Henk-Jan van der Veen en Pieter Sjoerdsma van Staatsbosbeheer samen met onderzoeker Mo Verhoeven (rechts) in het kruidenrijke land in de Heanmar.

Groningse onderzoeker speelt met water en ziet jonge grutto's groeien

Henk-Jan van der Veen en Pieter Sjoerdsma van Staatsbosbeheer samen met onderzoeker Mo Verhoeven (rechts) in het kruidenrijke land in de Heanmar.

,,Het was fantastisch, deze lente. Ik heb genoten.’’ Mo Verhoeven van Rijksuniversiteit Groningen is een bevoorrecht onderzoeker.

Waar alom geklaagd wordt over de slechte staat van de weidevogels, werkt hij in reservaat Heanmar in Koudum. Daar ging het deze lente wel goed. Van de gruttokuikens werden 55 tot 60 vliegvlug. Drie keer zoveel als vorig jaar.

Een rijkdom aan insecten

Verhoeven vertelt over zijn onderzoek in een stuk land dat nog niet gemaaid is. Waar ratelaar, boterbloem, witte klaver en zelfs de orchidee tot wasdom komen. Met een rijkdom aan insecten als gevolg. Het wemelt ervan.

De crux is, legt de onderzoeker uit, dat een kuiken uit het het ei kruipt op het moment van een insectenpiek. Door beheer van het grasland, vooral met het spelen met het waterpeil, is die periode te rekken. Zo krijgen de jonge vogels meer tijd om op te groeien.

Waterbeheer

Verhoeven prijst de samenwerking met Staatsbosbeheer. Boswachters Henk-Jan van der Veen en Pieter Sjoerdsma leggen de nadruk op dat beheer van water.

Het reservaat bleef bij de ruilverkaveling buiten de drooglegging in de rest van de polder. In dit lage deel, 160 van de in totaal 1000 hectare grote Heanmar, zitten nu zo’n beetje alle weidevogels uit de omgeving.

Vos buiten houden

Los van de waterhuishouding helpt het ook dat er een raster geplaatst is om vossen tegen te houden. Over een lengte van ongeveer 5 kilometer, zo’n 100 hectare weiland omvattend. Het werkt, vertelt Van der Veen.

Op beelden van in het veld geplaatste camera’s blijkt dat de vos wel in de buurt rondloopt, maar dat hij niet binnen het raster komt. Kleine marterachtigen worden door het raster niet gekeerd en rovende vogels komen nog wel binnen, maar de schade door predatie is er te overzien.

Hoofdzaak blijft het beheer van het land, beklemtoont Sjoerdsma. De ideale biotoop voor de grutto is nat, kruidenrijk grasland. Dat wordt in de kern van de Heanmar zo goed mogelijk in stand gehouden.

 Al in de winter gaat het waterpeil omhoog, zodat het land net zo’n beetje onder water staat. Als in het voorjaar de temperaturen oplopen, belemmert het koude water de snelle plantengroei. Sjoerdsma: ,,Dat staat dat zo goed als stil.’’ Voordeel van het natte land is ook dat de volwassen vogels gemakkelijk bij de wormen in de grond kunnen.

Het leven van de grutto

Als het voorjaar vordert, laat de beheerder heel geleidelijk het water van het land wegzakken. Zo is het te sturen dat de bloei van de planten, en daarmeee de activiteit van de insecten, te sturen is.

Verhoeven houdt bij waar en wanneer de grutto’s in het reservaat broeden, hoe de kuikens groeien, wat de relatie is met het waterpeil en de grasgroei en wanneer de meeste insecten er zijn. Het onderzoek leerde hem dat de biotoop niet optimaal was. De vegetatie zou niet te hoog moeten zijn op het moment dat de gruttokuikens opgroeien. Met die kennis verbeterde Staatsbosbeheer de situatie tot hoe het er nu bijligt.

Vogels van elders trekken met hun nakomelingen naar deze geschikte biotoop. Gruttofamilies die hier hebben gebroed, blijven de hele opgroeiperiode van de kuikens op deze plek. Ze verspillen geen energie door op zoek te moeten naar een geschikter struk land en lopen nu ook minder gevaar, denkt Verhoeven.

Niet alleen de grutto profiteert

Het is niet alleen de grutto die van dit beheer profiteert, meent boswachter Sjoerdsma.

Het kan dus werken, dit specifieke beheer voor de weidevogels, maar vooralsnog blijft het succes beperkt tot wat Van der Veen ,,de pareltjes’’ in het weidevogelgebied noemt. Wat nodig is, zeggen hij en zijn collega Sjoerdsma, is opschaling van zulke goede plekken. Het verbinden met andere natuurgebieden en de samenwerking met boeren in de omgeving. ,,Robuust’’, zegt Sjoerdsma. ,,Dat is het kernwoord voor deze oplossing."

 

menu