Een beeld van voormalige stoomhoutzagerij en rijksmonument Nooit-Gedacht in Nieuwe Pekela, gezien vanaf de Doorsneeweg.

Heemschut bezorgd om 'ernstig verval' monumentale stoomhoutzagerij in Nieuwe Pekela

Een beeld van voormalige stoomhoutzagerij en rijksmonument Nooit-Gedacht in Nieuwe Pekela, gezien vanaf de Doorsneeweg. Foto: DvhN

Stoomzagerij ‘Nooit-Gedacht’ in Nieuwe Pekela is in ernstig verval na decennia van verwaarlozing. Dat schrijft erfgoedvereniging Heemschut aan het college. Heemschut wil een oplossing.

De oude stoomhoutzagerij aan de J.R. Stuutstraat was ooit een bloeiende fabriek. Vanaf ongeveer 1888 tot 1991 kwamen grote boomstammen uit Duitsland, Zweden en zelfs Amerika over de kanalen naar Nieuwe Pekela naar de toen hypermoderne locatie. Dat blijkt uit de vele advertenties die de familie Schuring, die het complex in de twintigste eeuw bezat, liet plaatsen in kranten. ‘Zeer geschikt scheepsbouw-, meubels en wagenmakershout’.

In de fabriek werd het hout verzaagd en geschuurd door op stoom gedreven machines. Lange zagen bewogen onvermoeibaar verticaal op en neer, uit de fabriek rolden de planken waarvan menig gebouw en (water)voertuig werden gebouwd.

Bomen winnen van zagerij

De houtzagerij, inclusief schoorsteenpijp, de directeurswoning, dienstwoning en een houtschuur hebben een grote cultuurhistorische en stedenbouwkundige waarde, concludeerde het Rijk, die het benoemde tot rijksmonument in 2003.

Anno 2020 ligt de hele locatie er zwaar verwaarloosd bij. Bosschage groeit ongeremd op het terrein, het is slecht te zien dat de fabriek ooit geel was, ruitjes zijn stuk en de stoomketel lijkt te roesten. De bomen lijken het te winnen van de zagerij.

‘Delen ingestort, verwijderd of gesloopt’

Dat terwijl in 1999 al werd geconcludeerd dat het pand in ‘sneltreinvaart’ aan het afbrokkelen was. Sindsdien is er weinig aan onderhouden. Erger, volgens Heemschut lijken monumentale, beschermde onderdelen te zijn ingestort, verwijderd of gesloopt, zonder dat daarvoor vergunning zijn afgegeven.

Heemschut wil van de gemeente weten wat de huidige stand van zaken is en welke acties de gemeente heeft ondernomen voor de instandhouding van het complex. Heemschut wil in gesprek over het complex en overweegt een officieel verzoek tot handhaving. „Wij willen u er op wijzen dat we al meer dan tien jaar met u in gesprek zijn over de onderhoudstoestand van dit unieke, rijks- monumentale complex.”

Een nieuw gesprek gaat in september plaatsvinden. De gemeente Pekela was niet bereid tot het geven van een inhoudelijke reactie. Die wil eerst het gesprek met Heemschut voeren. De eigenaar van de houtzagerij is het hele gedoe zat. Hij geeft aan dat het land te koop staat.

menu