Windmolens langs de N33 bij Meeden met rode lichten in de avond.

Uitbundige verlichting van windmolens langs N33 veroorzaakt overlast en is onnodig: 'Lampen kunnen veel vaker uit'

Windmolens langs de N33 bij Meeden met rode lichten in de avond. Foto: Corné Sparidaens

De uitbundige verlichting op windmolens zorgt voor grote overlast en is in feite onnodig. Met behulp van een aanpassing kunnen de lampen veel vaker uit.

Dat zegt Gert-Jan Veldink uit Kiel-Windeweer. Veldink, lector aan de Hanzehogeschool Groningen, wil met een petitie de bevolking van Groningen en Drenthe mobiliseren om iets te doen tegen de door velen als hinderlijk ervaren verlichting van windparken.

Hij stoort zich aan de lampen op de 35 turbines van het inmiddels in gebruik genomen windpark bij de N33. ,,Elke turbine heeft drie lampen: twee op de mast en één op de gondel. Wanneer de molens door de wind bewegen, zit je de hele avond tegen een soort vuurwerk aan te kijken dat tot op grote afstand is te zien.’’

Groningen heeft een open landschap, waardoor de windmolenverlichting meer impact heeft, zegt Veldink. ,,Die lampen maken één groot industrieterrein van de provincie. Het is ‘s avonds en ‘s nachts een woud van lampjes. Zonde.’’

Zichtbaar

Het is in ons land verplicht windmolens met een hoogte van 150 meter of meer van verlichting te voorzien, zodat ze goed zichtbaar zijn voor vliegtuigen en helikopters. Sinds juni dit jaar is het echter ook mogelijk de lampen op de turbines in te schakelen met behulp van radar. Wanneer die vliegtuigen waarneemt, krijgt het windmolenpark een seintje om de lampen te ontsteken.

In Zeeland is in september 2018 met succes een proef gehouden met een dergelijk radarsysteem bij het windpark Krammer, mede op verzoek van de provincie Groningen. Volgens Veldink werkt zo’n oplossing ook voor het windpark N33, dat eventueel gebruik kan maken van de radar van Groningen Airport Eelde. Dat scheelt flink in de kosten, omdat een radar al gauw tussen de 500.000 en 750.000 euro kost.

Veldink is inmiddels in gesprek met parkeigenaar RWE, de provincie en het Rijk over een dergelijke oplossing. ,,Als de overheid meewerkt, is het mogelijk.’’

Strikte regels

Volgens een woordvoerder van RWE is het nu nog verplicht de windmolens van lampen te voorzien. ,,We moeten ons houden aan strikte regels. De lampen zo maar uitschakelen kan niet. Om een rustiger beeld te krijgen, hebben wij bij de N33 voor vast brandend toplicht gekozen, dat in bepaalde situaties gedimd mag worden. Ook is de topverlichting uitgerust met sensoren die de waterdeeltjes in de lucht meten en daarop kunnen reageren. Zo kan bij helder weer de verlichting iets worden gedimd. Daarnaast is overdag nog altijd witte knipperverlichting verplicht.’’

RWE is zich bewust van de kritiek op windmolenverlichting en zegt te werken aan alternatieven. ,,We staan open om deel te nemen aan pilots of werkgroepen als die in dit kader worden opgericht door de provincie of andere overheden. Voor toekomstige projecten is het iets waar we naar kijken.’’

Veiligheid

Ruud Stegers, vice-president Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers, meent dat er genoeg regels zijn om de veiligheid van de burgerluchtvaart boven windparken te waarborgen. ,,Hoge objecten zoals windmolens moeten in de omgeving van een luchthaven duidelijk herkenbaar zijn. Als er dingen misgaan bij het opstijgen of landen, kunnen lampen voor de piloot het verschil maken. Je hebt dan een beter beeld van de omgeving.’’

De kleine luchtvaart (traumaheli’s, inspectievliegtuigen van Rijkswaterstaat of politie) vliegt lager. Voor hen is goede verlichting niet alleen van belang bij calamiteiten. Stegers komt tijdens zijn vluchten landingsbanen tegen, waar bij een heldere hemel de intensiteit van lampen een stuk lager is. ,,Bij windparken zou dat ook zo kunnen werken. Ik denk dat de keuze voor sensortechniek een discussie is die over kosten gaat.’’

Opdoemen

Verkeerspsycholoog Cees Wildervanck uit Overschild doet in opdracht van Rijkswaterstaat of windparkontwikkelaars soms onderzoek naar de verkeersveiligheid op wegen waar verlichte windturbines opdoemen. ,,Ik let dan op twee dingen. Leiden de lampen af tijdens het rijden of zijn ze misleidend?’’ Hij doelt op de verwarring die kan optreden als de verlichting het beeld van de weg zodanig verstoort dat er gevaarlijke situaties ontstaan.

Op verzoek van deze krant verkende de verkeerspsycholoog de situatie rond windpark N33. Wildervanck reed op het knooppunt Zuidbroek in zuidelijke richting de N33 op. ,,Al op grote afstand is de rij lampen over de volle breedte nadrukkelijk zichtbaar. Dat komt ook doordat het daar verder volledig donker is. Je krijgt enigszins een gevoel van desoriëntatie: tussen welke lampen zal ik straks doorrijden? Door de grootte van de turbines is het ook onmogelijk om hun plaats en afstand in te schatten. Nadat ze even buiten beeld zijn geweest, is dat wel duidelijk en heb je er geen last meer van.’’

Motie

Ook in de landelijke politiek is er aandacht voor de kwestie. PvdA-Tweede Kamerlid William Moorlag heeft een motie ingediend waarin hij de regering vraagt om alternatieven voor de hinderlijke verlichting van windmolens. De motie, waar dinsdag over wordt gestemd, kan zeer waarschijnlijk rekenen op een meerderheid.

menu