Burgemeester Koen Schuiling van Groningen.

Een jaar samen: is het echte liefde tussen Groningen en burgemeester Koen Schuiling?

Burgemeester Koen Schuiling van Groningen. Foto: Gemeente Groningen

Burgemeester Koen Schuiling en zijn gemeente Groningen vierden onlangs hun papieren bruiloft: één jaar samen. Een bewogen eerste jaar, getekend door protesten en corona. Vormt het de opmaat naar een lang en gelukkig huwelijk?

In het hoofdkantoor van de Veiligheidsregio Groningen staat Koen Schuiling voor de draaiende camera van RTV Noord. Live in de uitzending vertelt hij, als burgemeester van Groningen en voorzitter van de Veiligheidsregio, over de nieuwe coronamaatregelen voor de provincie. De besmettingen lopen schrikbarend snel op; de kroegen moeten eerder dicht, de regels strikter nageleefd.

Serieuze kost met een nare aanleiding.

Alles aan Schuiling straalt ernst uit: het onberispelijke pak, het verzorgde grijze kapsel, de donkere ogen achter de zware bril. Een ongenaakbare heer met een belangrijke boodschap. Totdat de camera uitgaat en de microfoons omlaag. De RTV Noord-verslaggever dankt de burgemeester, die zich daarop quasi-geschrokken tot zijn persvoorlichter wendt en net hard genoeg zegt: ,,Oei, nou ben ik nog vergeten te zeggen dat de Mediacentrale dicht moet.’’

De journalisten – wier redactie in de Mediacentrale aan het Helperpark huist – barsten in lachen uit. Achter de zware bril gloeien ineens pretlichtjes. Typisch Schuiling: geen situatie zo ernstig of hij kan er een knipoog aan geven.

Schuiling en Groningen: een bijzonder combinatie

Op 30 september 2019, ruim een jaar geleden, werd Koen Frank Schuiling (Rotterdam, 1959) burgemeester van de gemeente Groningen. Een bijzondere combinatie, zo op het oog. Een jonge, progressieve gemeente, en een gedistingeerde grijze bestuurskundige van de VVD. In de liefde trekken tegenpolen elkaar nog weleens aan. Zijn Groningen en Koen Schuiling ook een match made in heaven ?

De relatie begon in elk geval stormachtig. De periode die had moeten gaan over inwerken en kennismakingsbezoeken, stond vooral in het teken van maatschappelijke onrust. De ene demonstratie was nauwelijks voorbij of het volgende protest diende zich aan. De boeren die met hun trekkers voor gevaarlijke verkeerssituaties en schade zorgden; de inmiddels traditiegetrouwe grimmigheid tussen voor- en tegenstanders van zwarte piet; er waren acties tegen klimaatverandering en tegen racisme; er waren protesten tegen de coronamaatregelen.

De pandemie drukt een zwaar stempel op Schuilings eerste jaar

Corona. Ook de pandemie drukt een zwaar stempel op Schuilings eerste jaar. Zijn rol als voorzitter van de Veiligheidsregio werd er heel anders van dan hij van tevoren waarschijnlijk verwacht had. Hij is voor de hele provincie de verantwoordelijke voor én het gezicht van de inspanningen om corona onder controle te houden.

Die verantwoordelijkheid geeft hij volgens ingewijden vorm door zich eerst grondig in te lezen en te luisteren naar alle partijen om daarna een eigen afgewogen keuze maken. Zo’n keuze is vervolgens niet per se in beton gegoten: het verbod op fietsen in de Groningse binnenstad kon na hevig tegengas toch best teruggedraaid, en een plan om in het hele Noorderplantsoen het alcoholverbod te gaan handhaven werd afgezwakt tot slechts twee gebieden.

Zwabberbeleid, meent de één; volgens de ander is het een prima staaltje polderen.

Hij spreekt mensen liever persoonlijk aan

En het gezicht? Dat staat overwegend vaderlijk. De burgemeester heeft het eigenlijk niet op repressieve maatregelen, handhaving en boetes, maar spreekt mensen liever persoonlijk aan. Typisch Schuiling: een Brief Van De Burgemeester schrijven.

Soms zijn die brieven empathisch en opbeurend van toon, zoals toen hij half maart alle Groningers een hart onder de riem stak. De extra laagdrempelige versie die hij aan de Groningse kinderen richtte, werd online alom bejubeld. Het epistel dat hij vorige week naar de studenten van de RUG en de Hanzehogeschool stuurde, zorgde juist voor opgetrokken wenkbrauwen – moest dat nou zo belerend en beschuldigend?

De boodschap is eigenlijk altijd dezelfde: iedereen moet zelf z’n verantwoordelijkheid nemen in de strijd tegen corona. Hier toont Schuiling zich een echte klassiek-liberaal, zoals hij dat ook steeds doet rondom de protesten in de stad. Demonstreren is voor hem een grondrecht dat te allen tijde beschermd moet worden.

Dus peinsde hij er niet over om in juni de sit in van Black Lives Matter (BLM) op de Grote Markt te verbieden – ook al woedde er een coronapandemie, ook al stampte De Telegraaf zijn Amsterdamse collega Femke Halsema de grond in vanwege zo’n BLM-protest. ,,Het mooie van dit land is dat iedereen mag demonstreren, altijd, ook in tijden van crisis’’, zei Schuiling tegen Dagblad van het Noorden.

loading

Demonstreren mocht, maar niet met trekkers

Toch zit er een grens aan de welwillendheid. En wie die overschrijdt, zal het merken. Typisch Schuiling: een trekkerverbod.

