Nynke Spinder in het Martini Ziekenhuis. ,,De meeste vrouwen komen er na vier tot zes weken achter dat ze zwanger zijn, dan ben je eigenlijk al te laat om iets in je werkomgeving aan te passen."

Gynaecologe in spe: 'Ga al vóór je zwangerschap schadelijke stoffen op het werk uit de weg'

Nynke Spinder in het Martini Ziekenhuis. ,,De meeste vrouwen komen er na vier tot zes weken achter dat ze zwanger zijn, dan ben je eigenlijk al te laat om iets in je werkomgeving aan te passen." FOTO JAN BUWALDA

Gynaecologe in spe Nynke Spinder (27) uit Groningen raadt vrouwen die zwanger willen worden aan goed te rade te gaan met welke stoffen zij op het werk in aanraking komen. ,,Wees daar alert op.”

Ga het gesprek met de bedrijfsarts of de chef aan over de middelen waarmee je werkt, tipt Spinder vrouwen met een kinderwens. ,,Misschien zitten er stoffen tussen die niet zo goed voor je zijn. Schoonmakers werken bijvoorbeeld veel met oplosmiddelen. Daar moet je je goed tegen beschermen: handschoenen dragen en goed ventileren.”

Woensdag promoveert Spinder in Groningen op het verband tussen beroepsmatige blootstelling aan mogelijk schadelijke stoffen en het risico op aangeboren afwijkingen bij het nageslacht. Zij vond in haar onderzoek een anderhalf tot twee keer zo groot risico op een aangeboren aandoening als vrouwen werken met oplosmiddelen of biologische fijnstof (afkomstig van planten en dieren, bijvoorbeeld uit de veehouderij). Zij zag een verband met schisis (hazenlip), neurale buisdefecten (zoals een open rug of een open schedel), nier- en urinewegaandoeningen en hartafwijkingen.

,,De meeste vrouwen komen er na vier tot zes weken achter dat ze zwanger zijn, sommigen nog later. Dan zijn de organen van de foetus in de basis al aangelegd en ben je eigenlijk al te laat om iets in je werkomgeving aan te passen.” Spinder is opgegroeid in Dronryp en werkt als arts in het Martini Ziekenhuis in Groningen, waar ze nu woont. Volgend jaar begint ze aan de opleiding tot gynaecoloog. Ze vindt dat het thema gezond zwanger worden meer aandacht verdient.

Risico’s

Zo viel het Spinder tijdens haar onderzoek op dat in Noord-Nederland 10 tot 25 procent van de zwangeren nog rookt. ,,Dat mag inmiddels toch wel bekend zijn dat roken tijdens een zwangerschap een groot risico is voor je kind. Vaders moeten ook hun levensstijl aanpassen. Daar kijken ze van op als ze dat bij ons in de praktijk horen, maar het is bekend dat als mannen roken, er een verhoogd risico is op een kind met een hartafwijking.”

Spinder zit in een levensfase dat ze steeds meer vriendinnen om haar heen ziet die aan kinderen denken. ,,Dan merk ik dat maar heel weinig vrouwen weten dat ze dan foliumzuur moeten slikken. Vier weken voor de conceptie moet je daarmee beginnen.”

Foliumzuur verkleint de kans op afwijkingen. Evenals een gezond gewicht en al voor de bevruchting stoppen met alcohol, weet Spinder. ,,En de jongens moeten ook meedoen.”

Alarmbel moet eerder afgaan

Spinder vertelt het lachend, maar de ondertoon is wel bloedserieus. Een op de 33 kinderen wordt geboren met een aangeboren aandoening, al kan ze dat getal wel enigszins relativeren. ,,Complexe aandoeningen komen relatief weinig voor. Maar een hartafwijking zien we toch best veel, bij zo’n 1 op de 100 geboortes.”

In blootstellingen aan mineraalstof, chemische bestrijdingsmiddelen en metalen zag Spinder ook een verband met aangeboren afdoeningen, zoals een schisis of een hartafwijking. ,,Alleen zie je daar niet zoveel vrouwen mee werken, mineraalstoffen komen vooral vrij in bijvoorbeeld de bouw.”

Waar het om gaat is dat vrouwen die zwanger willen worden zich er van bewust zijn in hoeverre ze met schadelijke stoffen werken. ,,In de zorg hebben ze daar ook veel mee te maken. Die beroepsgroep werkt vaak al goed beschermd. Verpleegkundigen die werken met chemokuren weten heel goed wat ze moeten doen, daar zijn goede protocollen voor, daar gaat bij iedereen wel een alarmbel af. Maar bij bijvoorbeeld schoonmakers is dat lang niet zo gauw het geval. Die alarmbel, die moet eerder afgaan.”

menu