Wethouders Annalies Usmany-Dallinga en Lea van der Tuin vormen samen een van de twee uitsluitend vrouwelijke colleges.

Deze twee vrouwen zwaaiden de scepter over Appingedam: 'Ik was er niet om koffie te halen'

Wethouders Annalies Usmany-Dallinga en Lea van der Tuin vormen samen een van de twee uitsluitend vrouwelijke colleges. Foto: Jan Willem van Vliet

Als op 1 januari de gemeente Appingedam ophoudt te bestaan, verdwijnt ook een van de slechts twee compleet vrouwelijke bestuurscolleges van Nederland. Annalies Usmany (nu Lokaal Belang Eemsdelta) en Lea van der Tuin (CDA) zwaaiden drie jaar samen de scepter over Appingedam. ,,In een mannenwereld moet je jezelf een positie toe-eigenen.’’

Ze was nog maar net begonnen in de politiek toen een collega haar vroeg koffie te halen. Haar antwoord? ,,Nee, daar ben ik hier niet voor.’’ Niet omdat ze er te beroerd voor was. ,,Maar ik wilde ook niet degene zijn die dat doet, omdat ik toevallig de vrouw aan tafel ben. Dat had ik me van tevoren voorgenomen.’’ Jaren later was ze eens in het kantoor van de dezelfde collega en hij haalde meteen koffie voor haar.

De burgemeester van Appingedam is een man. De gemeentesecretaris ook. Maar de twee wethouders? Dat zijn vrouwen. Wethouders Annalies Usmany en Lea van der Tuin vormen samen het college en dat is best bijzonder.

Veruit de meeste wethouders zijn mannen

Dat de collegekamer nog steeds een mannenzaak is, blijkt uit onderzoek van De Collegetafel : 103 van de in totaal 355 gemeenten in Nederland hebben alleen mannelijke wethouders. Vijf gemeenten wachten al ruim tweehonderd jaar op hun eerste vrouwelijke wethouder. In heel het land zijn er maar twee gemeenten met uitsluitend vrouwelijke wethouders: Gemert-Bakel in Noord-Brabant en Appingedam. En dat gaat nog veranderen ook.

Appingedam fuseert op 1 januari met Delfzijl (tot het vertrek van IJzebrand Rijzebol vier mannelijke wethouders) en Loppersum (drie mannelijke wethouders). Met Usmany krijgt de nieuwe gemeente in elk geval één vrouw op het wethouderspluche. Hoe kijken de twee Damster wethouders aan tegen hun tijd in een compleet vrouwelijke college?

Een wethouder van binnen en een wethouder van buiten

Usmany (58), geboren in Farmsum en opgegroeid aan de Kustweg in Delfzijl, vertrok op haar twintigste naar Appingedam en is daar blijven plakken. In 2002 werd ze raadslid en in 2006 wethouder. Ze is nu de langstzittende vrouwelijke wethouder in hetzelfde gebied.

Van der Tuin (63) is geboren en getogen in het Westerkwartier. Ze woont in het kleine dorp Kornhorn en zat jarenlang in besturen van allerhande maatschappelijke organisaties. Haar politieke carrière begon in 1990. Ze was raadslid in Grootegast, wethouder in diezelfde gemeente, wethouder in Bellingwedde en daarna wethouder in Appingedam. Ze zijn beiden vrouw in een mannenwereld, maar dat tetteren ze niet van de daken.

Toen ik net aan kwam lopen stonden jullie met z’n tweeën met een bloemig keukenschortje om op het grasveld achter het Stadskantoor met een soort banner. Dat past niet helemaal bij de insteek van dit artikel.

Usmany: ,,Och, dat moest jij net weer zien, hè? Dat is voor een verrassing voor de ambtelijke organisatie.’’

Van der Tuin: ,,Meer kunnen we er niet over zeggen.’’

Jullie vormen een van de twee vrouwelijke colleges van Nederland. Wisten jullie dat?

Van der Tuin: ,,Ik weet het. Maar ik ben daar helemaal niet mee bezig.’’

Usmany: ,,Ik had me dat totaal niet gerealiseerd. Toen we net benoemd waren, waren Lea en ik samen op een congres. Ik zat in de hotelkamer het nieuws te kijken en toen ging het er op het NOS Journaal over. Werd opeens ons Appingedam genoemd. Nou ja, dacht ik. Gaat het gewoon over ons op het nieuws! Maar verder ben ik daar niet zo mee bezig.’’

Hoe komt dat?

Usmany: ,,Ik denk omdat ik altijd op plekken heb gewerkt met weinig vrouwen. Voordat ik raadslid en wethouder was, werkte ik voor een transportbedrijf en twee installatiebedrijven. Nou, dat is pas een mannenwereld. Daar heb ik geleerd om mijn zegje te doen en dat doe ik nog steeds. Je moet je in zo’n wereld een positie toe-eigenen en dat deed ik.’’

