Coretta Van Leer.

Het coronavirus maakt van viroloog Coretta Van Leer uit Haren in één klap een bekende Groninger

Coretta Van Leer. Foto: Corné Sparidaens

Normaal gesproken zie of hoor je viroloog Coretta Van Leer niet zo veel. Haar werk vindt meer achter de schermen plaats. Het coronavirus bracht daarin verandering. ,,Het is van de zotte.’’

Ze noemt het zelf een dooddoener op feestjes. ,,Als iemand vraagt wat ik doe en ik zeg ‘ik ben viroloog’ dan valt het gesprek stil. Meestal beginnen ze over iets anders. Het is een mysterieus beroep.’’

Dat wás het in elk geval.

Coretta Van Leer (48) lacht. ,,Ja, daarin heeft het coronavirus verandering gebracht. Nu wil iedereen ineens van alles weten. Mijn dochter maakte al de grap dat mijn naam wel wat weg heeft van corona.’’

Geen enorme microscoop, wel lege koffiekopjes

De viroloog, officieel-microbioloog, zit op een zwarte bureaustoel in een klein kantoortje ergens op de tweede verdieping van een van de vele gebouwen van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Een doodgewone werkplek. Er staat geen ingewikkelde microscoop en er hangen geen posters van virussen aan de muur.

Wel staan er her en der lege koffie- en theekopjes en liggen er stapels papieren. Een plant doet z’n best om groen te blijven in het beetje daglicht dat door het raam naar binnenvalt. Je kunt het Forum zien en het torentje van het provinciehuis.

Normaal gesproken staat Van Leer rond deze tijd in het lab, een verdieping onder haar kantoor, om de dag door te spreken met haar team. Maar ‘normaal gesproken’ is er door het coronavirus even niet bij.

,,Ik neem deze nog even en dan zet ik ‘m op stil hoor’’, zegt ze verontschuldigend. Aan de lijn is een persvoorlichter van het ziekenhuis. Iemand wil weten of het klopt dat er een coronapatiënt is in het UMCG. ,,Nee, dat klopt niet’’, zegt Van Leer geduldig.

Gewone patiënten met bijzondere virussen en gewone virussen bij bijzondere patiënten

Van Leer studeerde om kinderarts te worden en heeft zich later gespecialiseerd in de virologie. Ze is geboren in Emmen, studeerde in België, Nijmegen en Engeland en woonde in Zwitserland. Inmiddels woont ze in Haren, samen met haar drie kinderen en haar man, een Amerikaan die pastor is bij de Anglicaanse kerk in Groningen. Hun foto’s sieren de vensterbank van het kleine kantoor.

Van Leer doet onderzoek naar virussen en geeft raad aan artsen. Ze houdt zich bezig met gewone patiënten met bijzondere virussen (zoals hepatitis B of C) of bijzondere patiënten met gewone virussen (bijvoorbeeld na een orgaantransplantatie). ,,Ik heb vrijwel nooit direct contact met een patiënt. Ik krijg hun gegevens en geef op basis daarvan advies.’’ Daarnaast begeleidt ze studenten en geeft ze lezingen.

Het is niet zo dat Van Leer van jongs af aan geïnteresseerd was in virussen. Of dat ze zich als kind afvroeg waar haar snottebel vandaan kwam. ,,Ik wilde toen ik jonger was piloot worden. Later arts. Dat werd ik ook. Maar ik zocht iets waarbij ik wetenschap kon combineren met de kliniek.’’

Eerst leerde ze meer over het afweersysteem en daarna specialiseerde ze zich in de virologie. ,,Ik kan nog steeds bacteriële infecties behandelen en ik weet van alles van antibiotica. Maar mijn expertise ligt in de virussen.’’

‘Als ik snipverkouden ben, geef ik geen handjes’

Ontwikkelt iemand die wéét wat er allemaal in de lucht rondzweeft en hoe ziek je daarvan kan worden, geen ongelooflijke smetvrees? ,,Een beetje’’, geeft Van Leer lachend toe. ,,Maar niet zozeer voor mezelf. Ik ben meer bezig met het feit dat ik mijn patiënten niet wil besmetten. Als ik snipverkouden ben, geef ik dus geen handjes.’’

Dat handje gaf ze overigens wel gewoon aan het begin van het interview. ,,Moet kunnen. Het is juist goed dat mensen zich nu meer bewust zijn dat ze hun handen moeten wassen.’’

