Misdrijf, overdaad en gevaarlijke ingrediënten: het dodelijke gevaar van eten en drinken.

Misdrijf, overdaad en gevaarlijke ingrediënten: het dodelijke gevaar van eten en drinken

Misdrijf, overdaad en gevaarlijke ingrediënten: het dodelijke gevaar van eten en drinken. Illustratie: Shutterstock

Eten, drinken en dood. Alle drie een onwrikbaar gegeven in ons leven. Zonder eten en drinken gaan we dood, met eten en drinken ook. Maar soms gaan we ook dood aan eten en drinken. Misdrijf, overdaad, gevaarlijke ingrediënten – het zijn slechts een paar elementen in het eet- en drinkgevaar.

Over dodelijke eetaanslagen zijn duizenden romans geschreven en films gemaakt. Gifbekers vol zijn in kelen gegoten, waarvan de eerste bekende wellicht de gifbeker voor Socrates is. Meestal was de vergiftigde natuurlijk niet op de hoogte van het stofje dat in eten of drinken werd verborgen. Van koningen tot eenvoudige vaklieden of kinderen en via glazen wijn, een bekertje melk of een smakelijk taartje, gif als arsenicum of strychnine heeft vele slachtoffers geëist.

Neem de daden van onze bekendste seriemoordenares Maria Swanenburg (Leiden, 1839-1915). Deze dame, ook wel bekend als Goeie Mie of De Leidse Gifmengster, vergiftigde in enkele jaren tijd zo’n honderd mensen in haar stad, van wie bijna een derde overleed. Met behulp van wat arseen wilde ze de levensverzekeringen opstrijken die ze zelf op de slachtoffers had afgesloten. Het leverde haar echter vooral het tuchthuis op. En een vermelding in het Guinness Book of Records als grootste gifmengster aller tijden.

Overdaad in La Grande Bouffe en The Meaning of Life

Een andere eet- of drinkdood is er die van de overdaad, bewust of onbewust. Wellicht kent u de beroemde Franse film La Grande Bouffe (De Grote Schranspartij) uit 1973, waarin vier verveelde en welgestelde heren zich tijdens een weekend in een luxueuze villa terugtrekken om zich letterlijk dood te eten.

Net zo bizar: de dikke man die tien jaar later in de film The Meaning of Life van Monty Python zoveel eet dat hij bij zijn laatste hapje, een dun koekje („ wafer thin ”, volgens ober John Cleese), explodeert waarna een walgelijke golf over de rest van het restaurantpubliek spoelt. Over het aantal mensen dat zich dood heeft gedronken, al dan niet met opzet, kunnen we een boek vullen. loading

Ongelukken met cocktailprikkers en voedselallergieën

De dood ligt ook anderszins op de loer tijdens het eten of drinken. Uiteraard zijn er de ongelukken met visgraten, kippenbotjes of cocktailprikkers – de Amerikaanse schrijver Sherwood Anderson slikte in 1941 een olijf met prikker en al door en overleed aan een buikvliesperforatie.

Veelvuldiger is het aantal doden dat overlijdt na een allergische reactie op een voedingsmiddel. De dochter van de Londens-Italiaanse sterrenchef Giorgio Locatelli bijvoorbeeld lijdt aan anafylaxie of hyperallergie. Ze is allergisch voor zo’n zeshonderd ingrediënten, waarvan enkele tientallen direct dodelijk zijn. Een uitgekiend dieet – met vaders hulp – en een beperkt culinair-sociaal leven heeft haar tot nu toe voor onheil behoed.

Het kan gemakkelijk slecht aflopen. Een meisje met een ernstige allergie voor sesamzaad overleed in 2016 tijdens een vlucht van Londen naar Nice nadat ze op vliegveld Heathrow van de keten Pret a Manger een baguette had gegeten waarvan de ingrediënten niet op de verpakking stonden. Naar het schijnt heeft 1 op elke 100 mensen een allergie voor sesamzaad, maar meestal niet met dodelijke afloop.

8 voedingsmiddelen zijn verantwoordelijk voor 90 procent van de allergieën

Het aantal allergenen is legio – waarvan Locatelli’s dochter er dus honderden mijdt – en meestal ook kenbaar. Volgens een recent onderzoek van de Princeton University zijn 8 voedingsmiddelen verantwoordelijk voor 90 procent van de allergieën: pinda’s, melk, vis, noten, schaaldieren, eieren, soja en tarwe. Jaarlijks overlijden in Europa zo’n honderd mensen aan niet-behandelde voedselallergieën.