Vorig najaar ramden actievoerende boeren de deur van het Provinciehuis in en werd op de Vismarkt bijna een fietser door een trekker aangereden, tot Schuilings immense ergernis. Deze zomer maakte hij korte metten met de ‘onverantwoorde acties’ door af te kondigen dat demonstreren mocht, maar niet met trekkers. Farmers Defence Force reageerde woest en spande een kort geding aan; Schuiling gaf geen duimbreed toe en kreeg gelijk in de rechtbank. Je bent bestuurskundige of je bent het niet.

Ook in de Groningse gemeenteraad kan hij scherp uit de hoek komen. Schuiling wordt geacht de vergaderingen neutraal voor te zitten en doet dat doorgaans ook, met zijn karakteristieke onderkoelde humor maar kan het in een discussie over lachgas toch niet laten om nadrukkelijk vóór een verbod te pleiten. En begin juli kregen Marjet Woldhuis (100% Groningen) en Ton van Kesteren (PVV) een veeg uit de pan toen ze het stadsbestuur bij motie vroegen om zich tegen de landelijke coronanoodwet uit te spreken. ‘Onaanvaardbaar populisme’, noemde de burgemeester hun oproep.

Schuiling spreekt zich uit wanneer iets hem of zijn principes raakt. Desnoods tegen zijn eigen partij; terwijl VVD-staatssecretaris Ankie Broekers-Knol bleef weigeren om kinderen uit het vluchtelingenkamp Moria in Nederland op te nemen, drong Schuiling er als één van de eerste burgemeesters op aan om de kinderen wél een plek te geven. Dat hij ook oog heeft voor de zware sociale opgaven in de stad, bleek toen hij met vijftien andere burgemeesters in Den Haag aandrong op extra middelen voor kwetsbare wijken.

Een VVD’er met een sociaal hart

Een vat vol tegenstrijdigheden. Dat is Koen Schuiling. Een echte law and order -burgemeester die tegelijkertijd pal voor ieders grondrechten en vrijheden staat. Een VVD’er met een sociaal hart, niet te beroerd om zijn partijgenoten scherp te bekritiseren als hij dat nodig acht. Een uiterlijk kalme man die fel kan opkomen voor wat hij belangrijk vindt. Een empathische, humorvolle burgervader – zo zegt iedereen die hem ook maar een beetje kent – die desondanks overkomt als afstandelijke, ongenaakbare heer.

Niets mis met tegenstrijdigheden, zeker niet in een gemeente die zelf van de tegenstellingen aan elkaar hangt (Stadjers en Ommelanders, studenten en de rest, arm en rijk...). Maar dat laatste – dat afstandelijke – dat is een probleem. Bij sommige groepen leeft het gevoel al dat de burgemeester wel over hen regeert, maar niet met hen praat. Juist in coronatijd, als er pijnlijke maatregelen genomen moet worden, kan dat funest zijn voor de goodwill .

Neem de winkelhouders in de binnenstad die zich in juni opeens geconfronteerd zagen met een fietsverbod waar ze niets van snapten en waar hen niets over was gevraagd. Neem de bewoners van de Schildersbuurt en Korrewegwijk, die keer op keer de overlast van de studentenhuizen in hun straten aankaartten bij de gemeente en wekenlang geen gehoor kregen.

Het mooie van dit land is dat iedereen mag demonstreren, altijd

Neem de ondernemers in de nachthoreca. De toegangsstop op vrijdag- en zaterdagnacht om half twee leidde meteen tot een storm van protest, maar ook tot allerlei alternatieve voorstellen. Caféhouders opperden dat er toch ook stewards en looplijnen konden worden gebruikt in het uitgaanscentrum, en vroegen zich af waarom er niet met hen was overlegd.

Er was wel overleg, hield Schuiling vol. Met Koninklijke Horeca Nederland. Ondertussen voelen de individuele horeca-ondernemers zich niet serieus genomen en in de steek gelaten.

En hoe zit dat voor de gedupeerden van de gaswinning? Bij zijn aantreden benoemde Schuiling expliciet hoe belangrijk hij het vond om versterking en schadeherstel eindelijk vlot te trekken en het vertrouwen van de bevolking in de overheid te herstellen. Achter de schermen, in gesprekken met de NCG en het Rijk, doet hij daar ook alles aan, bezweren insiders. Maar daar ziet de gemiddelde inwoner van Woltersum of Thesinge weinig van. Waar blijft het statement, de vuist op tafel, de verontwaardigde brief, desnoods?

Schuiling zit nog niet helemaal in de fijnste haarvaatjes

Eerlijk is eerlijk: coronatijd is een beroerde periode om als burgemeester écht dicht bij al je mensen te kunnen komen, zeker niet als je maandenlang fulltime bezig bent met crisismanagen in je rol als Veiligheidsregiovoorzitter. Zo beschouwd is het geen wonder als Schuiling nog niet helemaal in de fijnste haarvaatjes van de Groninger samenleving zit.

Maar zijn termijn is nog jong. Naarmate de coronadreiging – deo volente – langzaamaan afzwakt en verdwijnt, zal Schuiling meer tijd krijgen om zijn kantoor te verruilen voor een dorpshuis, een sportclub, een basisschool. Meer gelegenheid om naast de mensen in het aardbevingsgebied te gaan staan, niet achter de schermen, maar zichtbaar en fysiek. En hij kan eens een zaterdagmiddag in de binnenstadse winkels doorbrengen en een avond in de kroegen, gewoon om er te zijn en gesprekken aan te knopen die niet over vervelende maatregelen en verantwoordelijkheid gaan.

Hopelijk laat hij zich aan zoveel mogelijk mensen van zijn knipoogkant zien. Dan kan het best wel eens een lang, gelukkig huwelijk worden, tussen Groningen en hem.

menu