Lisanne Benus, de enige vrouwelijke whiskystoker van ons land.

Een bloeiend Nederlands whisky-landschap

Lisanne Benus, de enige vrouwelijke whiskystoker van ons land.

Voor de elfde keer vindt komende week het Whisky Festival Noord-Nederland plaats. Met whisky’s en gasten uit alle streken van de wereld en uit Nederland. We spraken met whiskyschrijver Hans Offringa en Lisanne Benus, de enige vrouwelijke whiskystoker van ons land.

Hans Offringa ademt whisky. Figuurlijk, niet letterlijk – hoewel dat niet is te ruiken; we spreken hem transatlantisch per telefoon. De beschermheer van het Noord-Nederlandse whiskyfestival toert momenteel door Amerika. Offringa schreef een reeks boeken over de befaamde drank. Zijn laatste Wat je als whiskyliefhebber moet weten (Karakter uitgevers) wordt binnenkort vertaald voor de Amerikaanse markt. Hij is een graag geziene gast en jurylid op internationale festivals en proeverijen en weet tot in detail welke distillery in welk jaar de mooiste whisky heeft gemaakt. Binnenkort wordt hij verheven tot Keeper of the Quaich , een exclusief Schots whiskygezelschap, en hij is Kentucky Colonel , een eretitel in de staat Kentucky voor zijn onvermoeibare inzet voor bourbon, de Amerikaanse whisky.

Offringa beziet het Nederlandse whiskylandschap met groeiend plezier. ,,Niet alleen komen er steeds meer whiskyfestivals en whiskydrinkers bij, we krijgen ook steeds meer whiskymakers. De eerste was Zuidam Distillers in Baarle-Nassau, waar Patrick van Zuidam in 1999 in alle stilte zijn Millstone in het vat liet rijpen. Maar toen hij hem vijf jaar later bottelde, was iemand in Friesland hem net voor. Frysk Hynder van Aart van der Linde verscheen in 2004 als een 3-jarige whisky – die van Van Zuidam was 5 jaar – en komt aldus de eer toe van eerste officiële Nederlandse whisky. Het is wel mooi: de een komt van een distilleerder, de ander van een bierbrouwerij.’’ Frysk Hynder is een 'bijproduct' van bierbrouwerij Us Heit. Maar wel een succesvolle: de flessen vliegen de deur uit. De Frysk Hynder is nu ook verkrijgbaar als een 5 jaar oude cask strength whisky.

Ontwikkkelingen

Offringa ziet mooie ontwikkelingen in het Nederlandse whiskylandschap. De Haarlemse bierbrouwer Jopen is bezig met het opzetten van een distilleerderij, net als een groep whiskymensen die onder de naam Whiskyplan met crowdfunding een whiskystokerij willen opzetten in IJmuiden. Offringa: ,,Er zijn nog andere veelbelovende initiatieven. De Zeeuwse whisky van Eylandt Legend uit Bruinisse, of de Kingfisher Whisky van de Limburgse graanbranderij de IJsvogel. In de provincie Groningen maakt Alambik zijn Whisky oet Grunn en in Twente is Lisanne Benus een van de opmerkelijkste whiskytalenten. Die dame heeft een goede neus. Daar gaan we nog meer van horen.’’

Offringa is trots op het Whisky Festival Noord-Nederland. ,,Het is het grootste niet-commerciële festival van het land. Het draait op vrijwilligers, maar trekt duizenden bezoekers. En er komen niet de minste whiskymerken en -mensen.’’ De statuur van het festival is ook doorgedrongen tot in het hartland van de whisky: Schotland. ,,Dit jaar is in samenwerking met het Speyside festival, de moeder van alle whiskyfestivals, en met Groningen een Nederlandse versie van de Whiskyschool opgezet. Een driedaagse opleiding waar je een hands-on opleiding in whisky krijgt. De opleiding was overigens meteen volgeboekt.’’

