Griep: dokters alert op ontstaan van schimmelinfectie in longen

Griep leidt bij sommige ernstig zieke patiënten tot een nare schimmelinfectie in de longen, en soms slaat influenza op het hart. En nog steeds ligt een wereldwijde pandemie op de loer.

Het valt deze winter nog erg mee met de griep. Tot nu toe is het vooral de ‘mannengriep’, grapt viroloog Bert Niesters op een scholingsbijeenkomst over influenza in het UMCG. Er gaan veel verkoudheidsvirussen rond, en ook een beetje influenza.

De afgelopen twee weken is de griep een beetje toegenomen. ,,Áls het dit jaar echt zou losbarsten, zou het nu moeten gebeuren’’, vervolgt Niesters. Maar de temperaturen lopen ook alweer wat op en het is volgende week schoolvakantie, wat doorgaans de griep weer wat doet afnemen.

De ziekenhuizen in (Noord-)Nederland staan wel op scherp deze winter. Vorige winter was de heftigste griepepidemie in jaren, en dat betekende 9.500 extra sterfgevallen. Voor kwetsbare ouderen kan het het laatste zetje zijn. Maar er zijn ook elke winter weer voorbeelden van gezonde patiënten die zomaar zeer ernstig reageren op de griep, en soms binnen vierentwintig uur overlijden. Het bleek ook dat de ziekenhuiszorg eigenlijk niet goed voorbereid is.

'Griep-professor' Alex Friedrich beantwoordt vier vragen over de griep:

loading

Gevaar van pandemie

De beroemdste spreker op de bijeenkomst was viroloog Ab Osterhaus, bekend als directeur van het Influenza Centrum en tegenwoordig werkzaam in het Duitse Hannover. Hij blijft hameren op de serieuze gevaren van een wereldwijde pandemie, vergelijkbaar met de Spaanse griep uit 1918. ,,De Mexicaanse griep in 2006 leek misschien mee te vallen met wereldwijd 0,6 miljoen doden. Maar het hoeft maar twee keer zo erg te zijn en het complete zorgsysteem loopt vast’’, waarschuwde Osterhaus.

Hij liet zien hoe er elk jaar weer virussen overspringen van vogels op andere dieren en mensen, meestal beginnend in Azië, en hoe die na een aantal mutaties zomaar besmettelijk kunnen worden. ,,Er gaan in Azië elk jaar weer veel mensen dood nadat virussen overspringen op marktplaatsen’’, vervolgde Osterhaus. ,,In China zijn nu miljoenen kippen gevaccineerd en dat is niet voor niets. We zijn in Europa niet goed voorbereid. Het is een soort taboe.’’

Doden door schimmels

Maar ook als het bij een ‘normale’ wintergriep blijft, loeren er gevaren. Zoals de aspergillus-schimmels, liet arts-microbioloog Claudy Oliveira dos Santos zien. Door een gewone griep krijgen sommige patiënten een ernstige longinfectie, en dan weten deze schimmels soms de longen te ‘koloniseren’. ,,Het eerste signaal kregen we tijdens de griepepidemie van 2015-2016 en sindsdien nemen de aantallen licht toe’’, zei Oliveira dos Santos. ,,Al zou dat ook kunnen komen doordat we het tegenwoordig beter kunnen vinden.’’.

Alleen de zeer ernstige griepgevallen komen in het UMCG. Daarvan zijn uiteindelijk vijf patiënten zonder enige andere voorgeschiedenis overleden aan de schimmel. Van de patiënten die op de intensive care belanden met ernstige gevolgen van de griep, loopt 10 tot 20 procent kans op een aspergillusbesmetting. Zo zijn er nog meer gevaren. Het virus kan ook overspringen naar het hart. Ook weer een zeldzaamheid maar de gevolgen kunnen ernstig zijn. Ook het voorkomen van deze ‘influenza myocartitis’ lijkt wat toe te nemen.

Krapte op spoedhulpen

Na de wake-upcall van vorige winter zijn de ziekenhuizen nu beter voorbereid. Er wordt wekelijks overlegd en het aantal beschikbare bedden wordt continu bijgehouden. Toch blijft die samenwerking een lastig verhaal.

Zeker met het oog op een eventuele ernstige pandemie zoals Osterhaus voorziet, zou dat beter moeten, stelden de artsen. ,,We mogen onomwonden stellen dat de marktwerking in de zorg dan een risico is voor de volksgezondheid’’, wilde arts-microbioloog Alex Friedrich er over kwijt. ,,Je zou de acute zorg meer moeten zien als een nutsvoorziening dan als iets waarmee de ziekenhuizen met elkaar moeten concurreren’’, vond Johan van der Meer, manager bedrijfsvoering van de SEH van het UMCG. De sluiting van de spoedeisende hulpen in Hoogeveen en Stadskanaal maakt het er qua capaciteit voor Noord-Nederland ook niet beter op, meenden de UMCG’ers.

menu