Jan Brouwer, hoogleraar recht en samenleving, vindt het belangrijk om zaken uit te leggen, ook aan het grote publiek. ,,Soms zet hij het misschien een beetje sterk aan, maar juridisch denkt hij heel zuiver.’’

Dit is Jan Brouwer: de juridische pitbull die elke coronamaatregel van het kabinet onderuit haalt. 'De grootste kenner van orde en veiligheid'

Jan Brouwer, hoogleraar recht en samenleving, vindt het belangrijk om zaken uit te leggen, ook aan het grote publiek. ,,Soms zet hij het misschien een beetje sterk aan, maar juridisch denkt hij heel zuiver.’’ Foto: Reyer Boxem

Er gaat geen week voorbij of de Groninger rechtswetenschapper Jan Brouwer verschijnt in de pers. Menig coronamaatregel haalt hij kritisch onderuit. Wie is deze juridische waakhond?

Jan Brouwer (69) is nog steeds hoogleraar. Gezien zijn leeftijd zou je verwachten dat hij met emeritaat is, maar zijn aanstelling als hoogleraar recht en samenleving aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) is net weer met twee jaar verlengd. ,,Dat is best bijzonder’’, zegt collega Michel Vols (36).

In coronatijd weten de media Brouwer te vinden. Sociaal psycholoog Hans van de Sande (70), die bij hem in de straat woont in de binnenstad van Groningen, herkent zich in zijn buurman. Zelf wordt hij ook vaak gevraagd de pers te woord te staan over zijn vakgebied. ,,In de media moet je zaken in simpele taal uitleggen, daar deinzen nogal wat wetenschappers voor terug. Jan kan dat heel goed.’’

‘Wel ‘s avonds blowen’

Brouwer is gespecialiseerd in de juridische aspecten van de openbare orde. ,,Dat verklaart zijn belangstelling voor grondrechten’’, zegt hoogleraar bestuursrecht Herman Bröring (61), die op de faculteit al jaren met hem samenwerkt. Zo wees hij minister Ferd Grapperhaus deze week in de media nog terecht toen die een avondlijk verbod op blowen wilde instellen. Eerder hamerde hij erop dat de overheid zonder deugdelijke wettelijke grondslag niemand kan verplichten een mondkapje te dragen.

Volgens Van de Sande heeft wat Brouwer doet weinig met wetenschap te maken. ,,Als institutie is ‘juristerij’ in de samenleving van eminent belang, maar als wetenschap stelt het niks voor. Het gaat over ‘boekhouden’ van regels. Jan toetst regels aan de grondwet. Dat is een hobby van hem.’’

‘Streng doch rechtvaardig’

De in Oosterbeek geboren Brouwer groeide op in Rijssen. In de jaren zeventig studeerde hij rechten en geschiedenis aan de RUG. Begin jaren tachtig kreeg hij een aanstelling op de rechtenfaculteit. Jon Schilder (62), thans hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de VU in Amsterdam, begon tegelijk met hem in dezelfde vakgroep. Ze hebben vaak samengewerkt, het resulteerde onder meer in Wapenen tegen drugsoverlast (1996) en vele andere publicaties.

Schilder noemt Brouwer ‘betrouwbaar’ en ‘loyaal’. ,,Iemand met veel doorzettingsvermogen en een sociaal hart, die altijd klaar staat voor andere mensen. Streng doch rechtvaardig, die gereformeerde uitdrukking past bij hem.’’

(tekst gaat verder onder de foto)

loading

Motorbendes

Dertien jaar na zijn promotie werd Brouwer in 2005 benoemd tot hoogleraar algemene rechtswetenschappen. In 2010 richtte hij het Centrum voor Openbare Orde en Veiligheid op. Groninger onderzoekers bestuderen daarin onderwerpen op het terrein van openbare orde en recht.

Daarin past volgens Bröring ook de kritiek van Brouwer op de noodverordeningen in coronatijd. Die uitte hij eerder op het gebied van drugscriminaliteit, voetbalvandalisme, motorbendes en de schade die ontstaat door de gaswinning. Bröring weet dat Brouwers’ vrouw – met wie hij drie volwassen zoons heeft - haar partner erop attent maakte dat de aardbevingen met veiligheid hebben te maken.

Een autoriteit

Op het terrein van orde en veiligheid is Brouwer volgens Vols, die bij hem studeerde en promoveerde, ‘een autoriteit’. ,,Ik durf te stellen dat hij de grootste kenner van dit rechtsgebied in Nederland is.’’