Het mooiste virus, puur op basis van hoe het eruitziet onder een elektronenmicroscoop, is volgens Van Leer hiv. ,,Het hiv-virus heeft een heel herkenbare vorm. Het is een bolletje met daarin een kogelvormige structuur.’’ Mooi dus, volgens virologen.

Maar het hart van Van Leer gaat pas echt sneller kloppen door twee andere virussen: het enterovirus D68 en het epstein-barrvirus. Het eerste veroorzaakt in de meeste gevallen een heel gewone verkoudheid. Maar bij sommige patiënten leidt het tot kinderverlamming. Dit is het virus waardoor Geuko van Lang uit Winschoten ziek is geworden. Zijn familie blijft alles uit de kast halen om de 7-jarige jongen beter te krijgen.

Het epstein-barrvirus veroorzaakt Pfeiffer. ,,Een heel normaal virus waarmee heel veel mensen te maken krijgen. Maar het gekke is dat het bij sommige patiënten die een orgaantransplantatie hebben gehad, kanker kan veroorzaken.’’

Van Leer onderzoekt hoe die twee soorten virussen precies werken. Virussen die in principe vrij onschuldig zijn, maar bij een enkeling heel rare dingen doen.

‘Wat doen we als er tien patiënten zijn. Of duizend? Of tienduizend?’

Maar die onderzoeken staan nu even op een laag pitje vanwege het coronavirus. Van Leer moet van overleg naar overleg, omdat het ziekenhuis zich moet voorbereiden op eventuele coronapatiënten. Er wordt niet alleen gekeken naar een scenario van een of twee patiënten. Nee, alles wordt van tevoren uitgekiend. ,,Wat doen we als er tien patiënten zijn? Wat als er honderd zijn? Of duizend? Of tienduizend? We moeten overal op voorbereid zijn.’’

Sinds drie weken wordt Van Leer, net als haar collega’s, overal uitgenodigd. En ook op feestjes vragen mensen ineens honderduit over haar beroep. Was het eerst heel mysterieus wat ze deed, omdat er niet veel virologen zijn in Nederland, nu hebben de mensen er opeens een beeld bij.

,,Ik gok dat we met z’n twintigen zijn in Nederland en ik ken ze allemaal. Dus er zijn de laatste paar dagen veel bekenden van me op televisie. Het is van de zotte.’’

‘Pas op voor paniekvoetbal’

Op dit moment vindt ze het risico in Nederland nog zo klein dat ze zelf helemaal niet bezig is met het wel of niet oplopen van het coronavirus (ook wel covid-19). Ook op reis gaan laat ze er niet om.

,,De angst als individu is voor mij totaal gescheiden van de angst die ik heb als zorgprofessional. Als ik niet kan vliegen omdat de kans groot is dat ik corona oploop, dan is het eigenlijk al te laat. Het virus is dan waarschijnlijk al zo verspreid, dat ik het ook bij de Albert Heijn kan oplopen. Dan helpt het ook niet om de vakantie af te zeggen.’’

Ze vindt een goede voorbereiding belangrijk, maar waarschuwt ook voor paniekvoetbal. ,,Natuurlijk is het zo dat als ik Nederland dichttimmer, we na een maand geen covid-19 meer hebben in Nederland. Maar dat is geen menselijke maatregel.’’

Volgens Van Leer is het een kwestie van afwegen: hoe groot is het risico om ziek te worden en hoe zwaar zijn de lasten die je iemand aandoet. ,,Het coronavirus is spannend en het is dodelijker dan griep. Maar op dit moment is het risico in Nederland laag.’’

Aan de bak

Dat neemt niet weg dat ze het door het virus wel druk heeft. Ze probeert er maar gewoon het beste van te maken. Dit gebeurt immers niet zo vaak.

En als het even te druk wordt, doet Van Leer er gelukkig een halfuur over om van en naar haar werk te fietsen. Die tijd heeft ze nodig om de boel de boel te kunnen laten. Ontspannen doet ze ook door hard te lopen of door jazzballet. ,,En ik lees graag thrillers. Van Karin Slaughter bijvoorbeeld. Hoe bloederiger, hoe beter.’’

Er klinkt een klop op de deur. Een collega stapt binnen en steekt direct van wal. Iets over opschalen, protocollen en analisten. Als de deur sluit, klinkt er niet veel later nog een klop. Het is duidelijk dat Van Leer niet al te lang de tijd heeft voor een interview.

Het coronavirus roept.

Coretta Corona moet weer aan de bak.

menu