Poolonderzoeker Maarten Loonen van de RUG gaat nooit zonder geweer op pad.

Poolonderzoeker Universiteit Groningen na dood Nederlander op Spitsbergen: 'In ons dorpje zien we de laatste jaren steeds meer ijsberen'

Poolonderzoeker Maarten Loonen van de RUG gaat nooit zonder geweer op pad. Foto Marcel van Kammen

IJsberen in het Noordpoolgebied wagen zich steeds dichter bij mensen in de buurt. ,,Ze worden niet meer weggejaagd’’, zegt poolonderzoeker Maarten Loonen van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij is net terug van Spitsbergen waar donderdagnacht een 39-jarige Nederlander door een ijsbeer werd gedood.

De beer sloeg toe op een camping bij Longyearbyen waar de man in een tent sliep. Loonen, die elk jaar naar Spitsbergen reist, heeft hier ook een aantal keren geslapen.

Loonen werkt sinds 1990 op het Nederlands Poolstation op Spitsbergen. ,,Dit is jarenlang niet gebeurd, maar in ons dorpje zien we de laatste vier jaar steeds meer ijsberen, ook in Longyearbyen. Ik wil graag weten wat er nu precies is gebeurd. De man lag waarschijnlijk gewoon te slapen.’’ De ijsbeer werd door omstanders doodgeschoten.

‘Er zijn twee diersoorten die op mensen jagen: tijgers en ijsberen’

De laatste keer dat een ijsbeer een mens doodde, is negen jaar geleden. Op Spitsbergen leven 975 ijsberen en circa 3000 mensen. De bevolking is verplicht een geweer mee te nemen als ze buiten het bewoonde gebied komt.

Loonen: ,,Tot 1972 mocht er op ijsberen worden gejaagd. Het gevolg was dat ze niet bij mensen in de buurt kwamen. Nu worden ze beschermd en durven ze dichterbij te komen. Er zijn maar twee diersoorten op de wereld die de mens bejagen: de tijger en de ijsbeer. Een bruine beer valt je misschien aan, als ze het idee heeft dat je haar jong bedreigt. Maar een ijsbeer ziet de mens als prooi.’’

loading  

Knikkende knieën door ijsbeer die te dichtbij kwam

Loonen maakte het zelf mee. ,,Een ijsbeer kwam erg dicht in de buurt. Zodra de afstand minder dan dertig meter is, mag je schieten. Ik schoot een lichtkogel af. Dat beest ging zitten en mijn knieën begonnen te knikken. Zo groot was de paniek. Gelukkig bleef hij zitten. Maar je moet altijd blijven opletten. Een ijsbeer heeft aan een zeehond - of een mens - per week genoeg. Dus hij neemt er rustig de tijd voor om je te bejagen.’’

Ook de klimaatverandering zorgt ervoor dat ijsberen dichter bij de bewoonde wereld komen. Omdat ijsschotsen, hun jachtgebied, verdwijnen zoeken de dieren hun kostje ergens anders. ,,Bij ons dorp zwierf vorig jaar een moeder met jongen rond.’’

‘Een ijsbeer doodschieten is het laatste wat je wilt’

,,Het enge is dat je denkt: dit gaat al dertig jaar goed. Maar de wereld verandert en we maken nu mee wat nog nooit is gebeurd. Dit moeten we goed beseffen. Sinds 1971 zijn zes mensen door een ijsbeer gedood. Dus ga nooit zonder geweer het dorp uit. Hoewel een ijsbeer doodschieten het laatste is wat je wilt. Het is ook ingewikkeld: we willen samenleven met de ijsberen, maar tegelijk moeten we ook onze grenzen aangeven.’’

Verslaggever Maaike Borst ging vijf jaar geleden mee op expeditie naar Spitsbergen en sliep op dezelfde camping als het Nederlandse slachtoffer. Ze schreef een paar keer over het slapen in een tent op een terrein waar ijsberen zijn.

menu