In tankgracht en loopgraaf, voordat de bevers komen

Hij stak de schop in de grond en kreeg applaus. Dat ging 71 jaar geleden anders. Toen keken Duitsers toe hoe de 17-jarige Bouko Veennema aan het graven was.

Het applaus kwam van een mannetje of vijftig. Bobo's, ambtenaren en nieuwsgierigen zagen zaterdag hoe de 89-jarige Hoogezandster de indruk wekte het werk van 71 jaar geleden af te willen maken. Toen stond hij daar, in het weiland bij Westerbroek, met honderden andere mannen om er twee tankgrachten en loopgraven aan te leggen. ,,Ter bescherming'', citeerde secretaris Wim Rozema van Historische Vereniging Hoogezand-Sappemeer en omstreken een bron uit die tijd, ,,van het Moffricaanse rijk.''

Faunapassage

De verdedigingslinie langs het Winschoterdiep werd in 1944 al op luchtfoto's vastgelegd door de Britse Royal Air Force, maar nu de aanleg begint van de faunapassage Westerbroek, voor bevers en otters, werd de werken eenmalig voor het oog weer zichtbaar gemaakt.

De faunapassage is onderdeel van het nieuwe natuurgebied dat de bestaande van het Leekstermeer, Zuidlaardermeer en 't Roegwold bij Slochteren met elkaar verbindt. Voor onbelemmerd doorgang van de dieren komt er een duiker onder de Rijksweg West (N860) door. De bevers zijn weer terug en die moeten niet, zoals Gronings gedeputeerde Henk Staghouwer (ChristenUnie) het formuleerde, meteen weer worden doodgereden.

Daar waar bij de Hesselinkslaan nat land komt, een zogeheten hoogwaterslenk, is nu nog grasland, dat de tankgrachten en loopgraven decennia verborgen hield. Die waren onderdeel van de relatief onbekende Friesland Riegel, of Assener Stellungen, die na de invasie in Normandië door Organisation Todt werden opgeworpen, om de Duitsers op het einde van WOII tijd te geven zich te hergroeperen.

,,Kom doe moar even mit', zei hij met een revolver in zijn hand.''

Veennema was 17 toen hij aan de slag moest. Opgeroepen na de luchtlanding in Arnhem. Het verzet had gewaarschuwd, doe niet mee, maar de lage opkomst leidde tot razzia's: ,,De loopgraven deed je met een, twee man en voor de tankgracht stond je in een lange rij te graven. Een keer had ik n maal proatje tegen een officier. ,Kom doe moar even mit', zei hij, met een revolver in de hand. Het is gelukkig goed afgelopen, maar je was jong toen en een beetje onbezonnen.''

Bij wijze van openingshandeling sloeg hij er nog een keer aan het graven, bijgestaan door Staghouwer en wethouder Oetra Gopal van Hoogezand-Sappemeer. Veennema had voor de zekerheid zijn eigen schep meegenomen en ging op verzoek nog een keer in gedachten terug: ,,Je was de hele dag bezig. Van 's ochtends half acht tot 's avonds zes. Al heeft het geen enkele zin gehad.''

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.