Het luisterend oor van Zijldijk

De Winschoter Fokke R. Fennema (66) studeerde rechten aan de RUG, maar stapte over naar theologie. Als predikant van de Doopsgezinde Kerk Zeerijp/Zijldijk, werkte hij vier jaar in het aardbevingsgebied. Hij ontpopte zich als het luisterend oor van Zeerijp. ,,Er is veel treurnis achter de muren.”

Luisteren

‘Lange tijd werd er niet gesproken over de aardbevingsellende. Dat ligt in de aard van de Groninger. Die laat niet direct het achterste van zijn tong zien. Dat merkte ik toen ik in 2014 in Zeerijp/Zijldijk bij de doopsgezinde kerk aan de slag ging. Het Hogeland zwijgt. Zeerijp/Zijldijk is zo’n beetje het epicentrum van de aardbevingsproblematiek. Vier jaar werkte ik er als predikant. Toen mensen vonden dat ik deugde en er een vertrouwensband ontstond, werd er over de aardbevingen gesproken. In al die jaren heb ik mij meer gezien als een geestelijk verzorger. Iemand die oor en oog heeft voor wat er leeft. Nee, ik zie me absoluut niet als een psychiater. Maar ik heb vaak gehoord: ‘U bent de eerste die luistert en bij wie ik mijn verhaal kwijt kan.’ Dat was nieuw. Mensen voelden zich niet gehoord en ook onbegrepen. Ik heb nooit commentaar geleverd en heel veel geluisterd. Zij wisten ook: deze predikant kan de aardbevingen niet stoppen. Hij kan de schade niet verhelpen of zorgen voor een schadebedrag. Luisteren alleen al, dat is zo belangrijk. Mensen moeten hun verhaal kwijt kunnen. De vraag‘Kun jij wat doen?’, is mij nooit gesteld.”

Gevoelens

,,Ik heb ervaren dat veel mensen in een betonnen box zitten. Ze kunnen hun gevoelens niet kwijt. Ik was weliswaar predikant, maar veel van mijn werk had niets met onze lieve Heer te maken. Er werd nauwelijks over God gesproken. In mijn preken heb ik weinig aandacht aan de bevingen besteed. Mensen wilden ook niet telkens met het onderwerp geconfronteerd worden. Zondag preek ik weer in Zijldijk, maar het thema komt ook nu niet aan de orde.”

Psychische nood

,,Ik had 52 huishoudens waar ik vanuit de doopsgezinde kerk verantwoordelijk voor was. Huizen hebben fysieke schade, bewoners psychische nood, maar elk huishouden heeft een aardbevingsverhaal. Ik heb zeker een persoon van zelfmoord kunnen afhouden. Anderen heb ik doorverwezen naar specialisten. Man en paard kan ik niet noemen. Ik heb ambtsgeheim. Maar ik kwam bijvoorbeeld bij een gezin dat in een boerderij woonde. Telkens als ik er weer naartoe ging moest ik door een andere deur, omdat er weer schade aan de boerderij was. Een ander echtpaar is gevlucht voor de aardbevingsellende. De woning werd met verlies verkocht, het stel woont nu elders in Groningen. Een ander, jong gezin met kinderen, zat er psychisch helemaal doorheen. Wat een ellende. Er zit heel veel treurnis achter de muren.”

Woest op overheden

,,En dan word ik woest hoe overheden, maar ook de kerken reageren en acteren. Vooral hoe ambtenaren deze zaak behandelen. Ik denk dat minister Wiebes nog niet eens van kwade wil is, maar dat zijn ambtenaren op Economische Zaken de boel expres tegenhouden. Ik heb het gevoel dat ambtenaren in het Westen denken: ach het is Groningen maar, het maakt toch niet uit dat de aarde daar af en toe beeft. Die mensen zijn zo hovaardig. Dat woord wordt amper nog gebruikt, maar is van toepassing op de houding vanuit Den Haag. Deze is arrogant, hautain en hooghartig. Daardoor ben ik teleurgesteld geraakt in instituten als overheden. Ook over de rol van de kerken ben ik kritisch. Niet regionaal of lokaal: landelijk gezien wordt het probleem niet serieus genomen. Sommige collega-predikanten uit het Westen begrijpen ook niet wat er zich hier afspeelt. Daar erger ik mij aan. Ik heb best nachten wakker gelegen. Na weer een intensief gesprek maalt het toch door je hoofd. De periode Zijldijk was in mijn werkzame leven veruit die met de meeste emotie. Niet alleen vanwege de confronterende verhalen. Ook door de houding van buitenstaanders, wat me mede heeft gemotiveerd om te blijven luisteren naar de verhalen.”

Geloofsovertuiging

,,Vanaf het moment dat ik predikant werd in Zeerijp/Zijldijk heb ik mij aangesloten bij het Platform Kerk en Aardbeving. Mensen van verschillende kerken trekken hierin samen op. Hoe verschillend onze geloofsovertuiging ook is, we zijn het over een ding roerend met elkaar eens: de gevolgen van aardbevingen voor mensen zijn schadelijk. Ik vind het ook fantastisch dat het Platform het voor elkaar heeft gekregen dat sinds begin deze maand twee mensen zijn aangesteld die zich alleen maar bezig houden met geestelijke verzorging. Niet alleen de kerken legden hiervoor geld op tafel, ook overheden. De psychische nood wordt nu erkend. Binnenkort gaan de geestelijk verzorgers met een busje door het gebied. Een luisterend oor bieden, want dat is nodig.”

Groninger cultuurgoed bloedt

,,Bij mijn afscheid als predikant kreeg ik een mooi schilderij cadeau dat symbool staat voor de periode die ik in Zeerijp/Zijldijk heb gewerkt. Het kunstwerk heeft alles met aardbevingsproblematiek te maken. Het doek heet: Groninger cultuurgoed bloedt’. Het stelt een kerk voor op een wierde en er loopt een rode bloedlijn door. Het geeft perfect de situatie op het Hogeland weer. Ik koester het geschenk, want het geeft ook aan onder welke omstandigheden ik er heb gewerkt.”

Paspoort

Naam : Fokke R. Fennema (66)

Woonplaats : Winschoten.

Burgerlijke staat : Getrouwd met Otto Bolhuis

Werk : Gepensioneerd predikant, sinds september 2018. Hij werkte als dominee bij de doopsgezinde kerk in Assen, Westerkwartier, Haren/Groningen, Eenrum/Mensingeweer en Zeerijp/Zijldijk. Hij was lange tijd algemeen secretaris van de Algemeen Doopsgezinde Sociëteit (ADS) met hoofdkantoor in Amsterdam.

Hobby : Fennema is politiek actief voor D66. Hij was enkele jaren raadslid in Haren en tegenwoordig is hij fractievoorzitter D66 in de gemeente Oldambt. Hij is bestuurlijk actief bij het Groninger Museum en andere culturele instellingen.

menu