Koning Willem-Alexander en koningin Máxima na afloop van de troonrede op Prinsjesdag in de Grote Kerk in Den Haag

Wat betekent Prinsjesdag voor het Noorden? 'Kabinet plakt pleisters'

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima na afloop van de troonrede op Prinsjesdag in de Grote Kerk in Den Haag Foto: Remko de Waal

Wat betekent Prinsjesdag voor het Noorden? Er is blijdschap over de economische stimuleringsmaatregelen, maar de gemeenten, de landbouw en de zorg hebben ook kritiek.

‘Het was een bijzondere troonrede’’, zegt Henk Pijlman, bestuursvoorzitter van de Hanzehogeschool Groningen en Eerste Kamerlid namens D66. ,, Geld spielt keine Rolle’ ’, zo vat hij Prinsjesdag samen. ,,Het rijk betaalt van 3 miljoen Nederlanders het salaris. Dat is ongekend. Het is crisis, maar het lijkt wel hoogconjunctuur. Bij de vorige recessie in 2008 was het bezuinigen, bezuinigen en bezuinigen. Nu is het investeren, investeren en investeren.’’

Van de miljoenennota was al veel uitgelekt. Het Nationaal Groeifonds van 20 miljard euro van Eric Wiebes en Wopke Hoekstra was zelfs al officieel ten doop gehouden. In het Noorden kijkt iedereen er reikhalzend naar uit, maar pas volgend jaar horen we of de waterstofeconomie en de Lelylijn tussen Groningen en Amsterdam in de prijzen vallen.

Aandacht voor energietransitie

Een goede zaak dat we veel in de economie investeren, reageert de Drentse VVD-gedeputeerde Henk Brink. Daar heeft het Noorden baat bij. ,,We hebben vanouds een broze, ietwat ijle economie. Om banen te creëren, moeten we hier altijd wat harder lopen. Wat steun kunnen we goed gebruiken.’’

Brink vindt het ook belangrijk dat er aandacht is voor de energietransitie en de circulaire economie. ,,Daarin kan Drenthe een voorbeeldfunctie vervullen. Gezamenlijk met de NOM kunnen we met de drie noordelijke provincies een nieuwe economie opzetten.’’

Sieger Dijkstra, voorzitter van VNO-NCW en MKB Noord, is verder verheugd over de 5 miljard euro die het rijk uittrekt om de stikstofproblematiek aan te pakken. ,,Dat is gunstig voor boeren, het bedrijfsleven en de bouw. 5 miljard euro is een stap in de goede richting.’’

LTO-Noord wil meer ruimte voor landbouw

Niet iedereen ziet alleen maar zegeningen. Trienke Elshof, bestuursvoorzitter van LTO-Noord, vraagt zich af of er wel genoeg ruimte wordt geschapen voor de landbouw. ,,Of worden wij het kind van de rekening? Daar maken we ons wel zorgen om. Ook zijn we niet blij met het afbouwen van de zelfstandigenaftrek van zzp’ers. Dat raakt ook de agrarische sector.’’

Fractievoorzitter Engel Modderman van de VCP in Oldambt is evenmin optimistisch. ,,Hoekstra kondigt een lichte koopkrachtverbetering aan, maar hij zegt tegelijk dat het sturen in de mist blijft. We moeten dus maar zien wat ervan komt. De huren en de prijs voor gas en elektra gaan in elk geval omhoog. De koopkrachtverbetering kun je er zo tegen wegstrepen.’’

De koning noemt in de troonrede de problemen in het aardbevingsgebied, ,,maar ik zie nog weinig resultaat’’, vervolgt Modderman. ,,Het gas wordt afgesloten en ons land volgegooid met windmolens en zonnepanelen. We blijven een wingewest. Er verandert niks.’’

