Annika Crusoe met de spullen uit haar verzorgingslijn Crusoe Skincare.

Duurzame verzorging: lever een beetje gemak in voor een beter product

Annika Crusoe met de spullen uit haar verzorgingslijn Crusoe Skincare. Eigen foto

Wassen met natuurlijke zeep, scheren met een mes van staal, en zo min mogelijk in de prullenbak gooien. Voor een duurzame badkamerroutine zijn geen hippe fratsen nodig, maar juist een terugkeer naar degelijk ouderwets.

In het winkelcentrum in mijn wijk zitten een supermarkt en een drogist vlak tegenover elkaar. In een gemiddeld boodschappenrondje moet ik bij allebei wel even naar binnen. Ergens tussen die twee winkels gebeurt er iets raars met mijn koopgedrag.

In de supermarkt kies ik producten met eerlijke, groene keurmerken. Ik neem zakjes van stof mee, zodat ik niets in plastic hoef te verpakken. Ik koop doelbewust artikelen die zo min mogelijk impact op het milieu hebben.

Een mandje vol plastic en wegwerp

Bij de drogist mik ik vervolgens mijn mandje vol plastic en wegwerp. Scheermesjes. Shampoo in plastic flessen, crèmes in plastic potjes. Wattenstaafjes en -schijfjes. Tandpasta uit plastic tubes voor op mijn plastic tandenborstel. Het gaat pas knagen als ik alles, soms na slechts één keer gebruiken, thuis in de prullenbak zie belanden. Dit moet toch anders kunnen?

Zoiets dachten Annemieke Waterreus uit Gasselternijveen en Annika Crusoe uit Roodeschool ook, op eenzelfde soort moment als ik. Ze waren er wel veel eerder mee. En ze gingen het meteen anders dóén, ieder in hun eigen bedrijf.

,,Ik wil niet iets één keer gebruiken en dan wegdoen’’, zegt Crusoe, die verzorgingsproducten maakt en verkoopt onder de naam Crusoe Skincare. ,,Zo ging het zestig, zeventig jaar geleden ook niet. We zouden moeten stoppen met onnodig afval produceren.’’

,,Een jaar of tien geleden dacht ik: ik gooi eigenlijk veel te veel weg’’, zegt Waterreus. Maandverband, bijvoorbeeld. Sinds 2010 runt ze de webshop LanaLuna, waar ze zelfgemaakte inlegkruisjes, maandverband en ‘wattenschijfjes’ verkoopt van zacht katoen. Na gebruik gooi je ze niet in de prullenbak, maar in de wasmachine. Zo gaan ze tot wel tien jaar mee.

loading

Wasbare wattenschijfjes

De wasbare wattenschijfjes zijn haar populairste product, merkt Waterreus. ,,Die zijn ook het makkelijkst.’’ Makkelijker dan de stap naar wasbaar maandverband.

,,Niet dat dat nou heel moeilijk is’’, benadrukt Waterreus, ,,maar veel mensen moeten toch aan het idee wennen van het aanraken en bij je houden.’’ Dat begrijpt ze best. ,,We hebben jarenlang ingeprent gekregen: bloed is vies, vies gooi je weg. Toch zijn dit soort producten wel de toekomst. We kunnen gewoon niet op de huidige voet doorgaan met afval produceren.’’

Daarvan zijn steeds meer mensen zich bewust, ervaart Waterreus. ,,Vooral de laatste twee jaar merk ik echt dat het harder gaat. Er is natuurlijk ook steeds meer aandacht voor het klimaat en de plastic soep.’’

loading

Annika Crusoe merkt datzelfde. ,,Ik begon in 2013 met mijn kraam op de markt in Groningen. Dan was ik blij als ik op een dag 100 euro verdiende. Nu staat op bijna alle markten wel een concullega, en kan ik haast niet tegen de vraag op produceren.’’

Geboren uit nood

Het eerste setje scrub, handcrème en lippenbalsem dat Crusoe in 2012 maakte, was een verjaardagscadeautje. Geboren uit nood. ,,Ik wilde natuurlijke verzorgingsproducten geven, maar die kon ik eigenlijk alleen krijgen bij Lush (een Britse cosmeticawinkel met enkele vestigingen in de Randstad, red.). Dat vond ik duur, en zoveel gedoe ook.’’

