Over een razendschuw dier als de otter maak je niet zomaar een natuurdocumentaire. Hilco Jansma uit Groningen stak vier jaar in een film die zaterdag in première gaat op NPO1.

Dat Nederland nu zo’n 450 otters telt is niet zo vanzelfsprekend. De soort was hier in de vorige eeuw uitgestorven. De beknotting van zijn leefgebied, de slechte waterkwaliteit, visfuiken en het groeiende verkeer eisten hun tol. Na de herintroductie in 2002 is de otter figuurlijk weer bij de wal op geklauterd. Toch zul je hem niet snel tegenkomen, of het moet in de statistieken van verkeersslachtoffers zijn.

Zelfstandig filmmaker Hilco Jansma (41) uit Groningen, was gewaarschuwd toen hij in 2017 aan zijn filmproject begon. ,,Kenners zeiden meteen dat de otter bijna niet te filmen is. Ze zijn schuw, slapen op wisselende plaatsen in heel grote territoria en zijn vooral ’s nachts actief.’’

Lange dagen en nachten

Het betekende dat Jansma vooral heel veel geduld moest opbrengen en geregeld lange dagen en nachten maakte om rond zonsopkomst en -ondergang een kansje te maken op daglichtbeelden van het waterzoogdier. Zijn tactiek? ,,Wachten, sluipen héél stil zijn. En dan maar hopen dat ik de otter eerder zie dan hij mij. Want als-ie het niet vertrouwt, is hij meteen vertrokken.’’

loading  

Jansma kreeg alle hulp van boswachters en andere experts bij het speuren naar otters in Groningen, Drenthe, Friesland en Overijssel. Zijn eerste succesje boekte hij echter in hartje stad Groningen, waar een otter de gewoonte heeft om bij winterweer het warmere water en de vis in de Turfsingel en Schuitendiep op te zoeken. Jansma kan er wel om lachen: ,,Mijn eerste wilde otter heb ik gefilmd bij het pannenkoekschip in de diepenring van Groningen.’’

Met vertrouwde voice-over

Uiteindelijk kreeg hij het voor elkaar om in drie jaar tientallen uren aan beeldmateriaal te schieten. Het vierde jaar besteedde hij vooral aan het sorteren en monteren van de beelden, om er een documentaire van te maken van precies 48 minuten. Die is zaterdag te zien bij de EO, compleet met de vertrouwde natuurstem van voice-over Peter Drost.

loading  

Rode draad in de film is het verhaal van de terugkeer van de otter. ,,Ik wil graag laten zien hoe dit dier leeft, speelt en jaagt. De otter is een boegbeeld van onze waternatuur. Het is een indicatorsoort aan de top van de voedselketen . Hij voelt zich alleen thuis op beschutte plaatsen waar de waterkwaliteit en de visstand goed zijn.’’

Afhankelijk van mensen

Jansma hoopt dat zijn productie kijkers leert de meerwaarde te zien van de natuur in hun eigen omgeving en de otter in het bijzonder. ,,De otter is afhankelijk van mensen. Hij was door ons toedoen uitgestorven. Nu is het aan ons om te zorgen dat hij ook weer de ruimte krijgt.’’ Om die reden registreerde hij ook menselijke activiteiten, zoals de aanleg van hekwerken en de bouw van otterpassages.

loading  

Hoewel de film een soloproject is, redt Jansma het ook niet zonder hulp van anderen. Hij begon op eigen initiatief aan het avontuur, zonder budget. Gaandeweg haakten sponsoren aan als zoals de provincies, gemeenten, waterschappen en instanties zoals Het Groninger Landschap. ,,In Nederland is de natuurfilmerij een opkomende sector. Je hebt hier niet de budgetten zoals ze die kennen in Duitsland en Engeland. Ik zal mijn uren er niet snel uit halen, maar ik doe het uit passie en het zou mooi zijn als het verder wel uit kan.’’

Plannen voor een volgende film heeft Jansma nog niet. De komende tijd stort hij zich op de montage van een Engelstalige versie van ‘De otter, een legende keert terug’. Die wordt in ieder geval 4 minuten langer, omdat buitenlandse stations een tijdslot van 52 minuten hanteren.

Zaterdag, 19.05 uur, NPO1: ‘De otter, een legende keert terug’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
Video