Eend laat kroos links liggen, maar mens en koe eten het

Eendenkroos kleurde de grachten en kanalen in Groningen grasgroen. Langzamerhand verdwijnt het, maar waar blijft het en waar komt het vandaan?

‘Als een tierelier’

,,Het groeit als een tierelier’’, zegt Theo Elzenga (60) die als hoogleraar ecofysiologie van planten is verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. Dat is altijd al zo geweest, maar dat de grachten in en om Groningen de afgelopen septemberdagen zo groen zagen, is uitzonderlijk volgens hem. ,,Op sommige plekken lag het wel tien centimeter dik. Dat komt door de wind, want eendenkroos wil helemaal niet boven op elkaar liggen. Blaadjes die niet direct in het zonlicht liggen, gaan dood.’’

Hij verklaart de enorme aanwas van het eendenkroos door de ideale omstandigheden die ervoor zorgen dat het plantje elke dag iets meer dan 50 procent toeneemt in omvang. ,,Zo hard groeit geen enkele plant. Als er op een dag tien vierkante centimeter kroos ligt, is dat de volgende dag vijftien vierkante centimeter en dan steeds rente op rente op rente. Zeker met deze temperatuur en veel zonlicht gaat het hard. En er moet veel voeding in het water zitten door rotte planten of doordat er rioolwater in het oppervlaktewater is beland.’’

Verbazend

Hij vindt het bijna verbazend dat er nu hele stukken gracht níet meer onder het kroos zitten, omdat de omstandigheden nog steeds ideaal zijn. Het komt en het gaat, weet hij. Het is een oer-Nederlands waterplantje dat al zijn energie kan richten op de zichtbare blaadjes, want wortels en stengels heeft het nauwelijks.

Komt er een einde aan het zonlicht en de warmte, dan gaat het kroos dood. Vlak voor elk afzonderlijke blaadje sterft, zet het kleine bolletjes zo groot als speldenknoppen af - purionen geheten - die in de bodem overwinteren en in het voorjaar hun kop opsteken. Het afgestorven kroos verrot net als bladeren en andere plantenmateriaal en vormt de voedingsbron voor de planten in het nieuwe jaar.

Eendenkroos

Het heet volgens Elzenga eendenkroos omdat eenden er graag in varen, want onder het kroos zwemmen allerlei eetbare beestjes zoals kreeftjes en watervlooien. Het kroos zelf laten de eenden links liggen. Mensen eten het eiwitrijke eendenkroos wél, zegt Elzenga, als vleesvervanger. ,,In Wageningen wordt er volop onderzoek naar gedaan. Kroos is voedselrijk, maar de truc is om het smaakvol te maken.’’ Boeren maken gebruik van kroos uit kwekerijen dat dient als veevoer. Goedkoop en milieuvriendelijk, besluit Elzenga.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.