Eigenaren: Laat het herstel van het Gronings erfgoed over aan deskundigen

Foto Jan Zeeman FOTO JAN ZEEMAN

De nieuwe Vereniging Groninger Monument Eigenaren roept Hans Alders op het herstel van monumenten in het gaswinningsgebied aan deskundigen over te laten.

Het gaat nog altijd slecht met het erfgoed in Groningen. Bijna geen monument in het aardbevingsgebied is zonder schade , bleek in het voorjaar van 2016 bij een inventarisatie. Vele borgen, molens en eeuwenoude boerderijen en huizen worden getroffen.

Herstel van erfgoed is ingewikkeld. Het vraagt om maatwerk en dus om deskundigen en vaak ook om veel geld. Herstellen en versterken kost al snel meer dan een pand economisch waard is. Dat gaat slecht samen met de zakelijke houding van de NAM en het Centrum Veilig Wonen (CVW).

‘Het CVW heeft geen kennis’

„Het CVW heeft geen kennis van erfgoed en onvoldoende notie van de problematiek”, zeggen bestuursleden Ton Keuning en Goos Gosling Slotegraaf van de Vereniging Groninger Monument Eigenaren (VGME).

De nieuwe club verzoekt Alders om gebruik te maken van de kennis en ervaring van stichting Libau en de Monumentenwacht, twee onafhankelijke organisaties die zich al jarenlang inzetten voor de Groninger monumenten.

Eerste ledenvergadering

Maandagavond houdt de VGME, die inmiddels zo’n honderd aspirant-leden telt, haar eerste ledenvergadering.

De bijeenkomst begint om 19.30 uur in de Remonstrantse kerk in Groningen. Leden en andere belangstellende zijn welkom. Aanmelden is gewenst en kan via de site www.groningermonument.nl .

Alders in 2016

De NAM moet betalen, zei Hans Alders, de Nationaal Coördinator Groningen, vorig jaar mei. Ook voor erfgoedspecialisten en dure oplossingen.

„Wie schade veroorzaakt, moet betalen”, zei Alders destijds. „En als de NAM in de toekomst gas wil blijven winnen, moet het de gebouwen in de regio versterken. Ingewikkelder is het niet.”

Alders nu

Mooie woorden. Maar nu, een jaar later, is het nog steeds niet gelukt.

Sterker nog, erfgoeddeskundigen zeggen dat de situatie alleen maar nijpender wordt.

Alders zette pas een streep door het plan voor een Erfgoedloket dat het erfgoed zou gaan helpen. „Het geraamde budget bleek veruit ontoereikend”, schrijft Alders in een brief aan de VGME.

Don quichots

Teleurstellend, oordelen Keuning en Slotegraaf.

Het afblazen van het erfgoedloket leidt volgens hen tot nog meer vertraging en tot onzekerheid bij betrokkenen. „Eigenaren van monumenten vechten als don quichots tegen grote organisaties als de NAM en het CVW.”

Vereniging

Door zich te verenigen hopen de bestuursleden het tij te keren.

„Normaal staan monumenteigenaren altijd alleen”, zegt Slotegraaf. „Dat is ook logisch. Monumenten zijn uniek. Als er een probleem is, wordt een deel betaald door de eigenaar en een deel wellicht door de overheid of een erfgoedfonds. Zo loopt het al honderden jaren.”

Alleen nu met de gaswinning in Groningen, zegt Slotegraaf, werkt die methode niet meer.

Is het te laat?

Het behouden van het cultureel erfgoed dat nu wordt bedreigd, dat is de missie van de nieuwe verenging.

De tijd dringt, aldus Slotegraaf. „Eigenlijk zijn we al te laat. De tijd hangt als een zwaard van Damocles boven Groningen. Dus we moeten nú doorzetten.”

Eigenaren willen meepraten

De club schrijft in haar brief aan Alders graag betrokken te willen zijn bij de beslissingen rond het Groninger erfgoed.

„Als eigenaar van een monument ben ik zelf verantwoordelijk voor de instandhouding van het pand”, zegt Keuning. „Maar in Groningen worden de beslissingen door anderen genomen.”

Tegenwicht aan het doemdenken

Als er een goede aanpak voor het erfgoed komt, kan Groningen er volgens Slotegraaf sterker uitkomen.

„Als er toch miljoenen of misschien wel miljarden euro’s in het gebied worden geïnvesteerd, laten we het dan op een goede manier doen”, zegt hij. „Laten we Groningen een impuls geven. Het toerisme laten groeien, bijvoorbeeld. Een tegenwicht aan het doemdenken.”

Kijk naar het Klokhuis, aldus Slotegraaf, het dorpshuis in zijn woonplaats Zandeweer. „Vroeger was dat een veilinggebouw. Paprika’s, aardappelen, van alles werd er verbouwd. In de jaren vijftig of zestig kwam het leeg te staan. Na een tijdje stortte het bijna in. Toen is het opgelapt met golfplaten. Als we dat pand nu gaan verstevigen, hebben we de kans om het in oude luister te herstellen.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
Aardbevingen
Het Verdwenen Groningen