Fotoserie uit Drenthe en Groningen: De Dodenherdenking van 2020 was nog stiller dan anders

Marum om 18.10 uur op 4 mei 2020. Foto: Reyer Boxem

Geen stille tochten, geen massa’s mensen die samen zwijgen. De dodenherdenking was nog nooit zo stil. Zes monumenten als stille getuigen van een oorlog die morgen 75 jaar voorbij is.

loading

De witte dame, Wedderveer

Het standbeeld van de witte dame is een van de bekendste herdenkingsmonumenten in Oost-Groningen. Het werd gemaakt door de stad-Groninger beeldhouwer Wladimir de Vries en in 1950 onthuld door de weduwe van de in de oorlog omgekomen verzetsman Eltjo Mulder. Sinds de gemeente Bellingwedde het beeld aanwees als centrale plek om te herdenken, verzamelen honderden mensen uit de wijde omgeving zich jaarlijks op 4 mei rond het beeld.

Behalve vandaag. Een delegatie van slechts drie mensen stond rond de witte dame. Voorzitter Astrid Lüürssen van het 4 mei-comité Westerwolde-Noord, burgemeester Jaap Velema en trompettist Joop Stötefalk. Zodat het taptoesignaal ondanks corona niet ontbrak.

loading

Dertien imposante zwerfkeien, Anloo

Een zandpad leidt naar het voormalig onderduikhol in het Evertsbos bij Anloo. Het is een plek van verhalen. Van de tien Groningse verzetsstrijders die op deze plek vlak voor de bevrijding zijn gefusilleerd. En van de in totaal achttien achttien onderduikers die hier tussen de zomer van 1943 tot september 1944 hun heil zochten. De Duitsers ontdekten het hol toevallig en wisten drie onderduikers te pakken. Zij werden na zware verhoren in kamp Westerbork ter dood gebracht.

Op een steen met bronzen plaquette staan de namen van deze dertien gestorvenen. Met dertien imposante Drentse zwerfkeien worden ze herdacht, een relatief jong oorlogsmonument van landschapsarchitect Berno Strootman. In 2016 werd het onthuld.

loading

Joris en de draak, Groningen

Sint Joris en de draak; een christelijke legende uit de vijfde eeuw over martelaar Georgius die een draak verslaat als oorlogsmonument. Op het eerste gezicht misschien gek, maar als allegorie van het goede dat zegeviert over het kwade, kan het bijna niet toepasselijker.

Toch is de heilige op het Martinikerkhof geen triomfator. De Joris van het provinciaal oorlogsmonument, gemaakt door Ludwig Oswald Wenkechbach, staat met gebogen hoofd, het overwonnen monster aan zijn voeten. Op zijn zwaard staan drie woorden: Justitia, Libertas, Pax. Rechtvaardigheid, vrijheid, vrede.

loading

Vrouw met erepalm, Assen

Op 11 december 1944 ontsnapten 29 verzetsmannen uit het Huis van Bewaring in Assen. De bevrijdingsactie was een groot succes: alle bevrijde gevangen haalden het einde van de oorlog en de Duitsers zagen - waarschijnlijk uit schaamte en angst voor straffen van hogerhand - af van represailles.

Vlak voor dit pand met zijn beladen geschiedenis staat het provinciaal gedenkteken van Drenthe van Willem Johannes Valk. Een knielende vrouwfiguur met in haar hand een erepalm, symbool van de overwinning. Tientallen jaren was de dodenherdenking in Assen bij het witte oorlogskruis op het Stadsbroek, maar sinds 2017 is de herdenking hier, in hartje binnenstad.

loading

Klok op de hei, Doldersum

Midden op de heide van het Wapserveld tussen Doldersum en Wateren klinkt eens per jaar een klok. De klok, oorspronkelijk afkomstig uit de Onze Lieve Vrouwe Van Lourdes uit Tilburg, maakt deel uit van het oorlogsmonument dat hier sinds 1996 te vinden is.

In 1944 was dit geen heidegebied maar bos, een toevluchtsoord voor 21 ontsnapte jonge mannen uit een arbeidskamp. Zes van hen werden gevonden en doodgeschoten door de bezetter. Hun foto’s sieren het monument. Gisteravond bleef de klok stil.

loading

Vier zaadbollen, Marum

Dat Willem Johannes Valk (1898-1977) tekende voor veel oorlogsmonumenten in het Noorden is niet zo gek: tijdens de oorlog was hij actief in het kunstenaarsverzet. Van zijn hand is ook het monument voor de Zestien van Marum bij de Nederlands Hervormde Kerk.

Als vergelding voor de april-meistakingen werden zij op 3 mei 1943 opgepakt en op de Duitse radarstelling Trimunt gefusilleerd. Op elk van de vier zuilen van het monument staat een zaadbol, symbool voor het zaad dat eerst moet sterven om nieuw leven te kunnen laten ontstaan.

menu