Groningen dit jaar kloppend hart van 100 jaar Vrouwenkiesrecht

Dit jaar is het honderd jaar geleden dat vrouwen kiesrecht kregen. Tientallen Groninger vrouwenorganisaties zetten zich ervoor in.

Overal in het Noorden waren begin vorige eeuw afdelingen voor Vrouwenkiesrecht. „De strijd voor vrouwenkiesrecht was geen bezigheid van een elitair groepje uit Amsterdam maar werd breed gedragen”, zegt hoogleraar moderne geschiedenis Mineke Bosch van de Rijksuniversiteit Groningen.

Afdelingen voor vrouwenkiesrecht

Ze laat historische documenten zien. Er waren afdelingen voor vrouwenkiesrecht in onder meer Ter Apel, Assen, Bellingwolde, Coevorden, Delfzijl, Emmen, Groningen, Hoogezand-Sappemeer, Meppel, Oude Pekela, Stadskanaal, Uithuizen, Ulrum, Borger en Ten Boer.

Vaandel van de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht afdeling Groningen. Foto: Marten de Leeuw

Aletta Jacobs

De leden hielden lezingen, volgden cursussen en nodigden spreeksters uit zoals Aletta Jacobs, de eerste vrouw die in Groningen naar de universiteit ging. Het waren onderwijzeressen, kostuumnaaisters, wasvrouwen, vroedvrouwen, boerinnen en arbeiders, zegt Bosch.

„Brede lagen van de bevolking.” Van de meeste afdelingen zijn geen documenten meer, maar van Ten Boer zijn notulen teruggevonden en van meerdere afdelingen vaandels. Sommige door vrouwen zelf geborduurd.

Tentoonstelling Groninger Museum

Dit jaar is het honderd jaar geleden dat vrouwen actief kiesrecht kregen. Mannen kregen dat in 1917, vrouwen moesten er twee jaar langer op wachten. Dat dat gebeurde is te danken aan al die vrouwenclubs, zegt Bosch, samen zetten ze de regering onder druk. Ze is een van de samenstellers van de landelijke tentoonstelling Strijd, 100 jaar Vrouwenkiesrecht in het Groninger Museum die 9 mei wordt geopend.

Het logo van 100 jaar Vrouwenkiesrecht.

Kinderen verwaarlozen

Het toenmalige kabinet voelde niets voor vrouwenkiesrecht. De confessionelen waren bang dat vrouwen door het kiesrecht hun kinderen zouden verwaarlozen. De socialisten (SDAP) wilden de arbeiders bevrijden en dan zouden de vrouwen vanzelf volgen.

Klederdracht

Op historische foto’s is te zien dat vrouwen demonstreerden. Zeer bijzonder, zegt Bosch. „In die tijd was dat not done en mensen spraken er schande van. Maar veel vrouwen namen het Leger des Heils als voorbeeld. Die soldaten gingen de straat op, ze moesten lijden voor hun ideaal. Vrouwen deden dat ook.”

Om te laten zien dat ze uit alle lagen van de bevolking kwamen, kwamen ze vaak in klederdracht. Dan kon iedereen zien waar ze vandaan kwamen.

Vrouwen demonstreren in klederdracht. Foto: ANP

Groningen staat dit jaar bol van de activiteiten rond vrouwenkiesrecht. Rond 8 maart, internationale Vrouwendag, zijn in de hele provincie lezingen, films, kunst, debatten en is er muziek en theater. Op Noorderzon, in augustus, zijn tal van evenementen net als in de maand oktober als de Groninger Archieven uitpakt met Zij/Hij, vrouwen door de eeuwen heen.

Vrouwengalerij

Er komt een Vrouwengalerij waarin vijftig 'vergeten' noordelijke vrouwen worden geportretteerd. Daarin vrouwen als Aletta Jacobs (eerste vrouwelijke student aan de Rijksuniversiteit Groningen), Cato Pekelharing-Doijer (organisator van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898), Roosje Vos (oprichter Naaistersvakbond), Alke Engels (verbrand omdat ze heks zou zijn) en Anda Kerkhoven (verzetsvrouw).

Cato Pekelharing-Doijer.

Verhalen van Groningen

Doel van alle activiteiten is te laten zien dat er veel is gebeurd, maar ook dat vrouwen er nog lang niet zijn, zegt Sanne Meijer van Verhalen van Groningen, de organisatie die een en ander coördineert. Ze roept iedereen in de provincie op activiteiten te melden zodat ze het op hun site 100jaarvrouwenkiesrechtgroningen.nl kunnen plaatsen.

Gender

De eerste feministen vochten voor vrouwenkiesrecht. De vrouwen van de tweede feministische golf in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw legden de nadruk op seksuele vrijheid (Baas in eigen buik) en economische zelfstandigheid (Baas in eigen beurs).

Nu staat gender centraal. „Misschien valt de wereld niet uiteen in mannen en vrouwen maar is er meer”, zegt Meijer. „De samenleving moet inclusiever worden ongeacht sekse, ras, geloof, sekse of gender.”

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.