Groningen en andere gemeenten gaan experimenteren met digitale identificatie door gezichtsherkenning.

Inloggen met je gezicht in plaats van een wachtwoord: Groningen experimenteert met digitale identiteit (maar hoe blijft dat veilig?)

Groningen en andere gemeenten gaan experimenteren met digitale identificatie door gezichtsherkenning. Foto: Shutterstock

Een app waarin al je persoonsgegevens keurig staan verzameld en die je ontgrendelt met je eigen gezicht. Klinkt futuristisch, maar het bestaat en de gemeente Groningen gaat het uitproberen. Naast hooggespannen verwachtingen zijn er ook zorgen.

,,We kunnen zo'n systeem pas vertrouwen als we precies weten hoe het werkt en wat er met de gegevens gebeurt'', stelt gemeenteraadslid Wieke Paulusma (D66). ,,En burgers moeten daar ook inzicht in hebben.''

Je gezicht als kluissleutel

Haar partij heeft het gemeentebestuur schriftelijke vragen gesteld over de Proef Digitale Identiteit van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Groningen is een van de gemeenten die gaan experimenteren met apps waarmee burgers hun persoonsgegevens kunnen opslaan, inzien en delen. Zo krijg je een soort datakluis op je telefoon en je gezicht dient als de sleutel: om te verifiëren dat jij het echt bent, scant de app je gezicht en vergelijkt dat met je paspoort of rijbewijs.

Het ministerie hoopt dat de nieuwe apps de DigiD kunnen vervangen, de combinatie van gebruikersnaam en wachtwoord waarmee je nu inlogt bij bijvoorbeeld de gemeente, de Belastingdienst en de Dienst Uitvoering Onderwijs. Gezichtsherkenning zou gebruiksvriendelijker én veiliger zijn dan de DigiD.

Bevooroordeeld algoritme

Maar er kleven ook nadelen aan de technologie. ,,Ze werkt vooral goed voor witte mannen'', weet Paulusma. ,,En veel minder voor gezichten van vrouwen en niet-witte mensen.'' Haar partij wil ook weten hoe de gemeente precies omgaat met de informatie die de app over bewoners verzamelt.

,,De gemeente verzamelt natuurlijk allang een heleboel gegevens van bewoners. Dat is nodig en op zichzelf is het niet erg'', zegt Paulusma. Maar ze maakt zich zorgen over de verwerking van die gegevens, vooral als dat gedaan wordt door systemen in plaats van mensen.

,,Algoritmes kunnen verbanden zoeken in grote hoeveelheden informatie. Ze kunnen ook profielen maken aan de hand van persoonskenmerken en zichzelf verbeteren op basis van de beschikbare data'', legt Paulusma uit. Zo wordt gegevensverwerking sneller en efficiënter, maar er kunnen ook kwalijke vooroordelen in de systemen sluipen. Stel, bijvoorbeeld, dat zo'n complex algoritme na verloop van tijd automatisch een koppeling maakt tussen strafbaar gedrag en gezichten met een bepaalde kleur?

'Het systeem mag geen black box zijn'

,,We hebben genoeg actuele voorbeelden om te zien hoe dat fout kan gaan'', zegt Paulusma, doelend op de Toeslagenaffaire (waarbij de Belastingdienst mensen met een dubbele nationaliteit strenger controleerde op fraude, red.). ,,Ik heb er grote problemen mee als het systeem een black box wordt: je weet welke gegevens je erin stopt en welke conclusie eruit komt, maar hebt geen idee wat daar tussenin gebeurt. Wat de gemeente met informatie doet, moet echt transparant blijven. Dan maar wat langzamer analyseren.''

Paulusma wil dat de gemeente vóór de proef goed nadenkt over de voorwaarden waaraan de nieuwe apps en de informatieverwerking moeten voldoen. ,,De gemeente Amsterdam werkt daarvoor bijvoorbeeld met het Tada-manifest'', noemt ze. Daarin staat onder meer dat dataverzameling en -verwerking transparant moet verlopen en dat burgers er zelf alle inzicht in moeten krijgen.

menu