'Iedere nieuwe aardbeving zorgt voor een nieuwe deuk in het vertrouwen, de gaskraan moet straks nétjes dichtgedraaid worden'

Minister Eric Wiebes bezoekt in maart 2019 Westerwijtwerd, een dag na een flinke aardbeving. Boze inwoners proberen met hem in gesprek te gaan. Foto archief Kees van de Veen

Hoe kan de gaswinning in Groningen op een fatsoenlijke manier worden afgerond? Op die vraag moet de komende tijd een antwoord worden gevonden.

Dat schrijven onderzoekers in een rapport over de situatie in het aardbevingsgebied. ,,Juist in de afrondingsfase is het cruciaal dit netjes te doen. Dat bepaalt immers mede het maatschappelijk draagvlak voor de exploitatie van nieuwe velden en voor andere, toekomstige energie gerelateerde projecten, zoals windmolens, waterstof en zonneparken.’’

De wetenschappers zijn verbonden aan het Kennisplatform Leefbaar en Kansrijk Groningen, waarin de Rijksuniversiteit Groningen en de Hanzehogeschool samenwerken. Voor hun analyse over de maatschappelijke gevolgen van de gaswinning zijn tientallen recente studies en verslagen bestudeerd.

Opgemerkt wordt dat elke beving zorgt voor een nieuwe deuk in het vertrouwen in de overheid. Wel leidt een zwaardere klap tijdelijk tot een grotere sociale verbondenheid omdat mensen zich even realiseren dat dit een collectieve ramp is.

Informatie schiet tekort

De communicatie met de bewoners is de afgelopen tijd niet verbeterd: de informatievoorziening schiet nog steeds tekort. Regels en beleid worden soms tegenstrijdig uitgelegd, afspraken niet altijd nagekomen. Procedures zijn ingewikkeld, terwijl er voortdurend nieuwe organisaties in het leven worden geroepen. Bureaucratie en onduidelijkheid zorgen voor hoge stressniveaus bij Groningers.

Nu de overheid in Groningen de volledige regie heeft, zou die beter moeten luisteren naar de bewoners. Daar komt weinig van terecht. Sterker nog, volgens het onderzoek valt het op dat juist instanties die bewoners ondersteunen in de knel zitten. ,,Het is op zich te prijzen dat de overheid de verantwoordelijkheid volledig op zich neemt, maar de gelijktijdige marginalisering van maatschappelijke organisaties geeft absoluut niet het juiste signaal af en draagt ook niet bij aan het herstel van vertrouwen.’’

Prettig

Er zijn plannen om de versterkingsoperatie weer op gang te brengen, onder meer in Delfzijl en Appingedam. De onderzoekers adviseren in de gaten te houden of bewoners zich straks ook prettig en veilig voelen in hun nieuwe woning. Hoe zijn bijvoorbeeld de contacten in een wijk na de versterking?

Dat de leefbaarheid in het aardbevingsgebied verder is verslechterd, zal niemand verbazen. Dat komt niet alleen door het gerommel in de bodem, maar ook door krimp en vergrijzing.

Toch zijn er kansen om de situatie te verbeteren, stellen de wetenschappers, bijvoorbeeld door te investeren in zaken die de energietransitie verder helpen. Maar het valt op dat die plannen een industrieel karakter hebben: het zijn icoonprojecten op provinciaal niveau, die bewoners weinig zeggen. Naar hen wordt te weinig geluisterd. Ze schieten vermoedelijk meer op met kleine projecten op het gebied van onderwijs en welzijn.

Wildgroei

Er lopen in Groningen allerlei programma’s, bijvoorbeeld op het gebied van de arbeidsmarkt en economische ontwikkeling. Gewaarschuwd wordt voor wildgroei. ,,De regio zaak moet de inspanningen die worden ontplooid goed volgen en beoordelen. Belangrijk is de economische schade door de bodembeweging te ontwarren van andere factoren zoals de krimp.’’

Door de aanhoudende problemen rond de gaswinning staat het imago van het gebied intussen meer en meer onder druk. Het aantal mensen dat Groningen associeert met gezelligheid nam tussen 2011 en vorig jaar af van 29 naar 12 procent. Sommige toeristen geven ook aan dat ze niet terug willen komen naar Groningen door de ellende met de gaswinning.

menu