Een proefpersoon krijgt het Pfizer-vaccin.

Lukt het dit jaar dan toch nog: een coronavaccin? Komt Pfizer als eerste met vaccin op de markt?

Een proefpersoon krijgt het Pfizer-vaccin. Foto: AP

De Amerikaanse farmaceut Pfizer zou zomaar eens als eerste met een coronavaccin in Europa en de Verenigde Staten kunnen komen. Pfizer, dat samenwerkt met het Duitse BioNTech, bevindt zich in de laatste testfase en verwacht daarvan in oktober de eerste testresultaten.

Als de testresultaten van de laatste testfase voor een coronavaccin van farmareus Pfizer positief stemmen, overweegt de farmaceut een marktaanvraag. Critici in de Verenigde Staten zijn bang dat Pfizer onder druk van president Trump te hard van stapel loopt. De farmaceut benadrukt daarop geen speelbal van de politiek te willen zijn.

Nederland heeft al bestelling geplaatst

Nederland heeft, samen met de andere lidstaten van de Europese Unie, al een voorlopige bestelling geplaatst bij Pfizer. De Europese Commissie bereikte eerder deze maand een voorlopig akkoord over de aankoop van 200 miljoen coronavaccins, met een optie op nog eens 100 miljoen.

Pfizer-ceo Albert Bourla liet vorige week al weten dat de proeven in fase drie - de fase waarin het potentiële vaccin wereldwijd op 44.000 proefpersonen wordt getest - voorspoedig verlopen. Inmiddels nemen ruim 35.000 proefpersonen aan de studie deel. De meesten van hen (24.000) hebben ook al een tweede vaccinatie gekregen. Bourla: ,,Eind oktober hopen we alle benodigde data binnen te hebben.”

loading  

Als daaruit blijkt dat het vaccin werkt én veilig is, wil Pfizer zo snel mogelijk marktvergunningen aanvragen bij de FDA en EMA, de Amerikaanse en Europese instanties die oordelen over vaccins.

Ondertussen wordt het vaccin al volop geproduceerd, vertelt een woordvoerder. ,,Dat gebeurt bij BioNTech in Duitsland, door Pfizer in België en op drie plekken in de Verenigde Staten. Zo kunnen we snel handelen op het moment dat we toestemming krijgen om met het vaccin de markt op te gaan.”

Farmaceuten willen te hard van stapel lopen

Dat zou in theorie nog dit kalenderjaar kunnen zijn. Deskundigen in de Verenigde Staten houden echter een slag om de arm en vrezen dat farmaceuten te hard van stapel willen lopen. De druk om met een vaccin te komen is in Amerika immers enorm: met meer dan 200.000 coronadoden is het land zwaarder dan welk ander land ook door het longvirus getroffen.

 Tegelijkertijd heeft president Donald Trump meerdere malen gezegd nog vóór de Amerikaanse verkiezingen van 3 november een werkend vaccin op de markt te willen. Afgelopen dinsdag, tijdens het eerste verkiezingsdebat, noemde Trump Pfizer nog eens expliciet als beoogde redder in nood. Tijdens een persmoment half september suggereerde de Amerikaanse president zelfs al dat ‘het een kwestie van weken zou zijn voordat Pfizer met een werkend vaccin komt'.

Dat schoot in het verkeerde keelgat van Pfizer-ceo Bourla, die daarop nog eens benadrukte dat Pfizer ‘de wetenschappelijke route volgt’ en ‘zich zeker niet gek laat maken door politieke belangen.’

Risico's en bijwerkingen

In een open brief, die afgelopen week in Amerikaanse media werd gepubliceerd, pleiten desalniettemin ruim zestig wetenschappers en virologen echter voor een pas op de plaats voor farmaceuten, waaronder Pfizer: ‘Een vaccin dat te snel op de markt wordt gebracht werkt op termijn alleen maar averechts. Wees niet lichtzinnig over de veiligheid en risico’s op bijwerkingen’. Dat gaat ook niet gebeuren, benadrukt de Pfizer-woordvoerder: ,,Er worden absoluut geen veiligheidschecks overgeslagen.”

loading  

Amerikaanse microbioloog Florian Krammer

Behalve kritiek op het hoge tempo waarin de testfases worden doorlopen, klinkt er ook lof. Experts zijn het er over eens dat het Pfizer-vaccin tot de meest kansrijke behoort. Zo laat de vooraanstaande Amerikaanse microbioloog Florian Krammer op sociale media weten vooralsnog het meeste vertrouwen te hebben in het Amerikaans-Duitse vaccinproject. ,,Als ik nu een vaccin zou moeten nemen, zou ik voor Pfizer kiezen. Dat lijkt het meest veilig en effectief.”

Ook Anke Huckriede, hoogleraar vaccinologie aan de universiteit van Groningen, is voorzichtig optimistisch. ,,Het vaccin is in de eerste twee fases al getest op kleinere groepen. Uit die resultaten bleek dat het een goede immuunrespons geeft en de bijwerkingen redelijk beperkt bleven.” Toch houdt Huckriede een slag om de arm. ,,Uit de tussentijdse resultaten die Pfizer in oktober wil publiceren, zal vooral blijken hoe het zit met bijwerkingen bij grote groepen mensen. Om dan al te concluderen of een vaccin echt effectief is, lijkt me erg vroeg.”

Pfizer maakt gebruik van een hypermodern mRNA-vaccin, waarbij een stukje van de genetische code van het coronavirus in het lichaam wordt gespoten. Het immuunsysteem leert het virus op die manier kennen, waardoor het bij een besmetting snel in actie kan komen. Een interessante techniek, constateert Huckriede. ,,Groot voordeel is dat het vaccin makkelijk en snel te produceren is. Maar er is nog nooit een vaccin op grote schaal op de markt gekomen dat op deze wijze is ontwikkeld.”

AstraZeneca en Moderna ook ver met ontwikkeling vaccin

Het relatief kleine BioNTech heeft wel al ervaring met mRNA. Zo ontwikkelde het Duitse bedrijf met behulp van die techniek immuuntherapieën voor kankerpatiënten. Huckriede: ,,Maar ze hebben niet de capaciteit om honderden miljoenen doses van een coronavaccin te maken. Daarom is de samenwerking met Pfizer een logische: dat is één van de grootste spelers in de farmaceutische wereld.”

Behalve Pfizer zijn ook de Amerikaanse farmaceut Moderna en het Zweeds-Britse AstraZeneca vergevorderd in de ontwikkeling van een coronavaccin. Laatstgenoemde werd lang genoemd als grote favoriet om als eerste met een coronavaccin op de markt te komen. De vaccinproeven van AstraZeneca liggen echter al weken stil in de Verenigde Staten, nadat twee proefpersonen ernstige klachten kregen. Volgens de Amerikaanse autoriteiten is het nog altijd niet duidelijk of er een link is met met het vaccin.

menu