Koning Willem-Alexander en Diederik Gommers tijdens een bezoek aan het Landelijk Coordinatiecentrum Patienten Spreiding (LCPS) in het Erasmus MC.

Diederik Gommers spreekt zich uit na snelle daling coronapatiënten op intensive cares: 'Je moet Nederlanders ook weer wat ruimte geven'

Koning Willem-Alexander en Diederik Gommers tijdens een bezoek aan het Landelijk Coordinatiecentrum Patienten Spreiding (LCPS) in het Erasmus MC. FOTO ANP

Het aantal coronapatiënten op de intensive cares daalt snel. Dus kijkt Diederik Gommers, de nationale ic-chef, vooruit: ,,Je moet Nederlanders ook weer wat ruimte geven.’’

‘Het ziekenhuis van de toekomst zet mensen op nummer één’. Het van Philips geleende motto prijkt in hoofdletters op het memobord in het kantoor van Diederik Gommers, intensivist bij het Erasmus-ziekenhuis in Rotterdam en voorzitter van de landelijke vereniging van ic-artsen.

Verder staat de wand vooral vol percentages en beddenaantallen die nodig zijn in de zwarte fase, het gevreesde moment van acuut ic-tekort, het punt dat pijnlijke keuzes over leven en dood gemaakt moeten worden. Weken geleden was dat crisisscenario reëel, nu is het weer prettig ver uit het zicht. ,,Maar ik durf me niet rijk te rekenen”, zegt Gommers achter zijn bureau op de vierde verdieping van het ziekenhuis.

Even verderop praat zijn bestuursvoorzitter de pers bij: vandaag liggen er opnieuw tientallen coronapatiënten minder op de ic’s dan gisteren. ,,Dat is goed nieuws”, zegt Gommers, ontspannen en opgelucht. Hij droeg de afgelopen weken vaker een pak dan zijn doktersjas, de intensivist moest wekelijks naar Den Haag voor crisisoverleg met ministers en Kamerleden over de hausse aan coronapatiënten. De paniek was soms in zijn ogen te lezen.

Hoe staat het er nu voor? ,,We willen graag de niet-coronazorg opstarten. Hier in het Erasmus draaien we weer operaties: zo’n 15 operatiekamers zijn in gebruik. Een groot deel is bedoeld voor spoed en semi-spoed, ik geloof dat we 24 ok’s hebben in totaal. Je wil heel graag tegen alle niet-ic-collega’s zeggen: ga terug naar de operatiekamer.”

Wie had dat weken geleden gedacht? Eind maart steeg het aantal coronapatiënten zo snel dat gesproken werd over de kritische grens, het moment dat strenger gekozen wordt wie nog zorg krijgt. Nu versoepelt het kabinet een deel van de lockdownmaatregelen, basisscholen gaan open.

Wat vindt u daarvan?

,,We dalen best snel, dan denk ik: je moet Nederlanders ook weer ruimte geven. Laat het gefaseerd los, kijk goed wat er gebeurt. We weten nu ook hoe we moeten reageren.”

Uw collega, bestuursvoorzitter Ernst Kuipers, zei zelfs dat meer versoepelingen eerder mogelijk zijn.

,,We hadden het er net nog even over. Kijk: het gaat over de timing. Wij gaan er niet over wat wanneer weer mag. Het enige dat we zeggen is: er zitten drie weken tussen een actie en de mogelijke gevolgen in ziekenhuizen. Als scholen dus 11 mei opengaan, zie je daar pas eind mei de effecten van, áls het leidt tot extra ziekenhuisopnames. Dan heeft een nieuw versoepelingsbesluit op 20 mei dus niet zoveel zin. Je weet op dat moment namelijk nog niet echt wat het voor het virus betekend heeft dat scholen opengingen. Een versoepeling had wel nú gekund, een van deze dagen. Zodat je over drie weken ziet wat er gebeurt, en het schoolbesluit bijvoorbeeld nog kunt heroverwegen.’’

De regering stelt: we wachten. Begrijpt u dat?

,,Ja, een van de voorwaarden voor het loslaten van de maatregelen is dat de verspreidingssnelheid van het virus langere tijd lager moet zijn, de reproductiefactor moet echt onder de één liggen. En we zitten net onder die één.’’

loading

Er is nogal wat van stal gehaald. Noodcentra in evenementenhallen, duizenden beademingsapparaten zijn besteld.

,,Maar het was ook echt spannend. We hebben het onderschat. Ikzelf werd wakker na een telefoontje van een bevriende arts uit Italië. Begin maart. Hij zei: ‘Diederik, het is niet normaal wat hier gebeurt, ga uitbreiden, bereid je voor’.’’

Daarna ging het snel. Welke lessen heeft u zelf geleerd?

,,Dat we een polderland zijn. We houden niet van centrale aansturing. Ik zei een keer: we hebben een militaristische coördinatie nodig. In het begin zijn wij als ic-vereniging gewoon de patiënten gaan vervoeren. Ik was op bezoek geweest in het Bernhoven-ziekenhuis in Uden. Daar werden ze compleet overlopen. Dat greep me erg aan. We hebben als ic-club een telefoonnummer ingesteld en zijn toen het vervoer gaan starten voor overplaatsingen. Later kwam het landelijke coördinatiepunt. Maar onze bestuursvoorzitter doet dat nu bijvoorbeeld voor het hele land, terwijl hij ook de regionale acute zorg leidt. We zijn er gewoon niet aan gewend.’’

Toch is het gelukt die zwarte fase te voorkomen.

,,Ja, al rekenen we ons niet rijk. Ik denk echt dat we dit in de zomer zien dalen, en dat we het in de winter mogelijk weer zien stijgen. Je hoopt natuurlijk dat we niet meer zo’n piek gaan zien. Maar zelfs de Marion Koopmansen van deze wereld, en ik spreek Marion geregeld, ze zit hierboven, die weten het ook nog niet. Zo onzeker is het gewoon. Daar moet je eerlijk over zijn.’’

Online oogsten uw teksten veel waardering. U bent bepaald niet diplomatiek. U zei dat 2400 bedden eigenlijk het ic-maximum is, dat u niet wist of de ziekenhuizen het zouden redden.

,,Ook lastige onderwerpen maak je bespreekbaar. Is dat omdat ik arts ben? Ik weet het niet. Ik vind: behandel de Nederlander niet als een kind, mensen kunnen heel goed tegen slecht nieuws. De clou is wel: je moet je menselijkheid tonen.’’

loading

Hebben we standaard genoeg ic-capaciteit? Jaloers wordt naar Duitsland gekeken, waar ze 28.000 plekken hebben. In België zijn er 1900, wij hebben er normaal 1150.

,,We hebben niet te weinig ic-plekken. Bedenk even dat normaal 70 procent van onze bedden bezet zijn, dat we zo’n 300 lege bedden hebben. Slechts een paar keer eerder werd het spannend, met de Mexicaanse griep bijvoorbeeld.’’

Je wilt toch niet nog een keer in zulke stress terechtkomen?

,,Als je de ic-capaciteit verdubbelt, betekent dat wel dat er vaak 1300 tot 1400 lege bedden zijn.’’

En een flexibel model? Geschikt om snel uit te breiden?

,,Tuurlijk, we zullen alles evalueren, dat kan er dan uitkomen. Besef wel dat het ongelooflijk veel geld kost, en ic-zorg is een vak, hè.’’

menu