Tijdens een trainingsdag worden verpleegkundigen klaargestoomd voor het werken op de Intensive Care ICV2.

Embedded in de frontlinie van het UMCG #7: Noodgrepen op de ic

Tijdens een trainingsdag worden verpleegkundigen klaargestoomd voor het werken op de Intensive Care ICV2. Foto: Corné Sparidaens

Dagblad van het Noorden loopt tijdens de tweede coronagolf mee in het UMCG in Groningen. Wat voor gevolgen heeft de coronacrisis voor patiënten en medewerkers? Vandaag aflevering 7: noodgrepen op de ic.

,,Goeiemorgen.’’ Guido Martens verwelkomt acht zenuwachtige jonge verpleegkundigen. ,,Wij gaan jullie klaarstomen, hatseflats in een dag, voor het werken op de intensive care.’’

Onmogelijk, dat weten de acht cursisten ook. De échte ic-opleiding duurt anderhalf jaar. Maar dit zijn rare tijden. In de tweede coronagolf is het weer alle hens aan dek in het UMCG.

,,We hebben jullie keihard nodig’’, zegt Martens, regie-verpleegkundige van de ic.

Dat is precies wat Jasper Buitjes (23) wil. Keihard nodig zijn. De grote droom van de jonge verpleegkundige uit Groningen is werken op de ambulance. De actie van de acute zorg heeft hem altijd al aangetrokken. Ambulance, spoedeisende hulp, intensive care; daar waar elke seconde telt.

Hoe naar deze pandemie ook is, voor Buitjes is het vooral een kans. In de eerste golf meldde hij zich al vrijwillig aan om te helpen op de ic, nu is hij eindelijk opgeroepen. Even een snelle training en dan zal hij snel in het diepe worden gegooid.

Hij kan niet wachten.

Korte cursus

,,Natuurlijk kun je verpleegkundigen zonder specialistische opleiding na zo’n korte cursus niet zomaar even droppen op de ic’’, zegt Dinald Maatman, hoofdverpleegkundige van de intensive care, verantwoordelijk voor opleiding en onderwijs. ,,Maar ze kunnen wel ondersteunen.’’

Vanwege het tekort aan ic-verpleegkundigen wordt sinds de eerste coronagolf in het hele land gewerkt met ondersteuners op de intensive cares. VNIO’s heten ze in het UMCG, verpleegkundigen niet in opleiding. Ze komen van de reguliere verpleegafdelingen en draaien mee op de ic, aangestuurd door de vaste krachten.

Dat klinkt simpeler dan het is. Om ondersteuners te kunnen inzetten moet de werkwijze over de kop. Normaal gesproken ontfermt een ic-verpleegkundige zich volledig over een patiënt. ,,Je doet alles. Basiszorg, beademing, medicatie, controles, familiecontact, hygiëne, overleg met artsen.’’

Om het aantal ic-bedden in de coronapiek te verhogen, krijgen de ic-verpleegkundigen niet één maar twee of soms zelf drie patiënten onder hun hoede. VNIO’s nemen losse taken over. Dat helpt, maar geeft ook weer extra werkdruk. Vaste krachten hebben de verantwoordelijkheid over meer patiënten en moeten tegelijkertijd nieuwe collega’s wegwijs maken.

Hoe welkom de hulp ook is, onder het ic-personeel leven grote zorgen over de constructie. Ook landelijk staat deze uitbreiding van de ‘span of control’ (aantal patiënten per verpleegkundigen) ter discussie.

,,Het piept en kraakt aan alle kanten’’, zegt Maatman.

Filmpjes kijken en protocollen lezen als zelfstudie

In kamer 13 van afdeling ICV2 ligt een simulatiepop op een ic-bed. Daarboven hangen gekleurde vlaggetjes. Een verrassing van collega’s voor de jarige Roelie Sitepu-Clevering, de instructrice met ruim twintig jaar ic-ervaring.

,,Ja, ja. Hiep hiep hoera’’, zegt ze. ,,Maar nu halen we de vlaggetjes weg hoor.”

De verpleegkundigen hebben als zelfstudie thuis filmpjes gezien en protocollen gelezen. Het ging onder meer over de 12 afleidingen ECG, drukken-opbouw, bloedgas-afname, patiënt op de buik draaien, een bedplek uitruimen en inrichten.

