Instituut Mijnbouwschade Groningen keert tot 1 miljard euro uit in aardbevingsregio. Maar wie krijgt wat?

Afhandeling schade aan huizen in Groningen van start gegaan ANP

Het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) keert een bedrag tussen 500 miljoen en 1 miljard euro uit in 138 postcodegebieden in de aardbevingsregio. Het gaat om een vergoeding voor waardedaling van de woning.

Woningbezitters in het gaswinningsgebied kunnen voor 95.000 huizen een vergoeding aanvragen . Het aantal aanvragen kan oplopen tot 120.000. Dat komt omdat sinds de aardbeving van Huizinge in 2012 veel woningen van eigenaar zijn gewisseld. Niet alleen de vorige, maar ook de huidige eigenaar van een woning maakt mogelijk aanspraak op een vergoeding voor waardedaling.

Na lang soebatten met het rijk en de NAM heeft de regio een regeling die heel verschillend kan uitpakken voor mensen in het gaswinningsgebied. De regeling, gemaakt door Atlas voor Gemeenten voor IMG, is vooral van toepassing op huizen in een groot deel van het Hogeland, Midden-Groningen (27.000 huizen) en bijna 20.000 woningen in de stad Groningen. Grote delen van de gemeenten Oldambt en Delfzijl vallen buiten de boot.

(lees verder onder de infographic)

loading

Uitvoeren van regeling is monsterklus

Groningers komen bij het IMG te weten of en wanneer ze een aanvraag kunnen doen. Om privacy-redenen worden alleen de vier cijfers van de postcode openbaar gemaakt. Bij het vermelden van de twee letters van de postcode is herleidbaar hoeveel schadevergoeding iemand op een adres krijgt. Omwille van de privacy maakt het IMG evenmin het exacte schadepercentage in een postcodegebied bekend.

Volgens IMG-bestuurder Bas Kortmann is het uitvoeren van de regeling een monsterklus. ,,Dat heeft te maken met het grote aantal aanvragen. De regeling wordt in fasen uitgevoerd. We maken gebruik van nieuwe ict-systemen om de procedure zo veel mogelijk te automatiseren en snel te maken. Het kan zijn dat we een deel van de aanvragen handmatig moeten verwerken, omdat de gegevens in de databanken niet altijd kloppen.’’

Vanaf 1 september kunnen eigenaren van woningen in de gemeenten Loppersum en Appingedam een aanvraag doen. Op 1 november volgen huizenbezitters in de gemeenten Groningen en Het Hogeland. Op 1 januari zijn Midden-Groningen, Delfzijl, Aa en Hunze, Oldambt en Westerkwartier aan de beurt. ,,Het gaat niet om alle woningen in die gemeenten, maar om huizen in de 138 specifieke postcodegebieden’’, benadrukt Kortmann.

Verschillen in schadepercentages soms groot

Eigenaren die in aanmerking komen voor de regeling, krijgen per post een brochure waarin staat wanneer voor hen de regeling wordt opengesteld. Een van de criteria om in aanmerking te komen, is dat de eigenaar de woning in bezit moet hebben gehad tussen 16 augustus 2012 en 1 januari 2019.

B innen enkele gemeenten zijn de verschillen in schadepercentages groot. In het model wordt vooral rekening gehouden met het aantal aardschokken, de sterkte van de bevingen en de hoeveelheid gemelde schade. Omdat die niet overal hetzelfde zijn, kan het gebeuren dat mensen in dezelfde gemeente een hoger of lager percentage, of helemaal niets krijgen.

Prof. George de Kam, emeritus hoogleraar volkshuisvesting en grondmarkt aan de RUG, noemt de regeling ‘te technisch en te mager’. Hij vindt dat in delen van het gasgebied de invloed van schade op de uiteindelijke verkoopprijs wordt onderschat. Volgens De Kam, die adviseur is van Stichting Waardedaling Groningen (WAG), hebben huizen met schade aan de rand van het gasgebied, waar zich minder zware bevingen voordoen, meer last van waardedaling dan het IMG veronderstelt.

