Fracking zit in het verdomhoekje. Maar is dat terecht?

De toestemming voor de NAM om bij Pieterzijl te ‘fracken’ in een aardgasveld stuit op felle weerstand. Dat heeft zijn oorzaken.

Het aardbevingstrauma van Groningen en Drenthe is uitgegroeid tot een nationaal wantrouwen tegen gaswinning in het algemeen. Doordat opeenvolgende regeringen de exploitatie van het Groningen-gasveld zo uit de hand hebben laten lopen, staan veel mensen ook argwanend tegenover tekst en uitleg van de overheid.

Spandoeken uitgerold

Zo heeft het kunnen gebeuren dat het hydraulisch forceren van breuken in gashoudende aardlagen in het verdomhoekje zit. Zeg fracking en de spandoeken worden uitgerold.

Fracking is de Engelse vakterm voor het hydraulisch breken of scheuren van diepe aardlagen. Het gebeurt om zoveel mogelijk aardgas uit een aangeboord reservoir te laten stromen.

Het werk gebeurt met een mobiele installatie, die onder hoge druk een mengsel van water, zand en chemicaliën in de put jaagt. Op de plek van bestemming komt er dan een barst in het gesteente. Eén keer fracken is meestal genoeg om de productie uit de gasput met de helft of meer te verhogen.

Putstimulatie

Als de NAM of Vermilion weet dat een gasveld in slecht doorlatend gesteente zit, vragen zij toestemming om in de zandsteenlaag scheuren te maken. In de ambtelijke mijnbouwtaal heet dit ‘putstimulatie’ of ‘putperforatie’.

Geen van de bijna tweehonderd putstimulaties in Nederland heeft tot lekkage, bodemtrillingen of vervuiling van grondwater of bovengrond geleid, stelde het Staatstoezicht op de Mijnen in 2016. Aan die geruststellende slotsom is tot nu toe niet met argumenten getornd.

Fracking gebeurde in de jaren '80 veel in Zuid-Drenthe. De eerste putstimulatie in Drenthe gebeurde in juni 1971 via een boorgat van de NAM nabij Coevorden. Daarna volgden nog meer dan 100 frackjobs in Friesland, Drenthe en Groningen. Bekijk ze allemaal op onderstaande kaart:

Weerstand uit Amerika

De actuele weerstand tegen fracking is een jaar of wat geleden komen overwaaien uit Amerika. Daar wordt op grote schaal schaliegas gewonnen uit dicht gesteente, dat bij herhaling hydraulisch moet worden opgeblazen omdat het gas er anders niet uit wil.

Dit is in de VS uitgemond in een wild-west-praktijk die het leefmilieu grote schade toebracht. Een activistische tv-documentaire over deze schaliegaswinning (Gasland, 2010) werd voor een Oscar genomineerd. Toen minister Henk Kamp in 2013 zinspeelde op schaliegasproductie in Nederland zond de VPRO Gasland hier uit.

Schaliegas taboe

Het schokkende relaas werd door de milieubeweging aangegrepen om schaliegas taboe te verklaren. Met succes. Kamp stelde eerst een moratorium in, opvolger Eric Wiebes wil er helemaal niks meer van weten. Wat resteert is de opgeroepen angst voor Amerikaanse toestanden, die nu door omwonenden en pressiegroepen wordt projecteerd op de gaswinning uit zandsteen.

Ook die benadering laat sporen na. Provincie- en gemeentebesturen hebben onder de nieuwe Mijnbouwwet een zwaardere adviesrol gekregen. Bezorgdheid over fracking in de streek klinkt in hun raadgevingen aan de minister door. Sommige colleges maken de weerzin tot de hunne.

Dat lijkt overtrokken omdat fracken in Nederland tot nu toe probleemloos verloopt. Maar zonder risico’s is de techniek niet. De mijninspectie stelt daarom nogal wat eisen. Afstand bewaren tot onderaardse breuken is er één van.

Pieterzijl

In de buurt van boorput Pieterzijl-3, waarlangs de NAM wil gaan fracken, ligt zo’n breuk. De maatschappij moet er nog een risicobeheersplan over inleveren, drie maanden voordat zij met de inspuiting wil beginnen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu