Energieplannen gaan langs burgers heen: groeiende weerstand tegen nog meer wind- en zonneparken

De omgeving in Weiwerd, vlakbij Delfzijl. Foto: TenneT

Burgers zijn weinig betrokken bij het maken van plannen voor zonne- en windparken. De gevolgen voor zicht en ruimte en de slechte verdeling van lusten en lasten, spelen een rol bij de groeiende weerstand.

Bestuurders van provincie en gemeenten in Groningen geven toe dat hun ambities voor meer wind- en zonneparken, vastgelegd in de concept Regionale Energie Strategie (RES), op verzet stuiten. Mede daardoor ontbreekt bij de helft van de twaalf gemeenten in Groningen de volle steun voor het ambitieuze provinciale bod voor duurzame opwekking van energie.

,,We moeten beter uitleggen wat we aan het doen zijn’’, zegt RES-voorzitter Hielke Westra, tevens wethouder in Westerkwartier. ,,Veel mensen hebben het idee dat de wind- en zonneparken hen door de strot worden geduwd. Als gemeenten moeten we meer gaan voor lokaal eigendom. Maar ook samen afspreken waar we zonne- en windparken willen hebben. Dat stem je af met een duidelijke strategie voor de periode na 2030.’’

Groningen loopt te hard van stapel

Groningen is een van de dertig regio’s in Nederland die uiterlijk 1 oktober hun RES-plannen en -ambities moesten inleveren bij het rijk. Dat is nodig om het landelijke klimaatbeleid te kunnen uitvoeren.

Groningen heeft 4 terawattuur (TWh) aan bestaande en in aanbouw zijnde wind- en zonneparken op papier gezet. Veel discussie is er over de aanvullende 1,7 TWh aan groene ambities en zelfs de mogelijke uitloop naar 7 TWh die in het bod aan het rijk is vastgelegd. De gemeenten Oldambt, Pekela, Stadskanaal, Delfzijl en Veendam maakten kenbaar dat Groningen veel te hard van stapel loopt.

In deze gemeenteraden wordt stevig gesputterd. Ze voelen zich meegezogen in een ambitie die weliswaar nog niet in beton gegoten is, maar waarmee richting rijk en grote energieproducenten een duidelijk signaal wordt afgegeven: kom maar op! Volgend jaar moet er een definitief bod liggen, maar links en rechts wordt op de rem getrapt.

Tijdens een vergadering van Groningse wethouders, gedeputeerden en bestuurders van de waterschappen was de eenheid deze week ver te zoeken. Nogal wat bestuurders kregen de afgelopen maanden in hun gemeenteraden de strontkar over zich heen, omdat ze te meegaand zouden zijn geweest met de provincie en het adviserende bureau Royal Haskoning. Volgens hen koersen rijk en de provincie op zoveel mogelijk wind- en zonne-energie op land. Waar dat gebeurt, is minder belangrijk. Een aantal bestuurders vindt dat Groningen samen een front moet vormen tegen de expansiedrift van energieproducenten en het rijk dat Groningen een uitermate geschikt gebied vindt voor meer opwekking van groene energie.

Energiestrategie ‘een gedrocht’

In tal van gemeenteraden en in Provinciale Staten is door nogal wat politieke partijen uitgesproken dat ‘het landschap in rap tempo wordt volgeplempt met wind- en zonneparken’. De omstreden Regionale Energie Strategie (RES) die Groningen naar Den Haag stuurt, wordt ‘een gedrocht’ genoemd. Kritische raadsleden gaven aan nu pas te beseffen wat de impact van nog meer wind- en zonneparken zal zijn op het landschap en de mensen die er wonen.

Planbureau voor de Leefomgeving kritisch

Ook het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), dat het kabinet adviseert, vindt dat er te veel over de hoofden van burgers heen wind- en zonneparken worden aangelegd. Uit een analyse blijkt dat in slechts een derde van de dertig regio’s burgers hebben meegedacht en dat plannen zijn aangepast. Dat negeren van de burger is volgens het PBL niet zonder risico. Voorheen bleek dat plannen die waren opgelegd tot veel tegenstand leidden. Het PBL doelt hiermee ongetwijfeld op Windpark N33 en het windpark Drentse Monden en Oostermoer.

In dat verband is het ook geen wonder dat de gemeenten die moeite hebben met de RES, grote windparken hebben gekregen of daaraan grenzen. Uitgerekend daar moeten ze er niet aan denken dat ‘Den Haag’ de Groningse ambities dankbaar omarmt. Ondertussen ontbreekt de provinciale regie op de plannen. Aan de provinciale omgevingsvisie waarin staat hoe Groningen met het landschap omspringt, wordt nog twee jaar gewerkt.

Voldoende ‘stopcontacten’ nodig

Gedeputeerde Nienke Homan (GroenLinks) vroeg Provinciale Staten woensdag hun zegen te geven aan de Regionale Energie Strategie. Zij zegt dat dit nodig is omdat met de netbeheerders TenneT en Enexis moet worden geregeld, dat er voldoende ‘stopcontacten’ zijn om de groene stroom te verspreiden. Volgens Homan is er in Groningen heel veel duurzame energie nodig voor de industrie en de toekomstige warmtenetten in de stad Groningen en andere plaatsen.

De oppositie in Provinciale Staten keerde zich woensdag voltallig tegen de RES. Zij zet vraagtekens bij de inzet om met nog meer grote wind- en zonneparken vooral de industrie en de rest van Nederland te faciliteren. Volgens de oppositie dreigt Groningen na de gaswinning met een ‘geruïneerd landschap’ vooral wingewest te blijven.

‘Hier moeten we wat mee’

Volgens Westra zijn de Groningse bestuurders die hun gezamenlijke energiestrategie naar Den Haag hebben gestuurd, het er bij nader inzien over eens dat inwoners bij de plannenmakerij over het hoofd worden gezien. Er moet meer oog zijn voor de gevolgen voor zicht en ruimte. ,,Daar moeten we wat mee, dat is duidelijk’’, aldus Westra.


menu