Daardoor krijgen duizenden adressen in vooral Delfzijl en Hoogezand minder dan waar ze recht op hebben. Volgens hem is het laatste woord daar nog niet over gezegd. De Kam ziet de rechtszaak hierover vol vertrouwen tegemoet. De Kam vindt het een goede zaak dat het IMG uit eigen beweging het bedrag zal aanvullen als de hoogste bestuursrechter hiertoe beslist. De rechter zou dan moeten oordelen dat het IMG te weinig uitkeert omdat niet het goede rekenmodel is gebruikt.

GBB knokt voor goede bezwaarprocedure

De Groninger Bodem Beweging (GBB) zegt dat de regeling wordt ingevoerd maar eigenlijk nog niet af is. ,,Wij knokken nog voor een goede bezwaarprocedure voor mensen die er met deze regeling bekaaid van af komen’’, zegt GBB-voorzitter Jelle van der Knoop. ,,Dat geldt met name voor mensen van wie de WOZ-waarde van de woning de laatste acht jaar behoorlijk is gedaald.’’

Volgens GBB kan dat het geval zijn bij huizen die vanwege de aardbevingsdreiging moeilijk verkoopbaar zijn. ,,Denk aan oudere vrijstaande huizen met veel schade. De compensatie wordt berekend op basis van de WOZ-waarde met peildatum 1 januari 2019. Dus als die WOZ-waarde fors is gedaald, krijg je weinig. Terwijl deze mensen juist meer zouden moeten krijgen.’’

V an der Knoop merkt op dat zo’n 5000 mensen die de laatste vijf jaar hun huis verkochten, gebruik maakten van de waarderegeling NAM. Dat was ook een compensatieregeling voor waardedaling. ,,Een deel van deze mensen moest met de rug tegen de muur hun huis verkopen. Als je gebruik hebt gemaakt van deze regeling, mag je niet meer meedoen met de waardedalingsregeling van het IMG. Terwijl die NAM-regeling heel zuinig was.’’

GBB vindt dat deze mensen met een verrekening van wat ze al meegekregen hebben, toch nog mee mogen doen met de IMG-regeling. ,,Wij denken nog na hoe we dit kunnen regelen. Via de politiek of via de rechter’’, zegt Van der Knoop.

‘Je bouwt op schadesysteem dat destijds problematisch was’

H et Groninger Gasberaad vindt het onbevredigend dat erkende schades in de gebruikte methode zwaar wegen. ,,Toen TCMG in 2018 begon, waren er nog weinig erkende schades. De NAM en het Centrum Veilig Wonen (CVW) hielden vaak de boot af. Wat moeilijk voelt is dat je voor een groot deel bouwt op een schadesysteem dat destijds problematisch was’’, zegt GBB-woordvoerder Susan Top.

,,Dit betekent dat bepaalde gebieden aan de randen van de bevingsregio, waar jarenlang geen schade is opgenomen en erkend, er beroerd uitkomen. Als je de huidige schadecijfers pakt en die vertaalt naar het verleden, levert dat andere cijfers op. Ik hoop dat er ruimte is om de regeling bij te schaven’’, aldus Top.

Met de waardedalingsregeling en duizend schademeldingen per week heeft het IMG te maken met topdrukte. Op dit moment werken bij het IMG 400 mensen. Kortmann verwacht dat daar 50 tot 100 medewerkers bij komen. Zij zullen zich straks ook nog bezighouden met een smartengeldregeling. ,,Die zijn we nu op poten aan het zetten’’, zegt Kortmann. ,,Smartengeld is weer een ander verhaal. Hierbij gaat het om de impact die de bevingen hebben gehad op het persoonlijk leven van Groningers. Ook hier wordt gekeken naar de plek in het gaswinningsgebied en het aantal bevingen. Maar ook naar individuele omstandigheden.’’

Kortmann verwacht dat het bedrag dat wordt toegekend aan immateriële schadevergoeding voor de meeste aanvragers beneden de 5000 euro zal liggen. Hij benadrukt dat op grond van de wettelijke regeling lang niet alle Groningers in het bevingsgebied aanspraak kunnen maken op smartengeld.

menu