Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, wil economie aan de praat houden tijdens coronacrisis: 'Niet in paniek raken'

Klaas Knot: 'Op de middelbare school wist ik al dat ik iets met economie wilde gaan doen.' Foto: Harmen de Jong

Klaas Knot (1967) is president van De Nederlandsche Bank. Dinsdag houdt hij in De Rode Hoed in Amsterdam de jaarlijkse HJ Schoo-lezing over de vraag hoe we, na corona, er weer bovenop kunnen komen.

Onderdendam

,,Een piepklein dorp, halverwege Bedum, het geboortedorp van Arjen Robben, en Winsum, het dorp dat onlangs is uitgeroepen tot mooiste van Nederland. Ik heb er vier jaar gewoond. Een dorp in verval destijds. Winkels gingen dicht, er was geen café meer. Echt een krimpdorp. Nu is het een aanlegplaats voor bootjes en heeft het een doorstart kunnen maken, omdat Nederland tegenwoordig rijk is aan varende renteniers. Tien jaar geleden was er ineens een restaurant met een Michelinster.”

Economie

,,Ik heb er zes jaar over gedaan, ja. Dat kon toen nog. Ik studeerde in Groningen. Op de middelbare school in Drachten wist ik al dat ik iets met economie wilde gaan doen. In die tijd ging Nederland door een crisis waar je je zelfs nu bijna geen voorstelling van kan maken: 10 procent werkloosheid, een gapend begrotingstekort, gierende inflatie. Dat biologeerde mij mateloos. Hoe kan het dat een economie zo uit de rails loopt?”

,,Het is opvallend: landen die veel crises hebben, zoals Argentinië, brengen verrassend veel goede economen voort. Ik heb het ook gezien toen ik lesgaf aan de Rijksuniversiteit Groningen. Na de financiële crisis van 2008 nam het aantal studenten een enorme spurt.”

Corona

,,De schade is behoorlijk, dat is inmiddels wel duidelijk. Het ingewikkelde is: het is een schok die van buiten komt. Bij de financiële crisis in 2008 hebben we dingen zelf niet goed gedaan, ook als De Nederlandsche Bank. Hier kan niemand iets aan doen, we hebben er gewoon mee te dealen. Niet in paniek raken. We doen op dit moment wat we moeten doen: ruimhartig bedrijven aan de praat houden, zodat we zo min mogelijk permanente schade aan onze productiecapaciteit oplopen.”

,,We zullen er ook in de toekomst rekening mee moeten houden. Pandemieën blijven niet meer lokaal. De economie postcorona zal er anders uitzien. Zo heb ik geleerd dat ik niet de hele wereld hoef rond te vliegen om mensen te spreken. Binnen De Nederlandsche Bank, dat mag je best weten, hebben we alle reisbudgetten met 25 procent gekort. Ook beter voor het milieu. Never waste a good crisis , maar laat ik hier niet de indruk wekken dat ik blij ben met deze crisis.”

De bus van Piet

,,Piet is de eigenaar van Elsa’s Café, bij mij om de hoek in de Watergraafsmeer. Hij is het type ondernemer dat niet bij de pakken neer gaat zitten. Toen Ajax van De Meer naar de Arena verhuisde, zag Piet in de bedreiging ook een kans. Een uur voor de wedstrijd kom je naar het café, je betaalt 5 euro en je stapt in de bus van Piet. Na afloop zet hij je bij het café weer af. Zo blijven al die fans voor en naar de wedstrijd toch naar hem toe komen.”

,,Precies in de maand dat ik in 1995 vanuit Groningen naar Amsterdam verhuisde, won Ajax trouwens de Champions League. Geweldig. Ik voel het traangas op het Leidseplein nog altijd in mijn neus prikken.”

3.19.34

,,Mijn recordtijd op de marathon van Amsterdam. Das war einmal . Het was in het jaar voordat mijn zoon werd geboren. Hij loopt me er tegenwoordig uit. Als ik verder had willen komen, had ik van vier naar zes trainingen per week gemoeten. Ik heb altijd drukke banen gehad en dan wil je niet ook nog eens elke dag tegen je gezin zeggen: ik ben even lopen. Maar ik doe het nog steeds, met veel plezier. Het fijne van hardlopen is dat je het overal kunt doen. Ik heb in de hele wereld vaste rondjes. In Frankfurt, in Basel, in Washington, steden waar ik voor mijn werk regelmatig kom. Dat is gezonder dan die ontbijtbuffetten.”

Huizenmarkt

,,Ik heb als kind ervaren hoe het mis kan lopen. Mijn ouders hadden een nieuw huis gekocht, maar het oude bleek onverkoopbaar. Ik wil er geen trauma van maken, er was gewoon te eten, maar we zijn een tijdje niet op vakantie geweest en voor extra’s was er weinig geld. Het heeft mij voorzichtig gemaakt. Ik denk dat mensen zich niet helemaal moeten laten vollopen met een tophypotheek. In de literatuur noemen ze het disaster myopia : de neiging om alleen naar positieve scenario’s te kijken en de eigen financiële grenzen te overschatten. Met regelgeving zul je toch de mensen tegen zichzelf in bescherming moeten nemen. De huizenprijzen kunnen namelijk wel degelijk zakken.”