Dus zocht Crusoe uit, gewoon via internet, hoe ze de spullen voor het cadeau zelf kon maken. Het is een makkie, verzekert ze. ,,Je kunt het zo in je eigen keuken doen, als je maar wat basisingrediënten hebt.’’ Neem zeep: daarvoor heb je alleen water, vet en natriumhydroxide nodig. ,,En een geurstof, want het vet gaat na een tijdje ranzig ruiken.’’

Ook voor crèmes is er een formule: er moet water in, vet, conserveringsmiddel, emulgator en geurstof, alles in vaste percentages. ,,Omdat crèmes worden opgesmeerd zonder ze weer af te wassen, moet je je wel vrij strak aan die percentages houden.’’

Al snel na dat verjaardagscadeau begon Crusoe haar eigen lijn verzorgingsproducten, met onder meer zeep en shampoo, deodorant, crèmes en scrubs. Ze heeft een webwinkel en is op verschillende markten in het Noorden te vinden.

Geen chemische ingrediënten

Haar zeep maakt Crusoe in vaste vorm en verpakt ze in gerecycled papier. Voor de crèmes stapt ze binnenkort over op afbreekbare potjes van houtsnippers en biopolymeren. Chemische ingrediënten gebruikt ze niet, om het milieu te sparen.

De vervuiling door chemische stoffen uit verzorgingsproducten valt relatief wel mee, laat de voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal weten. Woordvoerder Marlon Mintjes adviseert wel om er zuinig mee te zijn: ,,Elk product heeft een zekere milieubelasting om het te maken. Dus gebruik niet meer dan nodig en gooi geen producten weg.’’

Helemaal onschuldig zijn verzorgingsproducten niet. In spuitbussen, zoals van deodorant en haarlak, zit vaak drijfgas. Dat veroorzaakt luchtvervuiling. En er zijn nog twee problemen: palmolie en plastic.

Producten met een vetachtige basis, zoals zeep, gezichtscrème of lippenstift, bevatten vaak palmolie en voor palmolieplantages wordt op grote schaal tropisch woud gekapt. Plastic zit niet alleen als verpakking om producten heen, maar soms ook erin in de vorm van glitters of microbeads . Dat zijn kleine korreltjes die producten als tandpasta en scrubs een schurende werking geven.

Tegen opzettelijk gebruik van microplastic in verzorgingsproducten is Europese wetgeving in de maak. ,,En de Europese cosmeticabranche heeft het gebruik van microbeads nu al nagenoeg uitgefaseerd’’, zegt Mintjes.

Voor Crusoe zijn natuurlijke ingrediënten simpelweg de enige optie. ,,De aarde kan het beste verwerken wat ze ook zelf heeft gemaakt, zo leg ik het altijd aan mijn kinderen uit. De chemische stoffen in vloeibare zeep en shampoo kunnen vaak niet worden afgebroken.’’

Bovendien: ze zijn niet nodig. ,,Alleen zonnebrandcrème schijnt moeilijk te zijn, maar verder kun je alles van natuurlijke stoffen maken’’, zegt Crusoe stellig. ,,Mijn overgrootmoeder maakte vroeger ook al zalfjes van planten. Nu doe ik hetzelfde.’’ Lachend: ,,Als een soort kruidenheks.’’

Terugkeer naar degelijk ouderwets

Eigenlijk draait het in de duurzame badkamerbeweging niet zozeer om hippe fratsen, maar een terugkeer naar degelijk ouderwets. Als onze grootouders en overgrootouders geen wegwerpscheermesjes, wegwerpwattenschijfjes, wegwerpmaandverband en plastic flessen met plastic zeep nodig hadden, dan moeten wij toch ook zonder kunnen?

,,Het grote voordeel van wegwerpplastic is gemak’’, zegt Annemieke Waterreus. ,,Van dat gemak geef je een beetje op, voor een product dat uiteindelijk veel beter is. Je hoeft niet alles in één klap te vervangen. Ik adviseer juist om het stapje voor stapje te doen. Probeer eens één alternatief, geef jezelf de tijd om eraan te wennen en kijk of het bevalt.’’

menu