Dit is waarom psycholoog Martin Appelo nu nóg harder campagne voert tegen coronamaatregelen: 'We moeten ons niet laten leiden door angst'

Martin Appelo. Foto: Boom Uitgevers Amsterdam/Nadine Maas

Psycholoog Martin Appelo (57) uit Den Andel is een van de prominente namen achter de omstreden brandbrief om een einde te maken aan de anderhalvemetersamenleving. Sterker nog, hij is ook meteen woordvoerder van de ondertekenaars.

U heeft de brandbrief aan het kabinet ondertekend. Waarom?

,,Het is een heel goede wetenschappelijk gefundeerde uitleg over de vraag waarom we op een meer genuanceerde manier naar de crisis moeten kijken. Wat me persoonlijk heel erg aanspreekt: de inhoud van de brief polariseert niet, maar pleit voor een breder perspectief. Voor een psycholoog zijn ook zaken als autonomie en keuzevrijheid bepalend voor de gezondheid. We moeten ons niet laten leiden door angst, is de boodschap. Daar wilde ik me graag bij aan sluiten.”

Dat heeft u op eigen initiatief gedaan?

,,Nee, andersom. De initiatiefnemers - Hester Appelman en Wendy Kroeze - hebben mij gevraagd. Ik ben nu nota bene ook woordvoerder.”

Uw beroep is psycholoog, maar ook ‘leken’ kunnen de brandbrief ondertekenen door een valse titel op te geven. Dat wordt niet gecheckt.

,,Dat heb ik ook gezien en het is zeker een punt van aandacht. Ik zag dat er discussie was over de vraag of de brief nu opgesteld is namens de GGZ of door hulpverleners in alle soorten en maten.

De kern is voor mij dat mensen hun eigen perspectief benadrukken. In die zin zou het niet eens uit hoeven maken of je de brief als professional of als leek ondertekent. Maar misschien zijn we daar niet duidelijk genoeg in geweest. Ik ben het ook niet per definitie overal mee eens.”

Met welke punten bent u het niet eens?

,,Ik vind dat er te veel nadruk wordt gelegd op de kans op zelfmoorden, omdat daarin veel meer zaken een rol spelen dan alleen corona. Dat zou genuanceerder weergegeven moeten worden. Het is zo dat de coronamaatregelen stress kunnen verhogen en mensen die toch al op het randje staan - letterlijk of figuurlijk - het laatste zetje kunnen geven. Maar nu wordt er een oorzakelijk verband gelegd tussen corona en suïcide. Daar ben ik het niet mee eens.”

Had u de brief dan wel moeten ondertekenen?

,,Nogmaals: ik sta achter de kern van de boodschap. Gezondheid is meer dan alleen het lichaam. De coronacrisis en -maatregelen belemmeren ons psychisch welzijn.”

U voorspelde in april een opstand tegen de coronamaatregelen. Hoe kijkt u daar nu tegen aan?

,,Je ziet het overal op de wereld gebeuren. Niet en masse, waardoor er een burgeroorlog dreigt. Maar de onvrede en protesten nemen toe, zowel actief als passief. De mate waarin mensen bereid zijn om zich te laten beknotten in hun autonomie is direct gerelateerd aan de mate van gevaar die ze ervaren. Als het gevaar niet gevoeld wordt, komen mensen in opstand. Zo werkt ons brein.”

U voelt geen gevaar?

,,Ik vind het juist gevaarlijk om telkens maar te benadrukken dat er een tweede golf kan komen. De overheid blijft angst zaaien. Maar of er nu een tweede golf komt of niet: corona is toch niet het laatste virus dat de wereld zal treffen? Met de overbevolking zullen er steeds weer nieuwe epidemieën uitbreken. Natuurlijk komt er een nieuwe golf, maar ik vind dat we daar anders mee moeten omgaan.

Het Outbreak Management Team loopt hopeloos achter de feiten aan. Ze hebben het in het begin strategisch heel goed gedaan door voor de troepen uit te lopen. Niet lullen, je hok in. Maar na een paar weken bleek het gevaar alweer te wijken. Toen hadden ze in het bestuurderscript moeten gaan zitten en andere partijen bij de besluitvorming moeten betrekken. Ik zie nog steeds geen mensen meedenken die vanuit een psychologisch perspectief naar de crisis kijken. Dat vind ik onbegrijpelijk.’’

In de stad Groningen zijn de maatregelen in de horeca op vrijdag- en zaterdagnacht aangescherpt. Wat vindt u daarvan?

,,Dat zijn voor mij stuiptrekkingen van een overheid die in de illusie van controle wil blijven geloven. Kijk, ik begrijp dat burgemeester Schuiling in een lastige situatie zit. Ga er maar aan staan. Maar ik denk dat de maatregelen een soort rituele dansen zijn rond een brein dat het gevaar niet voelt. Iedereen weet dat er in Groningen nauwelijks tot geen coronapatiënten zijn. Op een Zwitser die met zeehondjes werkt na dan. De gemiddelde Groninger gaat toch gewoon zijn gang en trekt zich niets van de regels aan.”

En voor de duidelijkheid: staat u daar achter?

,,Ik roep mensen niet op om de maatregelen in de wind te slaan. Ik stel vanuit mijn vakgebied vast dat mensen zich niet laten beknotten door regels als ze het gevaar niet voelen. Onderschat de mens niet. Je hoeft de gemiddelde Nederlander niet de hele tijd te betuttelen. De enige oproep die ik doe is om je gezonde verstand te gebruiken en rekening te houden met elkaar.”

menu