Undercover bij Uber Eats. Zo is het om bezorger in coronatijd te zijn (en kun je er ook van rondkomen?)

Vijf dagen werk ik als bezorger voor Uber Eats in de stad Groningen. Het is de week waarin premier Rutte de ‘gedeeltelijke lockdown’ afkondigt waardoor de horeca minstens vier weken dicht blijft. Voor omzet zijn restaurants aangewezen op afhalen en bezorgen. Het belooft een drukke week te worden. Maar kan ik ook genoeg verdienen om rond te komen?

Ik staar al een poosje voor me uit, zittend op een bankje tegenover de McDonald's aan de Westerhaven in Groningen. Dit is een populaire plek onder de maaltijdbezorgers. Ze wachten op een klus.

Bij de Amerikaanse fastfoodketen is binnen speciaal voor bezorgers een grote kamer ingericht. Deze plek – the big room at the Mac – doet dienst als ‘kantine’ voor mijn fietsende collega’s en ik. Het is er droog, er zijn oplaadpunten voor de snel leeglopende telefoonaccu’s en er is hier goede kans op bestellingen die moeten worden weggebracht. Dat is ons werk.

Het is rustig deze dinsdag. Een kleine drie uur werken zitten erop. Tot nu toe heb ik 19,84 euro verdiend, inclusief 2 euro fooi. Zo nu en dan kijk ik op mijn telefoon: heb ik al een melding voor een nieuwe opdracht? Met wachten verdien ik niets. ,,Het is niet echt druk man”, zegt een bezorger die komt aanfietsen. ,,Ik hoop dat het gaat regenen. Mensen gaan dan wel bestellen”, zegt hij grappend in het Engels – de voertaal onder maaltijdbezorgers in Groningen.

Van taxidienst naar maaltijden

Maaltijdbezorging gaat vaak via online platforms als Thuisbezorgd, Deliveroo en Uber. Die laatste werd groot met het aanbieden van taxidiensten, maar is sinds een aantal jaren ook actief als maaltijdbestelsite. Uber ziet zijn medewerkers als zelfstandige ondernemers die met eigen auto of fiets onder de vlag van Uber werken, maar niet daadwerkelijk in dienst zijn. Bezorgers worden per rit betaald, via een telefoonapp van het bedrijf.

Via die telefoon zijn bezorgers op afroep beschikbaar. Aangesloten restaurants laten aan het platform weten een bezorger nodig te hebben. Uber wijst vervolgens iemand toe, hoe dat precies gebeurt is onduidelijk.

loading  

Met een aantal klikken aan de slag

Een aantal dagen voor ik als bezorger begin meld ik mij aan op de website Uber. Een kopie van mijn paspoort en een recent bankafschrift zijn een paar uur later door een computer geaccepteerd. Er is geen sollicitatiegesprek. Een inschrijving als zzp’er bij de Kamer van Koophandel is niet nodig.

De grote kubus rugtas, gemaakt van isolatiemateriaal zodat het eten warm blijft, en de telefoonhouder voor het op fietsstuur moet ik zelf betalen. Voor ik begin sta ik al 75 euro in de min. Bij de tas zitten formulieren voor het aanvragen van een btw-nummer, en een uitleg over omzetbelasting.

Eten aan huis in de lift

Maaltijden laten thuisbezorgen is mede door corona booming business. Just Eat Takeaway, het moederbedrijf van thuisbezorgd.nl, zag het aantal bestellingen wereldwijd in het derde kwartaal met bijna de helft toenemen ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. 35 procent van de Nederlanders maakt gebruik van websites om maaltijden te bestellen, aldus het CBS vorig jaar.

Bezorgen is allang niet meer iets voor de plaatselijke Italiaan of Chinees. Zo kan het dat tijdens lunch- en dinertijden hordes maaltijdbezorgers van verschillende bedrijven door de stad jagen op stadsfietsen, e-bikes en (elektrische) scooters. Zij van Thuisbezorgd zijn te herkennen aan hun oranje outfit. Wij van Uber aan onze groene kubustas.

Buitenlandse studenten

Bij een van mijn eerste opdrachten spreekt de McDonald's-medewerker mij direct in het Engels aan. Op de telefoon lees ik dat de bestelling naar het begin van de Indische Buurt moet. Als ik in de buurt ben lees ik: ,, You’re going too far. I’ll come down.”  Even later sta ik bij een vrouw voor de deur die gewoon Nederlands spreekt. Ook zij weet: de voertaal in de Groningse bezorgwereld is Engels.

Op een van de bankjes tegen de Der Aa-kerk zit Riku Kalistaja (25) naast zijn groene bezorgtas. Met een koptelefoon over zijn pet en voorovergebogen tikkend op zijn telefoon wacht hij op de eerste opdracht van de dag. 20 minuten geleden is hij ‘online gegaan’.

Sinds februari fietst hij door de stad voor Uber. ,,Ik had gewoon geld nodig”, geeft hij als belangrijkste reden om voor Uber te bezorgen. ,,Dit werk is als buitenlandse student verreweg het makkelijkst. Voor ander werk is vaak Nederlands nodig. Dat spreek ik niet.”

Het verklaart de enorme populariteit van bezorgen onder met name buitenlandse studenten in Groningen. In de app zit navigatie. De stad kennen is nauwelijks nodig. ,,Na zo’n twee weken kende ik de stad al goed”, zegt Thomas Cal, een 23-jarige student uit Hongarije. Het is voor hem slechts een bijbaantje, zoals voor de meeste bezorgers. ,,Zeker door corona is het een van de weinige banen die wij kunnen doen.”

Thuisbezorgd vs Uber

Bij de ingang van broodjeszaak Subway aan de Brugstaat zitten twee bezorgers te wachten. Een van hen is student bedrijfskunde Florian Verduijn (21). Hij is in het oranje gekleed. ,,Bij Thuisbezorgd heb je elektrische fietsen”, legt hij zijn keuze voor deze bezorgdienst uit. Hij werkt ongeveer 16 uur per week.

Ik snap hem wel. Geregeld word ik deze week voorbij gesjeesd door iemand met een oranje jas op een elektrische fiets. Het is soms jaloersmakend hoe snel zij van Thuisbezorgd rijden, terwijl ik aan het stoempen ben. Bij Thuisbezorgd zijn de bezorgers in dienst; ze krijgen werkkleding en worden per uur betaald. Dit in tegenstelling tot Uber dat zijn bezorgers als ondernemers ziet die zelf een goede fiets en dergelijke moeten regelen. Als ik de Finse Riku Kalistaja vraag of hij ook een regenpak heeft voor slecht weer antwoordt hij nee, en heft zijn handen omhoog om zijn handschoenen zonder vingerkootjes te laten zien. ,,Dit is alles.”

loading  

Geld verdienen

Op een zonnige maandag begin ik om 14.30 uur met werken. Tot 17 uur heb ik vier bestellingen weggebracht. Het zal nog wel druk worden, denk ik bij mezelf, en zet me schrap voor een lange avond.

Rond 17.30 uur zet ik de app weer op ‘online’ en fiets in de richting van de binnenstad. In de hoop op een bestelling hang ik rond bij de Westerhaven. Na een tijdje wachten krijg ik het koud en besluit langzaam rondjes door de stad te fietsen. Nieuwe bestellingen blijven lang uit. Tot 20 uur breng ik slechts één bestelling weg. Na een uur nietsdoen stop ik ermee. De teller blijft die dag steken op 24,36 euro. Voor 5 uur werken.

Op vrijdag is dat heel anders. Bestellingen lopen constant door. In vier uur tijd verdien ik bijna 45 euro.

Hoeveel iemand verdient is een samenspel van uren, weten welke uren druk zijn, en zo hard mogelijk fietsen. De verschillen zijn groot. Een ritje levert in Groningen gemiddeld zo’n 5 euro op. Uber bepaalt de ritprijs.

Lars Kraaijeveld (19) heeft een tussenjaar. Hij heeft alle tijd om te werken voor Uber, zegt hij. Zijn vrienden studeren toch overdag. Vorige week, meteen zijn eerste week, leverde het bezorgen zo’n 500 euro op. Hij begint er een klein beetje van te glunderen. ,,Dat is echt hartstikke prima toch. Bij Thuisbezorgd lukt me dat niet.”

Bij de Westerhaven staat hij te wachten op een nieuwe oproep. Tussen zijn benen heeft hij een elektrische fiets met blauwe voorband. Hij huurt het ding sinds zijn tweede werkdag en betaalt er zo’n 80 euro per maand voor. ,,Of het meer oplevert doordat ik nu meer kan bezorgen weet ik nog niet”, zegt Kraaijeveld. En eerlijk gezegd maakt hem dat ook niet heel veel uit. 10 uren fietsen per dag viel hem net wat te zwaar. ,,Het is natuurlijk ook gewoon een blits ding.”

De keerzijde van de medaille

De vrijheid bij werken voor Uber wordt door veel bezorgers in Groningen geprezen. Kraaijeveld: ,,Het is echt top. Geen baas. Lekker een luisterboek aan.” Maar er is ook een keerzijde.

Kraaijeveld heeft als bezorger nog nooit nagedacht over een ondernemersverzekering. Ook Thomas Cal uit Hongarije niet. ,,Ik denk dat ik een persoonlijke verzekering heb. Maar dat weet ik eigenlijk niet.” Wat er gebeurt als ze iemand aanrijden, en die persoon voor de rest van zijn leven invalide is?

Sinds 1 juni 2018 heeft Uber een verzekering voor ,,de financiële gevolgen van levensgebeurtenissen”. De bedragen die daartegenover staan lijken volgens de FNV meer op een schadevergoeding dan een verzekering. Woordvoerder Yvette de Vries: ,,De platformwerkers lopen, ook onbewust, alle risico’s die eigenlijk bij een werkgever horen te liggen. Denk aan arbeidsongeschiktheid en verzekeringen. Daarnaast ontloopt het platform het betalen van belastingen en sociale premies. Daarmee kan het arbeid goedkoper aanbieden en ontstaat oneerlijke concurrentie.”

In sommige gevallen kan het werken via online platforms leiden tot slechte werkomstandigheden, concludeerde de Sociaal Economische Raad deze week. Mensen die via platforms werken maken gemiddeld twee keer vaker werkweken van meer dan 60 uur. Ook werken de zelfstandige ondernemers vaker ‘s nachts en in het weekend.

Een week lang is mijn leven als bezorger overzichtelijk. Na een werkdag mag ik dan zware benen hebben, ik heb ondertussen stapels podcasts kunnen luisteren. De telefoon, die mij een week lang door de stad dirigeert, is mijn enige baas.

menu