Militairen, vaak zonder medische achtergrond, hielpen ook al mee in teststraten zoals op Schiphol afgelopen zomer.

Defensie stuurt 'verkenners' naar zorginstellingen in Groningen. Zij gaan kijken waar de nood hoog is door corona

Militairen, vaak zonder medische achtergrond, hielpen ook al mee in teststraten zoals op Schiphol afgelopen zomer. Foto: ANP

Het aantal medisch geschoolde militairen is schaars, dus kan de krijgsmacht niet elk verpleeghuis dat door corona in de problemen zit uit de brand helpen. De komende maand kan Defensie nog 100 militair verpleegkundigen extra inzetten. ,,De vraag is groter dan dat wij kunnen leveren.”

Defensie heeft ‘verkenners’ op pad gestuurd naar in totaal negen zorginstellingen in Twente, Groningen en Apeldoorn. Daar gaan militairen de verzoeken om militaire bijstand beoordelen om te kijken welke hulp er nodig is. ,,Een missie in eigen land, zo zou je het kunnen zien”, zegt minister Ank Bijleveld van Defensie.

Het is één van de hoofdtaken van Defensie: de overheid helpen bij crisissituaties. In totaal kreeg het kabinet recent zo’n vijftien tot twintig verzoeken om hulp van het leger. De andere verzoeken zijn afgewezen of worden nog beoordeeld, een taak die het ministerie van Volksgezondheid uitvoert.

Extra check

De drie regio’s Twente, Groningen en Apeldoorn hebben via het Veiligheidsberaad al laten weten wat er volgens hen nodig is, maar toch is een extra check nodig. Militair medisch personeel is schaars en de krijgsmacht wil zeker weten dat de juiste hulp op de juiste plek terechtkomt.

,,Het ministerie van Volksgezondheid bepaalt wát we gaan doen”, zegt schout-bij-nacht Boudewijn Boots, directeur operaties bij Defensie. ,,Wij bepalen hóe we dat gaan doen. De vraag is groter dan wat wij kunnen leveren.” Met andere woorden: als een verpleeghuis om 30 militair verpleegkundigen vraagt, kan Boots nu al zeggen dat hij aan dat verzoek geen gehoor kan geven. Bijleveld: ,,Maar met een paar verpleegkundigen en een paar logistiek experts – die bijvoorbeeld de roosters overnemen – kunnen we vaak ook al een overbelast team ontlasten.”

Vacatures

De krijgsmacht heeft ongeveer 400 militair verpleegkundigen in dienst en heeft nog 200 openstaande vacatures. Bovendien zijn die 400 niet zomaar allemaal inzetbaar: een deel is bijvoorbeeld mee op missie in het buitenland. Bijleveld: ,,De Taliban in Afghanistan stoppen niet omdat wij een crisis hebben.”

Van de verpleegkundigen die wél in Nederland zijn, zijn er al 50 aan het werk in het Universitair Medisch Centrum in Utrecht, op de covid- en ic-afdelingen. Zij zijn daar in elk geval tot en met februari ingeroosterd. Een aantal andere verpleegkundigen springt bij in een verzorgingshuis in Ede, waar een groot deel van het personeel ziek thuis zit. Ook springen militairen sinds vandaag bij in een ziekenhuis in Alkmaar.

Verloven ingetrokken

Door ‘de handdoek die defensie heet verder uit te wringen’, zegt Boots, zijn nu nog 100 verpleegkundigen beschikbaar om te helpen de coronapiek op te vangen. Zij komen – net als tijdens de eerste golf toen militairen ook bijsprongen – van landmacht, luchtmacht en marine. ,,Ze zaten in eenheden, aan boord van een schip, in een vliegsquadron en zijn even terug van oefening of inzet. We hebben ze gevonden door de afgelopen dagen verloven in te trekken.” Bijleveld: ,,Dat doen wij gewoon.”

De vraag is of dat nog steeds een optie is als de periode van vier weken waarin zij beschikbaar zijn, voorbij is. Bijleveld zegt dat er ‘serieus wordt gekeken’ wat er kan als daarna méér nodig is. ,,Dan moet je misschien ook militair verzorgers of combat life savers (een militair die ook levensreddende hulp kan bieden, red.) gaan inzetten.” Boots: ,,De rek is er wel een beetje uit.” Bijleveld: ,,Wij kunnen tijdelijk helpen, als last resort . Wij kunnen niet de structurele problemen in de gezondheidszorg oplossen.”

Daarbij, stelt directeur operaties Boots, is het medisch personeel van Defensie niet gespecialiseerd in infectieziekten. Zij worden vooral ingezet in gevechtssituaties en weten meer van de verzorging van afgeblazen ledematen en schotwonden dan van de behandeling van een virus. Boots: ,,Maar hun opleiding doen ze deels in civiele ziekenhuizen en daar lopen ze ook periodiek stage, dus het zijn heel goede, breed opgeleide verpleegkundigen.”

menu