Koster Henk Haan waakt al 25 jaar over de kerkklok. FOTO HUISMAN MEDIA

Het klokkenfonds van Bourtange, een wonderlijke traditie

Koster Henk Haan waakt al 25 jaar over de kerkklok. FOTO HUISMAN MEDIA

De kerkklok in Bourtange blijft mede luiden dankzij een oude traditie: het klokkenfonds. Daarin stoppen kerkelijken en niet-kerkelijken elk jaar geld.

Goede staat

In het vestingdorpje Bourtange wordt de kerkklok in goede staat gehouden met geld uit het klokkenfonds. Elk jaar weer stoppen tientallen mensen daar een klein bedrag in. Onder hen ook mensen die nooit in de kerk komen.

Henk Haan is de beheerder van het klokkenfonds. Hij is de koster van de hervormde kerk in Bourtange, het enige godshuis binnen de wallen. ,,De klok in de kerk werd in 1947 gegoten bij klokkengieter Van Bergen in Heiligerlee’’, vertelt Haan. ,,De klok die daarvoor in de kerk hing, was door de Duitse bezetters in de oorlog gestolen.’’

De nieuwe klok slaat sindsdien elk half en heel uur, beiert op de zondagochtenden, bij begrafenissen en andere gelegenheden. De 68-jarige koster waakt inmiddels een kwart eeuw over de klok.

Traditie

Haan heeft zo ook te maken met de wonderlijke traditie die het klokkenfonds heet. ,,Momenteel stoppen honderd mensen uit Bourtange en omgeving geld in het fonds’’, vertelt Haan. ,,Sommigen zijn lid van onze kerk, anderen zie je er nooit. Vroeger betaalden ze 1 rijksdaalder per jaar. Nu 2,50 euro. Soms haken mensen af, maar er komen ook nieuwe bij, ook jongeren. Het geld dat we zo binnenkrijgen, wordt gebruikt voor het onderhoud van de klok. Het is een prachtige traditie.’’

Die gaat heel ver terug, zo vermoedt Jochem Abbes, historicus en scriba van de kerk. ,,Vroeger hadden de Bourtangers een klok die niet boven in de kerk, maar in een torentje op een huis aan het marktplein zat’’, vertelt hij.

De klok was van iedereen

De klok was toen als het ware van iedereen en werd op allerlei manieren gebruikt. ,,Om te waarschuwen voor een brand bijvoorbeeld. Toen is, vermoed ik, de traditie van het klokkenfonds ontstaan. Iedereen gaf toen een bedrag want iedereen had er belang bij dat de klok goed functioneerde. Later kwam de klok in de kerk te hangen,. De traditie van het fonds is echter blijven bestaan.’’

Henk Haan is content met de vaste jaarlijkse bijdrage van ongeveer 250 euro. ,,We kunnen het geld goed gebruiken. De klok heeft regelmatig onderhoud nodig. Binnenkort ook weer.’’ Momenteel hapert het mechaniek dat de klok de uren en halve uren doet slaan. ,,Dat mechaniek is niet meteen in 1947 maar later aangebracht’’, zegt de koster. ,,Het deugt niet en daarom slaat de klok nu soms ’s nachts twaalf keer terwijl het één uur is. De buurvrouw van de kerk waarschuwt me altijd want zelf woon ik iets te ver weg om het gebeier altijd goed te horen. Een bedrijf uit Noord-Brabant moet het defect herstellen en dat gebeurt binnenkort ook.’’

marcel.looden@dvhn.nl

menu