De kersverse vaders Marco en Damian zijn dolgelukkig met hun zoon Thomas. De Nederlandse staat erkent het jongetje voorlopig alleen als 'Canadese immigrant met één juridische ouder'.

Een baby voor twee mannen van een draagmoeder in Canada: 'Het grootste cadeau ooit'

De kersverse vaders Marco en Damian zijn dolgelukkig met hun zoon Thomas. De Nederlandse staat erkent het jongetje voorlopig alleen als 'Canadese immigrant met één juridische ouder'. Foto: Viara Mileva

Kan dat niet gewoon in Nederland? Het is de vraag die Damian (33) en Marco (40) uit Groningen het vaakst horen wanneer ze vertellen dat hun zoon Thomas na hoogtechnologisch draagmoederschap in Canada ter wereld is gekomen. ,,Je kunt het een kind uitleggen, maar instanties in Nederland maken er iets ingewikkelds van.”

D e zon komt op wanneer Damian, Marco en Betsy in hun ochtendkloffie over een camping in Canada lopen. Betsy kampeert er met haar gezin en heeft het stel uitgenodigd hen te vergezellen. Bij het toiletgebouw blijven de beide mannen staan, de vrouw stapt met een zwangerschapstest naar binnen.

Eigenlijk is het nog veel te vroeg: slechts zes dagen geleden is er een embryo bij draagmoeder Betsy geplaatst. Toch wagen ze de gok, want diezelfde middag vertrekken Damian en Marco naar Nederland. Andere campinggasten sloffen met krant en wc-papier naar de toiletten, maar voor de Groningers staat de tijd stil: zullen ze eindelijk vader worden?

loading

„De test bleek positief”, zegt Damian. „Dus we waren hartstikke blij! Maar al snel sloeg het gevoel om: onverwachts voelde ik me heel verdrietig. Ik denk dat toen de grote afstand binnenkwam; het idee dat je het vliegtuig instapt naar de andere kant van de wereld en je kleintje achterlaat. Bij iemand die je nog maar recent kent en aan wie je dat toevertrouwt.” Ook Marco stapt met een dubbel gevoel op Nederlandse bodem: „Ik wilde bij de draagmoeder blijven, voor haar zorgen, de hele zwangerschap meekrijgen. Dat het meteen raak was; dat was heel vreemd omdat we zoveel obstakels hadden meegemaakt.”

Jarenlange kinderwens

Terug naar 1 januari 2012, wanneer projectmanager D amian en huisarts Marco elkaar op hun eerste afspraakje in de ogen kijken. Nog datzelfde jaar brengt Damian zijn kinderwens ter sprake. Er volgen bijeenkomsten van Meer dan Gewenst, een platform voor holebi’s met een kinderwens. Duidelijk wordt dat er in Nederland veel vraag is naar pleegouders, dat de mogelijkheid bestaat om een adoptietraject in te stappen, te kiezen voor co-ouderschap óf draagmoederschap.

Damian staat open voor co-ouderschap, Marco wil daarentegen graag met zijn tweeën een kindje grootbrengen. Laagtechnologisch draagmoederschap valt eveneens af. Dat een van ons een draagmoeder insemineert en dat zij haar biologische kind aan ons afstaat omdat wij een kinderwens hebben? Dat vind ik moreel heel lastig om te vragen van een vrouw”, legt Marco uit. Damian nuanceert: „Alle opties zijn mooi: het is maar net wat het beste bij iemand past.”

De mannen besluiten te gaan voor dat wat in Nederland mogelijk is en het beste bij hen past: adoptie. Opgetogen stappen ze af op de eerste in een reeks van vele bijeenkomsten, om teleurgesteld te vertrekken. Wat blijkt? Op papier staan maar drie landen in de wereld open voor adoptie door een homostel: Portugal, Zuid-Afrika en Amerika. In de Verenigde Staten en Zuid-Afrika gaat het om baby’s die al tijdens de zwangerschap door hun moeder voor adoptie worden opgegeven. Vaak zijn dit alleenstaande vrouwen die kampen met stress en gezondheidsproblemen en menigmaal is er verslaving in het spel. „Een kind met special needs dus, maar wel een baby die je samen kunt grootbrengen”, zegt Damian. „Je kunt ook best zeggen dat we dat heel lastig vonden”, reageert Marco, „om te kiezen voor een kindje dat sowieso ‘bagage’ zou hebben. Maar we gingen ervoor: adoptie vanuit de VS.”

Twee jaar later krijgt het koppel goedkeuring van de Raad voor de Kinderbescherming en is de beginseltoestemming van Justitie binnen om adoptieouders te worden. Wat volgt, is een periode die ze omschrijven als „hard werken en domweg sparen”, want voor adoptie uit Amerika moet je minimaal rekening houden met een bedrag van 50.000 euro.

Damian houdt hem in de armen en Marco knipt de navelstreng door. Beide papa's houden het niet droog

Draagster

In de t ussentijd krijgen vrienden om hen heen kinderen. Zo ook een ander mannenstel uit Groningen, via hoogtechnologisch draagmoederschap in Canada. Het zet wensouders Damian en Marco aan het denken. Deze vorm van draagmoederschap komt eigenlijk dichter bij hun ideaalplaatje en geeft een grotere kans op een gezond kindje.