Het aantal mensen dat allergieën ontwikkelt wordt de laatste jaren alleen maar groter, dus ook het aantal doden als gevolg van een allergie stijgt. Daarnaast zijn er nog de minder voor de hand liggende eet- en drinkdoden. Dit jaar overleed een Amerikaan aan een hartaanval omdat hij te veel drop at. De stof glycyrrhizine bleek de aanstichter, de bron daarvan is bijna altijd zoethoutwortel. Glycyrrhizine werkt sterk bloeddruk verhogend.

Er zijn meerdere ingrediënten of maaltijden die een verhoogd risico met zich meebrengen. We weten dat het drinken van meer dan 6 liter water per dag kan leiden tot een dodelijke watervergiftiging en dat bedorven vis, schaal- en schelpdieren tot meer kan leiden dan alleen maar enig fysiek ongemak.

Voedingsmiddelen met van nature echt gif

Voedingsmiddelen met echt gif, waarvan iedereen kan weten dat je daarmee voorzichtig moet zijn en die dus voorspelbaar tot ernstige klachten of zelfs tot de dood kunnen leiden, zijn er in overvloed. Kijk vooral uit met pitten: kersenpitten bevatten zoveel cyanide dat als je er twee van eet en ze zijn gebroken, je eraan kunt doodgaan. Ook de pitten van pruimen, abrikozen, nectarines en perziken bevatten cyanide, net als bittere amandelen en de pitten van appels en peren. Hoewel je minstens 100 gram van die laatste twee moet doorslikken voordat je geveld wordt. Kijk ook maar uit met paranoten (radium).

In tuinen staan onschuldig ogende gifmengers. Wonderbonen zien er wonderlijk mooi uit en bloeien fraai, maar leveren zaden – het is namelijk geen boon – die uiterst giftig zijn. Vier stuks zijn voldoende om een mens te doden. Van de ‘echte bonen’ kun je sommige soorten niet rauw eten: rode bonen bevatten het zeer giftige fytohemagglutinine en limabonen cyanide. Eerst koken, dan is het goed.

V an de heerlijke rabarber moet je de groene bladeren niet eten (oxaalzuur) en aardappelen bevatten solanine. Dat kom je tegen als het vruchtvlees van de knol groen is, maar ook in de bladeren en de besjes die bovengronds groeien. Sowieso moet je aardappelen niet rauw eten, dat leidt tot indigestie. Bij de tomaat, het plantkundige broertje van de aardappel, eet je juist wel de besjes (inderdaad, de tomaten) maar laat je bladeren en stengels met rust. Die bevatten tomateïne dat bij een te grote inname dodelijk kan zijn.

loading  

De grootste gifmengers uit de natuur: groene knolamaniet en kogelvis

Stappen we over naar de grootste gifmengers uit de natuur. Alle paddenstoelsoorten zijn eetbaar, maar sommige maar één keer , luidt het gezegde. Want het kan zomaar je laatste hap zijn. Op dit moment stikt het van de paddenstoelen in het bos en de meeste mensen weten wel dat de vliegenzwam, die rode met witte stippen, giftig is.

Er zijn ook andere, minder opvallende paddenstoelen met een dodelijke potentie. Alleen al in ons land zijn dat er vijf. De voorjaarskluifzwam, het bundelmosklokje en de parasolzwam kun je wellicht nog overleven, en de panteramaniet misschien ook nog wel. Maar de groene knolamaniet is een regelrechte killer. Ga dus nooit zomaar in het bos paddenstoelen plukken om ze thuis te stoven.

Wellicht de beroemdste giftigheid in de keuken is een onschuldig ogend visje, dat zich kan opblazen tot een kogelronde vis als hij wordt bedreigd. Inderdaad: de kogelvis, ook wel fugu genoemd. Jaarlijks sterven er in Japan, waar de vis als een delicatesse wordt beschouwd, gemiddeld zes mensen na het eten van fugu. In sommige organen van de vis zit tetrodotoxine , een gif dat 1200 keer sterker is dan cyanide.

In 1975 stierf Bando Mitsugoro, een beroemde Japanse acteur, na het eten van vier porties fugu kimo , de lever van de kogelvis. De vis mag dan ook alleen maar worden bereid door gespecialiseerde chefs met een 3-jarige opleiding, die elk onderdeel en orgaan op een apart tableau moeten leggen. Een soort culinaire Russische roulette, zouden wij zeggen, die we graag voorbij laten gaan.

Dat geldt ook voor de dansende octopus uit de Japanse keuken, die in buurland Korea op tafel komt als sannakji ofwel wurgende octopus . Niet giftig, en toch soms dodelijk. De inktvis wordt zo vers geserveerd dat de tentakels nog wild bewegen op je bord. Als je ze eet kunnen de zuignappen zich vastzetten in je slokdarm.

Wij nemen nog een bord met boerenkoolstamppot.

menu