,,Dat zijn klussen die jullie goed kunnen doen’’, zegt Sitepu-Clevering. ,,Het is voor een ic-verpleegkundige hartstikke handig om te zeggen: goh Jasper, wil jij even de drukken voor mij opbouwen?’’

Eerste les: het opbouwen van een drukmeetsysteem, waarmee verschillende bloeddrukken worden gemeten. Sitepu-Clevering doet het voor. Training geven is belangrijk werk, dat weet ze. En toch jeuken haar handen ook. Nu de nood zo hoog is wil ze wel weer de ic op, net zoals ze deed in het voorjaar. Maar het UMCG wil de opleidingen zoveel mogelijk door laten gaan.

,,Wie wil het proberen?’’, vraagt Sitepu-Clevering na haar demonstratie. Jasper Buitjes stapt gretig naar voren. Snel en secuur bouwt de jonge verpleegkundige het drukmeet-systeem op.

,,Heb je dit vaker gedaan?’’

,,Nee, gezien op het instructiefilmpje.’’

loading  

Coronapandemie voor iedereen een sprong in het diepe

Niet alle ondersteuners op de ic zijn zo op het laatste moment getraind als Jasper Buitjes. Ter voorbereiding op de tweede golf liep een eerste groep van 35 VNIO’s de hele zomer mee op de ic om extra ervaring op te doen. Maar de ziekenhuisopnames nemen zo snel toe dat hun ondersteuning niet volstaat.

,,Het blijft heel moeilijk te voorspellen’’, zegt hoofdverpleegkundige Maatman. ,,Ik weet zelfs nu nog niet zeker of we ze allemaal nodig zullen hebben.’’ Wat dat betreft is de coronapandemie voor iedereen een sprong in het diepe.

,,Achteraf waren sommige besluiten in de eerste golf niet handig. We bleven te lang in de crisisstand, hadden eerder moeten afschalen. We hebben teams door elkaar gehusseld, om de covid-last zoveel mogelijk te verdelen, maar mensen hadden het daar moeilijk mee.’’

Voor elke verpleegkundige, zeker op de ic, is het belangrijk om precies te weten wat je aan een collega hebt. Werken met mensen die je niet kent is altijd aftasten, zelfs als ze ervaren en gediplomeerd zijn. Dat geldt nog meer voor de nieuwe ondersteuners.

,,Ik heb diep respect voor de verpleegkundigen die de sprong wagen’’, zegt Maatman. ,,Je komt wel terecht in een organisatie die op zijn tenen loopt. Stoer dat ze zich aanmelden.’’

Abdominale chirurgie

Jasper Buitjes werkt normaal gesproken op afdeling A3 voor abdominale chirurgie, waar aandoeningen aan het maag- en darmstelsel worden behandeld.

Hij weet dat de ic anders is. Heftiger. Hij heeft zelfs collega’s horen zeggen dat de ic in de coronapiek een soort oorlogsgeneeskunde is.

,,Dingen die voor ons normaal zijn, kunnen jullie erg aangrijpen’’, zei ic-verpleegkundige Martine Vos een paar dagen eerder tijdens het theoretische deel van de stoomcursus tegen Buitjes en zijn collega’s.

,,Een patiënt die lang op zijn buik heeft gelegen lijkt bijvoorbeeld niet meer op zijn pasfoto. Daar kun je van schrikken bij het terugdraaien. Dat vergeten wij wel eens.’’

Alle ic-instructeurs hameren erop. Als je iets niet weet, als je ergens niet tegen kan, als je je niet bekwaam voelt; zeg het, vraag het. Hoe druk het ook is. Je onzekerheden uiten is veel krachtiger dan je stoer voordoen.

Ziekenhuizen bouwen van lego

,,Het is net lego’’, zegt Buitjes als hij een onderdeel klikt op het uiteinde van een beademingsbuis.

Hij bouwt tijdens de praktijktraining met plezier een beademingsmachine. Ook de complexe, technische kant van de ic met al zijn apparatuur heeft hem altijd getrokken.

Vroeger bouwde Buitjes altijd ziekenhuizen van lego. Misschien is het daar al begonnen. Hij had astma en is vaak opgenomen. Het ziekenhuis vond hij toen al indrukwekkend. Zo’n heel team witte pakken dat klaarstond. Allemaal voor hem.

Als de trainingsdag voorbij is, heeft Buitjes ook eindelijk zijn rooster voor de rest van de week. Zijn sprong in het diepe begint morgenvroeg om half acht.

Hij zal klaarstaan. In wit pak.

menu