Het Nationaal Programma Groningen, wat is dat ook weer precies? Vier vragen over het NPG

Bewonersbijeenkomst over het Nationaal Programma Groningen in Vita Nova in Middelstum in 2019. Foto: Geert Job Sevink


1. Wat is het Nationaal Programma Groningen?

Het Nationaal Programma Groningen is een samenwerkingsverband waarin het Rijk, de provincie en zeven gemeenten samen met inwoners nadenken over en investeren in de toekomst van Groningen. Het ging in maart 2019 van start en heeft een looptijd van tien jaar. Voor de uitvoering van alle plannen heeft het Rijk een startkapitaal van 1,15 miljard euro beschikbaar gesteld. In de toekomst komt mogelijk nog meer geld naar Groningen.

Het geld is - op vier projecten na - niet bedoeld voor de versterking van de huizen boven het Groninger gasveld. Het is voor het investeren in de toekomst van het gebied: door het versterken van de leefomgeving, de economie, opleidingen, banen en de natuur en het klimaat.

2. Hoe is de pot van 1,15 miljard verdeeld?

Het grootste deel van de pot (805 miljoen euro) is gereserveerd voor de provincie en de aardbevingsgemeenten (Het Hogeland, Midden-Groningen, de toekomstige gemeente Eemsdelta, Oldambt en Groningen). In eerste instantie wordt de helft van die 805 miljoen verdeeld, over 4 jaar gebeurt dat opnieuw.

De ene gemeente krijgt meer geld dan de andere. Zo krijgt Midden-Groningen 48 miljoen en Oldambt 22 miljoen. De gemeente Eemsdelta (bestaande uit Loppersum, Appingedam en Delfzijl) is spekkoper met 82 miljoen. Voor de onderlinge verdeling is gekeken naar factoren als de aardbevingsproblematiek en sociale veerkracht van het gebied.

De rest van de pot met geld - ruim 300 miljoen euro - is gereserveerd voor het project Toukomst, het Impulsloket, Loket Leefbaarheid en programma’s als het erfgoedprogramma en het zorgprogramma.

3. Waar gaat het geld tot nu toe naartoe?

In totaal zijn er nu ruim honderd projecten gehonoreerd, ingediend door zeven gemeenten en de provincie. Met die projecten is een bedrag gemoeid van 270 miljoen euro. Het plan waar tot nu toe het meeste geld naartoe gaat is de Stadsvisie van de gemeente Appingedam met 15 miljoen euro. Die miljoenen gaan naar de ontwikkeling van het terrein De Eendracht, de inrichting van het gebied rond de scholencampus en het veilig maken van de oversteek Woldweg tussen Opwierde en Oling.

Er zijn ook kleinere projecten. Zo heeft Het Hogeland 40.000 euro gevraagd voor de nieuwe speel- en beweegtuin in Zoutkamp en krijgt de gemeente Midden-Groningen 125.000 euro voor de restauratie van de historische kademuur langs de Haansvaart.

Alle projecten vallen onder één of meerdere thema’s: leefbaarheid, natuur en klimaat, economie of werken en leren. Op dvhn.nl is een overzicht te vinden van alle projecten. Dit blijven we de komende jaren aanvullen.

4. Keurt het NPG alle projecten goed?

Om als gemeente in aanmerking te komen voor geld uit het NPG, moet er voor nieuwe projecten een lokaal programmaplan liggen. Daarin beschrijft een gemeente, in samenspraak met inwoners, waar ze de komende tien jaar op in wil zetten.

Het NPG heeft voorwaarden opgesteld waaraan projecten moeten voldoen. Er zijn zes randvoorwaarden:

  • Het plan moet worden opgesteld voor en met Groningers;
  • Het moet duidelijk zijn hoe het plan bijdraagt aan de ambities van het NPG;
  • Het plan moet impact hebben;
  • Er moeten effecten zijn voor de langere termijn;
  • Er moet sprake zijn van samenhang
  • En idealiter is het NPG niet de enige geldverstrekker (projecten moeten liefst ook uit andere potjes betaald worden, de gemeente betaalt bijvoorbeeld zelf mee).

Dit moet onder meer voorkomen dat geld wordt ingezet om reguliere begrotingen te dichten. De ingediende voorstellen worden getoetst door een onafhankelijke beoordelingscommissie. Toukomst heeft een eigen beoordelingspanel waarin twintig Groningers zitten die kijken naar de ingediende plannen.

De eerste ruim honderd projecten zijn ingediend en gehonoreerd voordat het programmakader er was. Die zijn beoordeeld aan de hand van de zogenaamde ‘toets 2019’. Niet alle projecten kwamen door die toets. Indieners van ideeën waarbij dit aan de orde was, kozen ervoor om het project in te trekken en dus niet in te dienen bij het NPG. Hierdoor is er nog geen project afgewezen.

menu