Verse bloemen en kransen bij het Joods Monument aan de Hereweg.

Dodenherdenking in tijden van corona; een stille tocht met z'n tweetjes

Verse bloemen en kransen bij het Joods Monument aan de Hereweg. Foto: DvhN

Verslagger Maaike Trimbach gaat al 28 jaar op 4 mei naar een herdenkingsbijeenkomst, meestal op het Martinikerkhof in Groningen. Maar dit jaar is alles anders.

Als kind in Limburg was herdenken voor mij verbonden met de televisie. Als we op 4 mei buiten speelden, werden we door mijn ouders vlak voor acht uur van straat geplukt. Vanaf de bank keken we naar het luiden van de klok op de Waalsdorper Vlakte en namen we twee minuten stilte in acht.

Achter het geluid van de omfloerste trom aan

Sinds ik zelfstandig woon, zoek ik altijd een herdenkingsbijeenkomst op. Meestal op het Martinikerkhof in Groningen, bij het prachtige monument van Joris en de Draak. Soms lopen we daaraan voorafgaand helemaal of gedeeltelijk mee in de stille tocht, achter het geluid van de omfloerste trom aan.

Voor de krant was ik bij herdenkingen in Kamp Westerbork, tijdens een vakantie liep ik eens mee in de stille tocht naar de kleine begraafplaats op Schiermonnikoog.

Eén keer waren we onderweg en stonden we om acht uur langs de snelweg stil op een parkeerplaats. Heel indrukwekkend vond ik dat, we stonden tussen andere zwijgende automobilisten naast de auto en de snelweg was even leeg.

Dit jaar is alles anders. Terug naar de TV, zou je zeggen. Net als vroeger. Niks aan de hand.

Maar het zit me niet lekker.

Het nuttige en het aangename combineren

Sinds we door de coronamaatregelen de hele dag thuis werken, proberen we elke avond een wandeling te maken. De frisse neus halen die premier Rutte wèl toestaat. Daarom besluiten we nu het nuttige (herdenken) met het aangename (de frisse neus) te combineren.

We wandelen via een omweggetje naar het Joods Monument bij de Van Mesdag Kliniek aan de Hereweg. Het traditionele startpunt van de jaarlijks stille tocht naar het Martinikerkhof.

Aan de voet van het monument liggen kransen die overdag zijn neergelegd door de gemeente Groningen, de Joodse gemeente en de Joodse gemeenschap en losse bloemen en boeketten zonder naamkaartje.

Ik had verwacht meer mensen bij het monument aan te treffen, maar we zijn de enigen. Des te beter.

Onze stille tocht start een kwartiertje later dan gebruikelijk, maar met z'n tweëen loop je ook een stuk sneller dan in een stoet. In plaats van de omfloerste trom klinken mijn hakken op de stoep. Eerlijk gezegd kletsen we onderweg ook een beetje. Met z'n tweetjes de hele route zwijgen voelt meer als ruzie dan als vredig herdenken.

Nieuw verzetsmonument op Zuiderbegraafplaats

We staan even stil bij de Zuiderbegraafplaats. Door het gesloten hek kijken we naar het nieuwe monument voor negentien gefusilleerde verzetsmensen, dat daar onlangs is onthuld. Er liggen verse bloemen.

loading

Om kwart voor acht naderen we de Grote Markt. Vanuit de Oosterstraat zien we al twee agenten en verdekt opgestelde politieauto's. Op de Grote Markt lopen beveiligers bij het bevrijdingsteken,dat vannacht wordt aangestoken.

We willen eigenlijk vanaf de Sint Walburgstraat het Martinikerkhof oplopen, maar worden tegengehouden door een beveiliger. De anderhalve-meter-samenleving blijkt voor de gelegenheid te zijn veranderd in een vijftig-meter-samenleving en het hele Martinikerkhof is tot verboden gebied verklaard.

loading  

Niet meer dan vijftig mensen, met argusogen in de gaten gehouden

We lopen daarom terug naar de bushalte bij de Kreupelstraat. Aan de voet van de Martinitoren en aan de overkant bij de geldstraat van de ABN AMRO heeft zich een klein aantal mensen verzameld. Meer dan vijftig zullen het er niet zijn. Op keurige anderhalve meter afstand van elkaar, met argusogen in de gaten gehouden door agenten en beveiligers.

Voor het verzetsmonument van Sint Joris en de Draak staat een kleine afvaardiging van Gruno's Postharmonie, burgemeester Koen Schuiling van Groningen, commissaris van de Koning René Paas en Marga Timmerman van het 4 Mei Comité. Vlak bij hen, uiteraard op veilige anderhalve meter afstand, een select groepje fotografen en cameramensen.

De klok slaat twee keer en de twee minuten stilte gaan in. Een brommertje komt aan rijden, maar zet snel de motor af. In de laatste halve minuut parkeert een auto op het Kwinkenplein. De deuren gaan open, een radio schalt en wordt afgezet, de deuren slaan en twee studentikoze types wandelen hardop kletsend weg.

Eigenlijk is zelfs dat vertrouwd. In een stad is er altijd wel iemand die de stilte verstiert.

loading

De twee minuten stilte zijn voorbij, het Wilhelmus wordt gespeeld. De toeschouwers knikken elkaar toe en verspreiden zich. Een enkeling blijft hangen om met een kennis te praten. Net als anders, behalve dat er nu geen handen worden geschud. En nog steeds nauwlettend gadegeslagen door de agenten en beveiligers, waardoor alles toch een beetje een illegaal sfeertje krijgt.

We wandelen naar huis. Met het gevoel dat we iets gedaan hebben wat niet mocht, maar waarvan we toch heel blij zijn dat we het gedaan hebben.

menu