Van der Tuin: ,,Ik ben er denk ik veel te nuchter voor. In 1990 was ik het eerste raadslid dat zwanger was. Daar keek men wel even vreemd van op. In Grootegast was ik de eerste vrouwelijke wethouder ooit. Maar ik heb nooit de nadruk daarop gelegd.’’

Van der Tuins bestuursstijl is duidelijk, kort en bondig. Ze is rustig, iemand die eerst nadenkt voor ze wat zegt. Usmany is lang van stof, pittig en enthousiast. Stilzitten? Dat zit er bij haar niet in. Toch kunnen de twee het goed met elkaar vinden. Ja, soms is het uitdagend, zo’n klein college. ,,Maar als er wrevel ontstaat, bellen we elkaar gewoon op om het uit te spreken. Soms verschil je van mening’’, zegt Usmany. ,,Dat moet kunnen. Van wrijving komt glans.’’

Jullie hebben drie jaar samen een college gevormd. Hoe kijken jullie terug op die tijd?

Van der Tuin: ,,Het blijft politiek: wat vandaag prima is, is morgen fout. Ik ben heel blij dat de drie raden hebben ingestemd met de visie voor hernieuwbare energie. Dat is een van de eerste zaken waarmee ik begon. Waar is ruimte voor zonneparken en windmolens? Een uitdagend onderwerp. Niet iedereen staat te juichen, maar ik ben blij dat we een gulden middenweg hebben gevonden.’’

Usmany: ,,Het was mooi, maar ook zwaar. Het aardbevingsdossier is er een waarin ik me heb vastgebeten. Maar het leed waar je dag in, dag uit over hoort, gaat me niet in de koude kleren zitten, hoor. Daar word ik af en toe echt emotioneel van. Ha, daaraan merk ik dan wel dat ik een vrouw ben. Ik ben soms echt een jankerd.’’

Er zijn ook genoeg mannen die over dat onderwerp emotioneel worden.

Usmany: ,,Ja, die kunnen er ook wat van. Maar goed, dat onderwerp. Daar word ik weleens verdrietig van. Hoewel ik ook blij ben dat we de afgelopen jaren flink wat stappen hebben gezet. Met name in de wijk Opwierde. Hoogtepunt van de afgelopen tijd is toch de winst met de verkiezingen. Dat de inwoners zoveel vertrouwen in je hebben, dat is toch een compliment. Dat maakt mij zo dankbaar.’’

Op de verkiezingsavond riep u heel hard: ‘Heb ik toch al die mannen mooi achter me gelaten’. Toen was u wel even trots om vrouw te zijn.

Usmany: ,,Ha, dat is zo!’’

Lea van der Tuin is hier wellicht een iets minder bekende naam. Hoe begon voor u het wethouderschap in Appingedam?

Van der Tuin: ,,De dag nadat ik benoemd ben, ben ik door het gebied gaan fietsen om het te leren kennen. En wat ik me nog heel goed herinner is Koningsdag 2018. Samen met Annalies en haar man liepen mijn man en ik over de markt. Annalies groette iedereen, maar ze stelde mij ook voor: ‘Kijk, dit is mijn collega Lea!’ Een heel warm welkom.’’

Is het anders om een wethouder ‘van buiten’ te zijn?

Van der Tuin: ,,Ik denk het wel. Soms is het een voordeel. Ik hoef niet altijd over de boodschappenkar het gemeentebeleid te verdedigen. Hoewel ik hier meestal wel mijn boodschappen doe, trouwens. Maar ik ben van Appingedam gaan houden en ik ga het ook missen. Het is hier prachtig en de mensen zijn heel benaderbaar en veerkrachtig. Ik heb hier een heel mooie en bijzondere tijd gehad. De bevingsproblematiek heeft veel indruk op me gemaakt. Dat ervaar je pas als je er bent.’’

Het heeft ook nadelen om wethouder te zijn in de plaats waar je woont, denk ik? Als je met een kater of in pyjamabroek gauw naar de supermarkt moet?

Usmany: ,,Daar wen je aan. Als ik boodschappen doe, praat ik met iedereen. Ik doe er niet anders om. What you see is what you get . Maar soms zeg ik wel: ach, dit onthoud ik niet allemaal, hoor. Stuur anders even een mailtje.’’

Jullie zijn de politiek allebei nog niet zat?

Van der Tuin: ,,Nee. Ik sta op de CDA-lijst voor de Tweede Kamer op plek 32. Het was niet mijn eerste gedachte om me daarvoor verkiesbaar te stellen, maar nu ik erop sta, ga ik er ook vol voor. Ik neem een heleboel ervaring mee.’’

Usmany: ,,Zeker niet. Ik hou er niet van om stil te zitten. Dat zit niet in mijn aard. We gaan nu naar de gemeente Eemsdelta en ik hoop dat die gemeente er over 5 jaar gewoon staat en dat het goed voelt voor de inwoners.’’

menu