'Veel incidentele noodsteun'

Aandacht is er ook voor de gemeenten. D66-wethouder Paul de Rook van Groningen, die financiën in zijn portefeuille heeft, vindt het een pluspunt dat de zogeheten opschalingskorting dit en volgend jaar wordt geschrapt. ,,Dat is op zich een trendbreuk, maar we zijn er nog lang niet.’’

De Vereniging van Drentse gemeenten luidde aan de vooravond van Prinsjesdag nog de noodklok over hun penibele situatie, met morele steun van de provincie Drenthe. Volgens gedeputeerde Henk Jumelet (CDA), politiek verantwoordelijk voor het toezicht op de financiële handel en wandel van de gemeenten, heeft Prinsjesdag niet echt de doorbraak opgeleverd waar gemeenten op hopen.

De regering trekt wel 775 miljoen euro extra uit voor de gemeenten. ,,Dit is echter een bedrag dat het rijk al eerder noemde, ter compensatie van schade door de coronacrisis. Het geld is bestemd voor de sociale werkvoorziening, buurthuizen en het coronaproof organiseren van de verkiezingen. Vandaag is ook bekend geworden dat na 2020 en 2021 er ook weer in 2022 landelijk 300 miljoen extra beschikbaar is om de groeiende kosten voor jeugdzorg bij de gemeenten op te vangen. Als provincie vinden we net als de gemeenten dat deze extra bijdrage structureel moet worden.’‘

CDA-wethouder Robert Kleine van Emmen is van mening dat het kabinet in de miljoenennota vooral ‘pleisters aan het plakken is’. ,,Er is veel incidentele noodsteun. Gemeenten hebben simpelweg meer geld uit het Gemeentefonds nodig.’’

Geen extra loon zorgpersoneel

Ook Caspar van den Berg, hoogleraar Global and Local Governance aan de Rijksuniversiteit Groningen, is bezorgd over de financiële positie van gemeenten. ,,De taken van gemeenten blijven toenemen, maar de middelen groeien niet navenant mee. En behalve het verhogen van de ozb (onroerendezaakbelasting, MvdL), kunnen gemeenten weinig doen om hun eigen inkomsten te vergroten. Wil het kabinet dus zorgen dat de koopkracht van burgers zo min mogelijk wordt aangetast, dan moeten gemeenten meer financiële hulp krijgen.’’

Het is door corona ook het jaar van de zorg. Jan van Loenen van Zorgbelang Drenthe, die tevens spreekt namens Zorgbelang Groningen, juicht toe dat de koning boa’s, de politie en verpleegkundigen in de troonrede bedankte. ,,Alleen artsen en andere zorgprofessionals noemde hij niet. Die miste ik wel.’’

Verder betreurt hij het dat er geen extra geld is uitgetrokken voor salarisverhoging in de zorg. ,,We hebben veel waardering gehad, er is zelfs geapplaudisseerd, maar als puntje bij paaltje komt moet de politiek wel de portemonnee trekken. Er moet structureel meer geld beschikbaar komen voor het salaris van verplegend personeel.’’

Voor het hoger onderwijs vindt Pijlman het belangrijk dat er 450 miljoen euro is vrijgemaakt om het gemiddelde studiebedrag per student op peil te houden. Verder is er financiële tegemoetkoming voor studenten die door corona studievertraging hebben opgelopen. ,,Daar zijn wel heel blij mee.’’

'Nieuwe perspectieven'

Net als De Rook is Pijlman tevreden met de 450 miljoen euro die extra is uitgetrokken voor de noodlijdende cultuursector. Ook instellingen buiten de Randstad profiteren ervan.

VVD-Kamerlid Erik Ziengs vindt het positief dat de troonrede ‘zo optimistisch van toon was’. ,,We leven in een ongelofelijke crisis. Er is een stortvloed van negatieve berichten. Daar kun je heel somber over doen. Maar uit de miljoenennota rijst een beeld op dat we de crisis te lijf gaan. Er worden nieuwe perspectieven geschetst.’’

Het gas wordt afgesloten en ons land volgegooid met windmolens en zonnepanelen

menu