Via bemiddelingsorganisaties voor draagmoeders en eiceldonors in Canada komen ze tot drie keer toe in contact met een draagster. Twee keer trekt een kandidate zich terug tot grote teleurstelling van de wensvaders. Tussen draagmoeder Betsy en de Stadjers klikt het meteen. De Canadese is getrouwd, en na voorspoedige zwangerschappen moeder van vijf kinderen. Ze gunt ook anderen het geluk van een gezin. Elf weken na de positieve zwangerschapstest zien en horen Damian en Marco via de iPad met tranen in de ogen het kloppende hart van hun baby. Bij de 20-wekenecho zijn ze opnieuw in Canada om het geslacht te horen en om tijd door te brengen met Betsy en haar gezin. Damian: „Onze zwangerschap bestond uit contact met de draagmoeder en haar gezin via Facetime en Whatsapp, het inrichten van de kinderkamer en het inspreken van kinderboeken zodat Betsy die kon afspelen en onze zoon alvast onze stemmen kon horen.” Marco vult aan: „Het liefst hadden we dit traject in Nederland willen doorlopen, dicht bij huis met iemand die je kunt leren kennen en met wie je alles van dichtbij kunt meemaken.”

Thomas

Dan is het zover: samen met Betsy en Betsy’s beste vriendin staan ze in de verloskamer en wor dt Thomas geboren. Damian houdt hem als eerste in de armen en Marco knipt de navelstreng door. Beide papa’s houden het niet droog.

„Van tevoren ben je onzeker en vraag je je af: zal ik ons kindje wel mooi vinden? Ga ik het liefhebben? Allemaal omdat er tijdens de zwangerschap zo’n afstand tussen zat”, verzucht Marco. „Maar ook hoe vanzelfsprekend het uiteindelijk was, zoals bij veel ouders. Dat toen hij geboren werd, hij de mooiste was, je direct van hem hield en dat het vanaf dag 1 heel natuurlijk voelde.”

loading

Na een nacht met zijn vieren in een uitslaapkamer nemen de kersverse vaders Thomas mee naar hun tijdelijke appartement en gaat Betsy naar haar eigen gezin om bij te komen. Er wordt geknuffeld, gehuild, gelachen en bij gebrek aan kraamzorg ook intensief gefacetimed met familie in Nederland. Daarnaast moet een hoop papierwerk worden geregeld. Want hoewel Damian en Marco in Canada vanaf het eerste moment de wettelijke ouders zijn van Thomas, geldt dit in Nederland niet en heeft het stel daarvoor een stapel officiële papieren nodig.

Geen Nederlander?

Was het voorgaande tot 2018 de goede gang van zaken , nu blijkt het niet genoeg. Bij het bezoek aan de gemeente Groningen wordt de inschrijving van Thomas geweigerd. Het liefst stappen Damian en Marco naar de bestuursrechter om het beleid aan te vechten, maar in het belang van hun zoon kiezen ze ervoor om naar de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) te gaan en hem in te schrijven als Canadese immigrant. Doen ze dit niet, dan heeft Thomas geen BSN-nummer, krijgt hij geen zorgverzekering en wordt hij ook niet opgeroepen door het consultatiebureau voor belangrijke vaccinaties en controles.

In de tussentijd hebben de vaders de rechtsgang ingezet om Thomas alsnog als Nederlander te kunnen inschrijven in de gemeente Groningen. De vervolgstap is dat zijn tweede vader hem dankzij de partneradoptiewetgeving adopteert. „Maar voordat dit kan, moet de adoptiefouder een jaar lang aantonen dat de relatie duurzaam en stabiel is en dat hij het kind gedurende dat jaar heeft verzorgd.”

Het stemt beide vaders droevig. „Stel, de biologische vader van Thomas overlijdt en Thomas belandt in het ziekenhuis, dan kan de andere vader niet over hem beslissen. En afgezien daarvan ... het doet pijn. Een van ons wordt niet geaccepteerd als ouder, wordt niet gezien als vader”, verwoordt Damian het. In hoeverre is deze regelgeving in het belang van Thomas, vragen beide ouders zich af. „Regel het gewoon goed voor iedereen. Het kan”, betoogt Damian. „In Canada is draagmoederschap juridisch goed geregeld en worden de belangen van alle betrokkenen gewaarborgd. Het is open, eerlijk en transparant, met het belang van het kind als uitgangspunt. Als het kind zeer gewenst is en er mensen willen helpen, waarom mogen we onze wens dan niet vervullen?”

Simpel: Twee papa’s

„Je kunt het een kind uitleggen”, vervolgt Marco. „ Wij zijn twee papa’s en we kunnen niet samen een baby krijgen, dus is er een andere vrouw – in ons geval twee vrouwen – die helpt om het kindje te maken. Dat gaan wij opvoeden en hebben wij heel erg lief. Alleen de instanties in Nederland maken daarvan iets ingewikkelds.”

loading

Damian en Marco onderhouden goed contact met de vrouwen die hun het grootste cadeau ooit hebben gegeven: hun zoon. Zowel de eiceldonor als draagmoeder voelt aan als familie zeggen ze, er is zwart-op-wit afgesproken dat Thomas contact met hen mag opnemen indien hij dat wil. Thomas zelf krijgt er niets van mee dat hij twee Nederlandse vaders heeft maar dat hij thuis in Nederland, in zijn kinderkamer met junglethema, geldt als Canadese immigrant met slechts één (juridische) ouder.

Tijdens het interview kirt Thomas er in de armen van Damian stevig op los en lacht hij luidkeels naar Marco. Damian: „Hij is er nog maar 5 maanden, maar ik kan me de tijd daarvoor al gewoon niet meer voorstellen.” Marco knikt instemmend. „Ja, ik ben hartstikke blij dat we die stap hebben gezet, ook al was het heel moeilijk. Het voelt warm en knus en het voelt bijzonder. Thomas heeft twee liefhebbende ouders en dat zijn nu toevallig twee mannen. En liefhebbende ouders, daar gaat het toch uiteindelijk om?”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu