Edith Jansen uit Groningen kookt met gebaren en dat doet ze niet zomaar. Ze droomt van een samenleving waarin mensen met een gehoorbeperking niet worden uitgesloten en waarin het voor iedereen heel normaal is om in de communicatie gebruik te maken van gebaren.

Jansen heeft een dove zoon, hij werd op anderhalf jarige leeftijd getroffen door meningokokkenmeningitis. ,,Dat bepaalt je kijk op de wereld van de doven en op het gebrek aan informatie dat ze krijgen. De doven hebben altijd een tolk nodig. Of ze krijgen via via informatie. En rechtstreeks werkt het ‘t beste. ‘’

Tolk Irma bij persconferenties Rutte en De Jonge

Jansen vindt dat iedereen recht op informatie heeft. ,,Je mag niemand uitsluiten.” Sinds pakweg een jaar brengt ze die opvatting in de praktijk op haar YouTube-kanaal Edith kookt met gebaren. Daar publiceert ze video’s van de gerechten die ze maakt ze geeft met gebaren uitleg over het recept aan mensen met een gehoorbeperking. ,,Ik combineer mijn hobby met een taal die ik redelijk beheers. Daarmee probeer ik iets op YouTube te zetten wat toegankelijk is voor plotsdoven, laatdoven, slechthorenden. Dat iedereen mee kan doen.”

Met de aanwezigheid van gebarentolk Irma Sluis en haar collega’s bij de coronapersconferenties van premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge worden de Nederlanders nadrukkelijk geconfronteerd met landgenoten die niet of slecht kunnen horen. ,,Maar Sluis hanteert de gebarentaal voor doof geboren mensen. Daar kun je niet bij praten.”

Jansen gebruikt in haar filmpjes de gesproken taal die ze ondersteunt met gebaren. Dat is een bewuste keuze. ,,Ik wil graag dat iedereen het kan volgen; horenden en niet horenden.” Toen de samenleving door de coronapandemie nagenoeg stil werd gelegd, had ze tijd over. Ze bedacht het koken te combineren met de (gebaren)taal en daar filmpjes van te maken. ,,Ik kan dat natuurlijk niet. Ik ben geen filmer, geen editor. Ik heb gekeken naar Premiere Pro voor beginners op YouTube. Zo heb ik me het een beetje aangeleerd.”

Geen professioneel kookfilmpje

Het resultaat is een reeks laagdrempelige, voor de vuist weg opgenomen video’s. ,,Het is niet de bedoeling dat ik een professioneel kookfilmpje maak. Belichting? ik heb er geen kaas van gegeten. Ik wil alleen maar laten zien dat je eten kunt maken en dat het Nederlands gesproken is, ondersteund met gebaren. Iedereen kan het volgen en kan meedoen en meekoken.” En je kunt er wat gebaren leren. ,,Soms heb ik het over een lente-ui. Een leuk gebaar en dat laat ik dan zien.”

loading

Jansen vindt het geen enkel probleem dat haar video’s niet ogen alsof ze uit een dure studio komen. ,,Er is een filmpje waarin de camera langzaam scheef zakt. Zijn mijn handen en gebaren nog zichtbaar, zijn de ingrediënten nog te zien? Daar gaat het me om. Niet om een mooi filmpje neer te zetten.”

Gebarentaal als keuzevak

Het zijn filmpjes zonder poespas. ,,Ik draag effen kleding anders zie je de gebaren niet. Ik hoef niet de mooie vrouw in mooie kleding te zijn die aan poses moet denken. Ik maak me niet op voor de camera. Foutjes in de montage interesseren me ook niet. Ik heb hier een heel ander doel mee dan de professionals die reclame maken voor iets. Ik heb geen verdienmodel. Dit kost me alleen maar tijd en geld maar het is leuk om te doen. Ik hoop dat anderen er ook lol van hebben.”

En ze hoopt dat haar video’s een bijdrage leveren aan de realisatie van haar droom, een samenleving waarin veel meer mensen met elkaar spreken met behulp van gebaren. ,,De Nederlandse gebarentaal is erkend is. Hoe mooi zou het zijn dat het binnen enkele jaren als vak op scholen wordt aangeboden. Dat je in je pakket kunt kiezen voor Engels, Spaans, Chinees en gebarentaal. Dat heel veel mensen dat vak kiezen en gaan gebaren.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen