In Groningen en Drenthe staan bijna twee keer zoveel woningen leeg als tot nu toe werd gedacht. Maar is dat erg? Bekijk hier de leegstand in jouw gemeente

Leegstaande woningen. Foto: Archief DVHN

Het aantal leegstaande woningen in Groningen en Drenthe is veel hoger dan tot nu toe werd aangenomen. Cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) laten zien dat op 1 januari 2020 10.670 woningen leeg stonden in de twee provincies. Dat zijn er 4.600 meer dan we dachten.

Gemiddeld stond begin dit jaar zo’n 2,5 procent van alle woningen leeg. Zo gaat het in Groningen om 2.960 huizen of appartementen, en in Emmen om 1.360. In de gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum is de leegstand het grootst, met 5 procent van de totale woningvoorraad.

Landelijk gezien gaat het om zo’n 179.570 leegstaande woningen - volgens de administratie. Helemaal uitsluiten dat er op de peildatum in de praktijk toch iemand woonde, kan het CBS niet.

Leegstaande woningen? Dan is die woningnood in Nederland toch snel opgelost?

Dat zou je denken. Maar het ligt iets ingewikkelder.

Emeritus hoogleraar volkshuisvesting George de Kam noemt krimp als een belangrijke oorzaak voor de leegstand in bijvoorbeeld Oost-Groningen: ,,Mensen trekken weg uit gebieden met minder voorzieningen en werkgelegenheid. In Loppersum en Appingedam kan het hoge percentage leegstand ook met de versterkingsoperatie te maken hebben. Woningen die gerenoveerd worden, staan tijdelijk leeg.’’

Volgens de wetenschapper speelt ook zogeheten frictie op de woningmarkt een rol. Zo worden woningen in de cijfers opgenomen die toevallig op 1 januari leegstaan, omdat de bewoner net verhuisd is. ,,Dat gebeurt vaker in steden dan in de regio, waardoor de leegstandspercentages hier soms hoger uitvallen.’’ Het Planbureau voor de Leefomgeving stelt dat een leegstand van twee tot drie procent zorgt voor een situatie waarin de markt gezond is.

Maar, zegt De Kam, dan blijven ook nog woningen leeg waarvan het zonde is dat ze leegstaan, terwijl anderen maar moeilijk aan een huis kunnen komen. ,,Het kan zijn dat de kwaliteit slecht is of de gevraagde huur te hoog. Of dat woningen door anonieme criminelen bewoond of gebruikt worden voor bijvoorbeeld wietplantages.’’ Nieuwsuur berichtte woensdag over duizenden zogeheten ‘spookwoningen’ waar niemand ingeschreven staat, maar die wel gebruikt worden.

Ook kan het zijn dat woonruimte boven winkels zonder toestemming gebruikt wordt als opslag. De Kam vindt dan ook dat het onderwerp meer aandacht verdient bij gemeenten: ,,Zij zouden er goed aan doen uit te zoeken wat de oorzaak is van de leegstand, en wie erachter zit. Bijvoorbeeld met steekproeven.’’

Nieuwe meetmethode

Het CBS maakt voor haar nieuwe leegstandscijfers gebruik van completere data dan voorheen. Eerder konden statistici niet zien of in een gebouw met meerdere wooneenheden sommige eenheden wel, en sommige niet leegstonden. Nu kunnen ze dat onderscheid wel maken.

In de gemeente Groningen is het absolute verschil tussen de nieuwe en oude methode het grootst. Hier stonden 1.340 meer leeg dan volgens de oude methode zou zijn ingeschat. In de gemeenten Pekela en Aa en Hunze is met de nieuwe methode sprake van een verdriedubbeling aan onbewoonde huizen.

Het CBS kan nog niet zeggen waar het grote verschil vandaan komt: ,,We hebben meer onderzoek nodig om goed te kunnen duiden hoe dit precies zit. We hopen hier dus volgend jaar meer duidelijkheid over te verschaffen’’, zegt een woordvoerder.

Om die reden vindt ook de Woonbond het lastig om de cijfers te duiden. ,,Het is positief dat de cijfers nu nog nauwkeuriger in kaart worden gebracht. Meer informatie is nodig om echt te kunnen zeggen of hier ook echt wat aan de hand is’’, zegt woordvoerder Marcel Trip. ,,Het blijft van belang om op plekken waar krapte op de woningmarkt betstaat scherp te kijken naar de leegstand.’’

Leegstaande kantoren en winkelpanden

Niet alleen constateert het CBS door de nieuwe meetmethode meer leegstaande woningen. Ook blijken meer kantoorruimtes en winkels leeg te staan. In Groningen zouden bijvoorbeeld nu 120 kantoorpanden en 80 winkels leeg staan, in Emmen 60 kantoren en 150 winkels. Dit ligt in beide stedelijke gemeentes enkele tientallen hoger dan tot nu toe werd gedacht.

De leegstand van bedrijfsruimtes wordt ook gebruikt om de woningnood tegen te gaan. Zo is Emmen de noordelijke koploper in het ombouwen van kantoren naar appartementencomplexen. In 2019 kwam 23,5 procent van alle toegevoegde woonruimte kwam voort uit het ombouwen van kantoorruimte.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen