'Gas' maakte van de gaswinning een probleem van vlees en bloed; ook in de rest van Nederland

Margriet Brandsma. Foto: Jeroen van Eijndhoven

‘Gas’ van Toneelgroep Jan Vos trok de laatste vier maanden volle zalen in Nederland. De voorstelling is vrijdagavond en zaterdagavond voor het laatst te zien in de Stadsschouwburg van Groningen en wordt, zoals in meer steden, voorafgegaan door een informatieve talk-show waarin politici, juristen, beleidsmakers, actievoerders en onderzoekers praten over het gasdossier. Hoe denkt Nederland inmiddels over de Groninger gasproblemen?

De verzakkingen. De trage schadeafwikkeling. De protestmarsen. De woedende gedupeerde Groningers: voor veel Nederlanders bleef de Groninger gasproblematiek toch de ver van mijn bed-show. Daaraan heeft de voorstelling ‘Gas’ van Toneelgroep Jan Vos en de daaraan voorafgaande talkshow verandering gebracht.

Deze zomer speelde het stuk in Ten Boer en Zuidlaren voor uitverkochte tenten, de veertig voorstellingen in de rest van het land werden enthousiast onthaald. De landelijke pers was vol lof: ‘Groots theater over nationale tragedie’. ( NRC ) ‘De Groningse Heimat’ ( de Volkskrant ). En de Groene Amsterdammer beschreef ‘Toneel dat inzicht, nuance en saamhorigheid biedt’.

Gasterij van de Toekomst

De talkshow, ‘Gasterij de Toekomst’ geheten, waarin journalisten Margriet Brandsma, Reinalda Start en Heleen Ekkers gasten interviewen, droeg aan laatste een beste steen bij. Want hoe staat het nu met dat genuanceerde inzicht over het gasdossier in de rest van Nederland?

,,Deze productie heeft het probleem van de Groningers tastbaar gemaakt’’, zegt Brandsma. ,,Ik denk dat iedereen die het stuk heeft gezien het niet meer kan bagatelliseren. Het is een probleem van vlees en bloed geworden.’’

Verhalen kwamen binnen

De meeste indruk maakten de verhalen van de gedupeerden zelf, blikt ze terug.. ,,In Zaandam, waar de mensen het probleem alleen van de krant of de tv kennen, kwam zo’n verhaal ongelooflijk binnen. Afgelopen zondag, in Assen, vertelde een van de gasten over het moment dat die van het ene op het andere moment het huis uit moest, bij de ouders aan de overkant introk en naar de eigen kerstboom staarde.’’

Wat Brandsma ook opviel: ,,De energietransitie leeft veel meer dan ik had gedacht. We vroegen vaak aan het publiek wie er nog gas gebruikte, 95 procent stak de hand op. Als we vroegen wie een alternatief zou willen, zeiden de meeste mensen dat ze dat wilden en juist daarom naar deze avond waren gekomen.”’

Pittige uitspraken

Brandsma, Start en Ekkers, auteurs van het boek De Gaskolonie, geven regelmatig lezingen in het land. In de talkshows ontlokten zij hun gasten verhelderende en prikkelende uitspraken. Zo zei minister Wiebes in Amsterdam dat de overheid tien jaar eerder had moeten ingrijpen. In Zwolle vertelde Jan Kamminga, voormalig voorzitter van de Dialoogtafel, dat Henk Kamp niet wilde luisteren naar zijn waarschuwing om de schade niet door de NAM te laten afhandelen.

Legde seismoloog Läslo Evers van de TU Delft uit waarom met het einde van de gaswinning het einde van de bevingen nog niet in zicht is en waarschuwde Susan Top van het Groninger Bodemberaad voor een nieuw hoofdpijndossier: de versterkingsoperatie.

Blik op verleden en toekomst

Vanavond, vrijdagavond, staat de vraag centraal hoe het zo fout heeft kunnen gaan. Gasten zijn Flip de Kam, hoogleraar economie aan de Rijksuniversiteit Groningen, Tineke Witteveen, als voormalig PvdA-Kamerlid destijds roepend in de woestijn, Yme Drost, de letselschade-expert die de NAM aansprakelijk stelt wegens psychische schade, Derwin Schorren van de Groninger Bodembeweging en Kamerlid William Moorlag.

Zaterdagavond richten CdK René Paas, Susan Top, Marco Pastors, Engbert Breuker en advocaat Pieter Breuker hun blik op de toekomst.

Beide talkshows zijn van 18.00 tot 19.00 uur in de Stadsschouwburg. De entree is gratis, het tonen van een toegangskaartje voor de voorstelling is wel noodzakelijk. Er zijn nog enige tickets te koop.

menu