepen: vrijwilligers die op beleidsniveau ‘sociaal-economische en maatschappelijke vraagstukken’ mee aanpakken. Een nobel streven. Maar hoe realistisch is deze wens? Valt van welwillende inwoners te verwachten dat zij zinvolle bijdragen leveren aan complexe gemeentelijke portefeuilles als het sociaal domein? En hoe groot is deze groep als het er op echt op aankomt?

Het gemeentebestuur lijkt in het herindelingstraject een inschattingsfout te hebben gemaakt: het ‘plotselinge’ voorlopige besluit van december 2013 om met Groningen te fuseren. Het viel de Hareners (te) rauw op hun dak. Hun verzet leidde tot een burgerraadpleging en de belofte alsnog een zelfstandige koers te varen, waar een raadsmeerderheid en het overgebleven college (D66 en GVH) tot vandaag aan vasthoudt.

Ingrijpende bezuinigingen

De belofte van toen is ingehaald door de realiteit. De ambtelijke organisatie heeft weinig vet meer op de botten, financiële reserves gaan grotendeels op aan rente en aflossing van schulden, ingrijpende bezuinigingen zijn onvermijdelijk.

Een omgekeerde volgorde van zaken was wenselijk geweest. Eerder onderhandelen over behoud van voorzieningen en de mate van zeggenschap in een nieuw te vormen raad had de gemeente steviger gepositioneerd. Daarbij had ze de kans gehad – in de geest van Haren – om de uitkomsten te delen met het volk, alvorens een knoop te hakken. Nu doet de burger exact wat is gewenst: zich mengen in een maatschappelijke kwestie. En ligt het bestuur met de benen in een stramme spagaat.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.