Lisanne Benus (26) heeft een neus voor lekkere drank. Benus is drankstoker, en een unieke. Niet alleen is zij de jongste distillateur van Nederland, ze is ook de eerste vrouwelijke whiskymaker van het land en een van de weinige in de wereld. De boerderij van haar familie in Vroomshoop is omgebouwd tot proeflokaal, laboratorium, opslag, kruidenkamer en stokerij: in de laatste ruimte staan de koperen ketels waar met water, graan en gist de alcohol wordt gemaakt voor haar whisky. Met de Hollandse techniek van kolomdistillatie en de Schotse van het distilleren met pot still . Voor de laatste methode heeft ze onlangs in Duitsland een geheel nieuwe koperen ketel laten maken. Hij glanst van nieuwigheid.

Boerenpioniers

De familie Benus kwam begin twintigste eeuw uit Groningen als boerenpioniers naar het ‘nieuwe’ land, zoals de verveningsgebieden in dit deel van Twente werden genoemd. In navolging van enkele andere Groningse families kochten ze grond in Vroomshoop in wat hier later de Groninger Streek werd genoemd. Ze bouwden een boerderij in de stijl van het Oldambt en begonnen een akkerbouwbedrijf op het laatste stuk ontgonnen veen in Twente.

Lisannes drankavontuur begon toen ze als 18-jarige stage liep bij een slijter in Hengelo. Ze volgde de Liquoristenopleiding in Baarn. Een tweede stage bij een distilleerderij in Duitsland bevestigde wat anderen al hadden opgemerkt. ,, Die Nase des Mädchens ist gut’’ , zeiden ze daar. ,,Ik heb daar echt leren stoken, van de eerste korrel tot de mooiste schnapps.”

Grondstof bood Vroomshoop voldoende. Op de boerderij wordt al generaties lang brouwersgerst en zaairogge verbouwd. ,,De brouwersgerst ging vroeger naar de grote bierbrouwerijen, maar tegenwoordig gaat een deel naar de Twentse brouwers en een deel houden we zelf. Want waarom zouden we niet onze eigen gerst gebruiken voor onze eigen drank?” Daarmee runt Benus de enige landbouwstokerij in Nederland die eigen graan gebruikt.

'Whisky is eigenlijk veel spannender'

Bij Kalkwijck Distillers – de naam is ontleend aan een nabijgelegen verveningskanaal – maakt Lisanne onder meer jenevers, gin en likeuren. Haar eerste whisky verscheen vorig jaar op de markt. De Eastmoor – een letterlijke vertaling van Oostveen – werd geproduceerd in een kleine oplage van nog geen tweehonderd flessen maar was razendsnel uitverkocht. ,,Ik weet nu zo langzamerhand een constante kwaliteit te bereiken bij de likeuren. Dus kon ik weer verder kijken naar andere dranken. Whisky is eigenlijk veel spannender. In de periode dat whisky in een vat ligt te rijpen kan er zoveel gebeuren, een soort magie is het. Maar het enige wat je zelf kunt doen is een vat kiezen en hem in een ruimte leggen. Verder kun je alleen maar afwachten. Elk vat levert andere whisky. Daarom koop ik de vaten zelf in.”

De Eastmoorwhisky is zacht van karakter, gaat meer richting Ierse dan Schotse whisky. ,,Ik wil ook een zachtheid in mijn dranken, een elegantie.” De volgende whisky laat even op zich wachten. ,,Whisky laat zich niet dwingen, en moet tenminste 3 jaar rijpen. De volgende batch komt in 2017 uit, gerijpt in een oude sherryvat van 550 liter. ,,In de whiskyruimte liggen nog meer vaten te rijpen, van 110 en 300 liter. Wanneer die uitgerijpt zijn bepaalt ze met haar neus. ,,Soms is het leuker en spannender om het nog wat langer dan drie jaar te laten liggen.”

menu