Schets van het Havenpark met een paar gebouwen en veel open ruimte.

Groningen werkt aan nieuw stadspark aan het water (maar komt er ook een stadsstrand bij?)

Schets van het Havenpark met een paar gebouwen en veel open ruimte. Tekening: gemeente Groningen

Groningen wil een nieuw stadspark aanleggen aan de boorden van het Eemskanaal en het Winschoterdiep. Het plan is onderdeel van de nieuwbouwwijk Stadshavens.

Waar een paar jaar geleden nog aan woningbouw werd gedacht op de plek van Groningens voormalige containerhaven, is daar − aan de kop van de Sontweg − nu een park getekend. Een flink park, zegt Robert Leverman. ,,Alleen langs de Bornholmstraat zijn een paar woonblokken mogelijk, ook hoogbouw.’’

Nieuwbouwwijk Stadshavens

Als projectleider mag hij namens de gemeente de nieuwbouwwijk Stadshavens ontwikkelen. Die komt aan weerszijden van het Eemskanaal op (voormalige) bedrijventerreinen. Achter de Oosterhavenbrug (van de stad uit gezien) verrijzen de komende jaren tot aan de jachthaven bij Praxis zo’n 3300 nieuwbouwwoningen.

Die komen vooral aan de noordkant (tussen Eemskanaal en Damsterdiep) en later ook langs de Sontweg tegenover Ikea, waar nu politie en brandweer zitten. Helemaal aan het eind van de Sontweg, op de landtong tussen Eemskanaal en de eerste haven (Deense Haven), is het park gepland. Woningbouw op het schiereilandje − en bij de sluis op de plek van de voormalige scheepswerf − bleek lastig vanwege veiligheidsnormen langs de hoofdvaarwegen (gevaarlijke stoffen).

Zeeschepen

Het havengebied stamt uit de jaren 60, toen de kranen uit de Oosterhaven verdwenen. De Deense Haven is een van de drie Scandinavische havens langs de Bornholmstraat (Aegir zit aan de Zweedse, de Graanfabriek aan de Finse). Aan het Eemskanaal (Hunzehaven) kwam zelfs een kade voor zeeschepen. De vaarweg is voor kleine kustvaarders nog steeds diep genoeg, maar ze lossen sinds jaar en dag in Delfzijl of de Eemshaven.

Jarenlang handelde het gemeentelijk havenbedrijf alle scheepvaart af. Later nam handelsbedrijf Ritsema het havenbedrijf met de kranen over en combineerde dat met zijn zand- en grondhandel, transport, opslag en sierbestrating. Het bedrijf begon ook met de containerterminal die naar Westerbroek verhuisde. Waar de rest van de onderneming straks naartoe gaat, is nog niet duidelijk.

Havenkranen

Volgens Leverman blijven beide historische havenkranen Centaur en Atlas (in 1980 stonden er nog zes) op de parkkade staan als herinnering aan het glorieuze scheepvaartverleden van de stad. ,,Het zal nog wel een puzzel worden om er iets bruikbaars van te maken, maar we willen het graag. In andere steden zie je daar mooie voorbeelden van.’’

Het restaureren van een van de kranen als demonstratieobject en het inrichten van de ander als bed and breakfast was een van de ideeën van het Toukomst-project. Bedacht door initiatiefnemer Jan Pieter Janse. De Nederlandsche Stichting voor het Erfgoed van Kranen wil de monumentale Conrad Stork-kranen dolgraag behouden. Met de gemeente haalden ze eigenaar Ritsema eerder over om de kranen niet te slopen.

Ook de kadevloer met de kraanrails blijft liggen in het park. In een informatiekrant staat dat het park aan het Eemskanaal een stoere, industriële uitstraling krijgt. Bomen, paden en groene oevers (‘het klassieke deel’) komen aan de andere kant van de landtong, tegenover de Sontbrug.

Beweeg- en cultuurpark

Het terrein, half zo groot als het Sterrebos en bijna een derde van het Noorderplantsoen, moet een cultuur- en beweegpark worden met podia en sportfaciliteiten. ,,Niet alleen voor bewoners van de nieuwe wijk, het aanliggende Oosterpark of de woonschepenhaven, maar voor de hele stad’’, zegt Leverman.

Of de bestaande havenloods kan blijven staan, bijvoorbeeld om een podium te huisvesten, is nog ongewis. Dat is zeker ook het antwoord op de vraag of er een stadsstrand komt. Je zou dat misschien denken, pal naast het grootste vaarwegenkruispunt (Eemskanaal, Winschoterdiep, Van Starkenborghkanaal) van de stad. Maar Leverman is bang dat het juist daardoor niet lukt.

,,De plek is niet te vergelijken met het huidige stadsstrand. Dat ligt aan een afgesloten deel van het Oosterhamrikkanaal. Hier is nog volop doorgaand vaarverkeer aan alle kanten. Er varen heel veel grote schepen. Dat is door diepte, stroming en draaikolken moeilijk te combineren met zwemmen. De waterkwaliteit speelt ook mee. Maar we gaan het zien. Misschien kan het toch veilig op een afgesloten deel aan de stille kant.’’

Samenwerking

Het park is volgens hem mogelijk geworden door de samenwerking van de ontwikkelaars van Stadshavens (2400 woningen). De gemeente heeft met zes andere grondeigenaren afgesproken de bouwrechten en de kosten te verdelen op basis van het aantal vierkante meters grondbezit. De stad bezit ongeveer een derde deel van het terrein, de rest is van de corporaties Nijestee en Lefier en de commerciële ontwikkelaars Wonam, BPD, VanWonen en VolkerWessel.

Het is de bedoeling dat er tussen Damsterdiep en Eemskanaal een smalle, autovrije wijk komt met groene paden tussen woonblokken van tussen pakweg vier en acht verdiepingen. Ook daar herinneringen aan een industrieel verleden: de schoorsteenpijp van bandenfabriek COVA en de EMG-silo’s blijven staan. Leverman: ,,Door de samenwerking konden we alle grotere stukjes groen bij elkaar voegen en is het gelukt om een flink park te maken waar de hele stad straks wat aan heeft.’’

menu