Daarvoor is hij ook gelauwerd. Drie jaar geleden werd hij onderscheiden als Officier in de Orde van Oranje Nassau. Op de faculteit werd hij een paar maal gekozen als beste docent. Onder studenten was hij volgens Vols ‘zeer geliefd’.

Vindicat-student

Voor studenten die afstudeerden zette hij het project Eindscriptie op. Schilder herinnert zich dat een Vindicat-student zijn scriptieafspraken telkens verzaakte. ,,Op een gegeven moment heeft Jan hem met behulp van huisgenoten letterlijk naar een afspraak gesleept. Uiteindelijk is hij met een dikke 9 afgestudeerd.’’

Bröring beaamt dat Brouwer een echte ‘onderwijsman’ is. ,,Hij vindt het belangrijk om zaken uit te leggen, ook aan het grote publiek. Soms zet hij het misschien een beetje sterk aan, maar juridisch denkt hij heel zuiver.’’

‘Warme band met cursisten’

Ook Schilder prijst zijn didactische kwaliteiten. ,,Hij bouwt een warme band met zijn cursisten op en weet een persoonlijke snaar te raken. Die kunst heb ik in alle bescheidenheid van hem afgekeken.’’

Verder heeft Brouwer op de universiteit de studentenrechtbank opgezet. Daarin kunnen studenten ervaring opdoen in de rechtspraak. Als jurylid maken ook ‘echte’ rechters, advocaten en officieren van justitie hun opwachting. Vols: ,,Jan heeft een enorm netwerk. Veel mensen weet hij over te halen mee te doen. Dat verklaart voor een deel het succes ervan.’’

‘Grappenmaker’

Bröring omschrijft zijn collega niet alleen als ‘gedreven’ en ‘betrokken’, hij dicht hem ook veel humor toe. ,,Hij is een grappenmaker. Je kunt geweldig met hem lachen.’’

(tekst gaat verder onder de foto)

loading

Brouwer is tevens gezegend met een ander groot talent. In zijn studententijd speelde hij als ‘spelverdeler met gouden handjes’, zoals sportverslaggever Dick Heuvelman hem ooit in Nieuwsblad van het Noorden omschreef, bij Lycurgus op het hoogste niveau volleybal.

‘Tactisch en technisch heel goed’

De Groninger ondernemer en energie-expert Volko de Jong (65) speelde vele seizoenen met hem samen. Brouwer was een ‘stuwende kracht’ in het team. ,,Hij was tactisch en technisch heel goed. Fysiek waren we niet zo sterk, maar Jan bedacht altijd opstellingen waarbij we voldoende tegenwicht konden bieden. Daarin was hij een meester.’’

Het was in een tijd dat topsporters het nog niet zo nauw namen met de discipline. ‘We stonden soms als lijken in het veld, want dan was er de avond tevoren enorm gezopen’, erkende hij in een interview. Volgens De Jong liep Brouwer daarin niet voorop. ,,We waren natuurlijk wel studenten. Dan liggen verleidingen altijd op de loer.’’

Francofiel

De jonge Brouwer liep destijds niet te koop met zijn sportambities, vertelde hij later. Topsport was in de jaren zeventig in universitaire kringen ‘ mal vu’ .

Dat Brouwer nooit verlegen zit om een Franse uitdrukking is mede te danken aan zijn verblijf in Parijs, waar hij begin jaren tachtig werkte als docent en op professioneel niveau volleybalde. Volgens Vols is Brouwer nog altijd francofiel. Niet voor niets was hij jarenlang honorair consul voor Frankrijk in Groningen, Drenthe en Friesland.

Spelverdeler

In zijn juridische werk etaleert Brouwer zijn sportmentaliteit, zegt Vols. ,,Hij gaat voor goud in de wetenschap.’’ Volgens Schilder neemt Brouwer ook in zijn professie de positie in als spelverdeler. ,,Hij heeft oog voor het team en zorgt ervoor dat de juiste persoon de bal krijgt toegespeeld.’’

Desondanks stelt hij zich niet op als ‘vedette’. Vols: ,,Typerend is dat hij in de media met de juiste soundbites komt, maar ondertussen ook degelijke juridische stukken schrijft in vakjargon, dat als tamelijk droog bekendstaat. In beide is hij goed.’’

menu