Frederiksplein

,,De Nederlandsche Bank ís het Frederiksplein, het Frederiksplein ís De Nederlandsche Bank. Het lelijkste gebouw van de stad? Daar gaan we dus wat aan doen. We zullen wel moeten, want het gebouw is op. Al ons geld en goud gaat naar een cashcentrum buiten de stad. Dat stelt ons in staat om de verrommeling terug te draaien van het prachtige, lichte ontwerp van architect Marius Duintjer. Het gebouw wordt weer open, zoals het was bedoeld. We krijgen een openbare binnentuin en een steiger aan het water. En die rare ronde toren die er later bij is gebouwd, gaat weg. Het is mij een raadsel hoe mijn voorgangers daar ooit een vergunning voor hebben gekregen van de gemeente.”

Quentin Tarantino

,,Mijn favoriete regisseur. Pulp Fiction vind ik een van de beste films ooit gemaakt. Die over the top gewelddadige scènes. Die ellenlange dialogen die eigenlijk helemaal nergens over gaan. Ik moet van die films enorm lachen. Het is onbedaarlijk ontspannen als je net weer een lange vergaderweek achter de rug hebt.”

Brexit

,,Een enorm ongeluk. Ik denk dat de economische schade op dit moment in het Verenigd Koninkrijk niet voor niks vele malen groter is dan op het continent. Take back control , dat is uiteindelijk een heel dure emotie. In werkelijkheid betekent het gewoon verarming. Met iets meer politiek leiderschap was de brexit voorkomen. Maar ja, als je dertig jaar lang de tabloids onweersproken laat?”

,,De toekomst van Nederland ligt in Europa. Laten we niet vergeten dat na de oorlog een belangrijk deel van de bevolking er serieus over dacht om te emigreren naar andere werelddelen. Het is gewoon beter dat we ruzie met elkaar maken aan de vergadertafel dan op het slagveld. Het is een gevaarlijke ontwikkeling dat we alleen kijken naar wat er misgaat in Europa en wat de kosten zijn, terwijl we de baten beschouwen als een vanzelfsprekendheid.”

Paul Volcker

,,Een icoon, hét voorbeeld voor veel centrale bankiers, mijzelf incluis. De oplopende inflatie dreigde in de jaren zeventig de economie in Amerika volledig te ontwrichten. Hij heeft daar rücksichtslos een einde aan gemaakt door de rente enorm te verhogen. Daarmee heeft hij de basis gelegd voor de ongekende welvaartsgroei vanaf het midden van de jaren tachtig tot aan de financiële crisis van 2008.”

,,Ik heb het voorrecht gehad hem een aantal keren te spreken. Je denkt dat hij precies wist hoe het zat, maar hij bleek ook zoekende. Hij heeft nachten wakker gelegen van de weerstand die hij kreeg. Uiteindelijk heeft hij de handdoek in de ring gegooid, maar toen had hij al wel de juiste dingen gedaan. Hij is het bewijs dat populariteit tijdens je bewind niets te maken heeft met de manier waarop je de geschiedenisboekjes in gaat. Hoe dat met mij zit? Dat is afwachten. Het oordeel komt over twintig jaar.”

30

,,Ik ben gevraagd toe te treden tot de Group of Thirty. Formeel is het niet meer dan een denktank, maar in feite zijn het dertig van de meest toonaangevende monetaire en financiële autoriteiten in de wereld. Echt grote namen uit mijn vakterrein. Het is voor mij een enorme eer om op mijn 53ste tot dit gezelschap toe te mogen treden. Gepaste trots, zeg ik dan maar even met mijn calvinistische achtergrond. Als je eenmaal lid bent, blijf je dat voor de rest van je leven. Het zijn er ook echt maar dertig. Af en toe overlijdt er één en dan pas komt er weer ruimte voor een nieuw lid.”

The Rolling Stones

,,Ik heb sinds 1990 van elke tournee minimaal één concert bijgewoond. Ongeëvenaard. The greatest rock and roll band in the world . Zelf speel ik niet, nee. Luchtgitaar? Laten we dat deel van mijn jeugd maar even overslaan. Ik hou gewoon van popmuziek. Bij de hiphop ben ik afgehaakt, maar de Red Hot Chili Peppers vind ik bijvoorbeeld nog steeds wel aardig. Of Coldplay. Met mijn dochter ben ik twee jaar geleden naar Katy Perry geweest in de Ziggo Dome. Heb ik ook een wereldavond.”

Slavernij

,,Vandaag de dag kun je het je niet meer voorstellen, maar voor mijn verre voorgangers was De Nederlandsche Bank een nevenfunctie die je er even in de avonduren bij deed. Het waren bankiers uit Amsterdam. Er zijn voldoende aanwijzingen dat een aantal van hen fors in de slavenhandel zat. Wij zijn De Nederlandsche Bank, wij willen de centrale bank zijn van alle Nederlanders, dus ook van die Nederlanders voor wie deze periode bijzonder pijnlijk is. Dan vind ik het niet meer dan logisch dat wij onderzoeken of De Nederlandsche Bank als instelling ook actief betrokken was bij slavenhandel. Wij gaan er open-minded en zonder taboes in."

menu