Foto: AP

Koopgekte rond Black Friday: 'We zijn zó bang om achter het net te vissen'

Foto: AP

De koopjesgekte rond Black Friday is dit jaar extremer dan ooit. Online winkels hebben met 80 procent meer verkoop alle records van vorig jaar gebroken.

Maar ook in de winkelstraten was het druk. In meerdere steden moesten vandaag opnieuw winkels eerder dicht doordat de anderhalve meter afstand niet kon worden gegarandeerd. ,,Het is hamstergedrag. We lopen massaal achter elkaar aan uit angst achter het net te vissen.’’

Meeste kortingen geldig tot en met maandag

‘Megakorting!’ en ‘Altijd de laagste prijsgarantie!’ Sinds half oktober wordt de consument al lekker gemaakt met talloze advertenties en commercials van (online) winkels. ,,Deze acties zijn allemaal gericht op deze ‘black’ week, want de meeste kortingen lopen door tot en met maandag, ofwel cyber monday. Als mensen bijvoorbeeld een grote aankoop zoals een tv, computer of bankstel willen doen, dan wachten ze tot de korting eraf gaat. En door de coronacrisis hebben we afgelopen september en oktober veel minder gekocht dan normaal. Dat gebeurt nu alsnog’’, zegt consumentenpsycholoog Patrick Wessels.

Te laat

Wat volgens Wessels ook meespeelt is de vrees dat we te laat zijn voor onze sint- en kerstinkopen. ,,Als we beelden zouden zien van lege winkelstraten, dan hebben we minder de neiging om te gaan winkelen. Want dan durft kennelijk niemand het aan en dan blijven we thuis. Nu zien we juist beelden van drukte in de steden. En dat is juist voor veel mensen een teken om óók naar het centrum te gaan, want stel je voor dat je er naast pakt. Dat instinct wint het kennelijk van de angst te worden besmet. Dat zagen we dit voorjaar ook gebeuren met het inslaan van rollen wc-papier. Als heel veel klanten dat gaan kopen, zijn we bang dat we te laat zijn. Dus gooiden we ook en masse wc-papier in ons winkelkarretje.’’

loading  

Het uit de VS overgewaaide Black Friday beleeft dit jaar dus een absolute doorbraak in Nederland. In alle reclame-uitingen komt Sinterklaas amper meer voor en ook in de meeste winkeletalages is de goedheiligman niet meer te vinden. ,,Sinterklaas is absoluut naar de achtergrond verdwenen door het Black Friday-geweld, daarnaast is hij door alle maatschappelijke discussies een lastig fenomeen geworden voor ondernemers. Het geven van korting met het Black Friday-label is een stuk veiliger’’, aldus Wessels.

Kleine ondernemers

Moeten we deze koopjesgekte wel willen? ,,Tja, dit jaar is door corona alles anders, maar ik verwacht dat Black Friday ook in 2021 opnieuw voor heel veel acties en koopjesjagers gaat zorgen. Alles lijkt zich te concentreren in deze week.’’ Alle winkels, ook de kleine ondernemers, worden volgens de consumentenpsycholoog bijna verplicht aan de acties mee te doen. ,,Zij ervaren een grote druk. Want als ze het niet doen, dan is de kans groot dat de klant naar een ander stapt die wel korting geeft.’’

Er is ook een tegenbeweging. Zo roepen de gekte rond koopjesfestijnen als Singles Day en Black Friday en de aanhoudende stortvloed aan kortingsacties en aanbiedingen bij steeds meer mensen de vraag op of de consumptiemaatschappij op hol is geslagen. Klimaatactiegroep Extinction Rebellion vindt van wel. Ze gaan onder meer posters ophangen om mensen te laten nadenken over hun koopgedrag en er komen workshops om kleding te laten repareren. ,,Er zijn al zoveel producten die worden weggegooid die nog heel bruikbaar zijn, maar we blijven maar consumeren. Koop vaker tweedehands of laat spullen repareren en ga niet blindelings iets nieuws kopen, maar denk eerst na”, aldus een woordvoerder.

Uitbuiting

De actiegroep wijst ook op de negatieve effecten op het milieu door de massale productie van consumentengoederen, met uitstoot en vervuiling. Verder vindt Extinction Rebellion dat de uitbuiting van werknemers in lagelonenlanden als India en Bangladesh moet stoppen omdat over hun ruggen hoge winsten worden behaald door grote kledingbedrijven. De groep spreekt van moderne slavernij.

Daarnaast was juist vandaag, zaterdag, uitgeroepen tot Niet-Winkeldag. Maar gezien de drukte in de meeste steden, werd daar weinig gehoor aan gegeven. Wessels: ,,Juist door die coronatijd willen we elkaar ook extra verwennen met iets nieuws. En als je dan ook nog flink kunt besparen..’’

menu